Tourist-te hip nan

Ram changkang zawk thlir chuan an hmingthanna leh sum lakluhna ve ber pakhat chu tourism lam hi a ni tlat mai. India ram chhung te pawh han thlir ila, entirnan, Agra, Delhi, etc. te leh Taj Mahal-te phei chu khawvela a ber pawl a ni tlat mai. Keini lam North East han thlir leh ta ila kan hmarchhak pui hote hi chuan tlawhtu an nei ṭhahnem ve thei ta viau niin alang. State la naupang ang reng tak kan ni a, thawh chhuah pawh hi kan nei lo ang reng hle, vawiin thlengin chawmhlawm state kan la ni. Hetih lai hian kawng lo inhawng ta pakhat chu tourism lam hi a ni.

Vawiinah khualzinte hip thei tura thil ṭul leh pawimawh te leh a dang te, theih ang angin sawi lan han tum ve dawn ila a ṭha ang e.

Kan hriat ṭheuh angin Mizoram chu tlangram chhengchhe tak, la upa teh chiam lo a ni. Ruahtui kan dawng ṭha a, eng tik lai pawhin a hring dup reng mai a ni. Sik leh sa pawh a ṭhain lum lutuk lo vawt lutuk lo a ni ti ila kan ti sual tam pui lovang. Tunah hian sawrkar hian tourist lodge, centre, picnic spot, etc. hi 20 nos chuang lai a nei mek a, zokhaw lama mimal in, a ṭul huna mikhual thleng mai thei turin a buatsaih mek bawk.

Ropeway-te pawh an buaipui mek niin a hriat bawk. Tunah chuan kan mutan ber pakhat zu, te pawh thlah dul alo ni ta. Reiek, Hmuifang tlangte pawh hi ṭha ve tak chu a ni.

Ṭamdil, Bairabi Tuikhuah, Vantawng Khawhthla te pawh hi chhenfakawm ve tak chu an ni. Trekking Route, Solomon’s Temple, K.V. Paradise-te pawh hi thlakhlelh awm ve tak an ni bawk. Kan han tarlan takte tuna kan dinhmun tlangpui chu a ni a, a dang te pawh a la awm nual a, duh tawk hrih mai ila.

Kan zotlangram nuam hi chhawrpial run i iang e. Ani taka tlang hring dup, ngir khup te, chutah romei-in an bawh paw chek bawk a. Tlang pang vela awmze nei taka kal kawng awm ngiai ngiai mai te leh lui chi hrang hrang luang kawi ngiai maite chu hmuh a nuamin a hlimawm ṭhin hle mai. Hmun dang te nen han khaikhin dawn ta ila, kan Zoram hi a lem chuang bik lo hle mai. Kan lo te leh nghah loh dawr tih ang chi te ho te pawh hi danglam ve tak a ni. Kan kalkawngah han chawlhna tur highway restaurant kan nei nual bawk.

Kan kham ropui tak tak te, entirnan, Durtlang kham ang chi te, mit la ve tak tur a ni. Khualzinte tana awlsamna tur leh tlawh chak zawng tak turte sawrkar hian a nei nual bawk. Mahse, vawiin thleng hian khualzin (tourist) tak tak ang chi ho hi kan la nei mumal lo tlat mai, mak hle mai. Eng pawh nise, kan inbuatsaih a, hmun hma etc. neih hote hi a ṭha tawk lo a ni ngei mai le, zep rual lohin.

Khualzinte hip thei tur hian tuna kan neih sa hote hi chei bawl ṭha deuh ta hlawm ila, a naturality lam hi tun ai hian han ngai pawimawh lehzual bawk ila. Kan thlen in neih hote pawh fai leh thianghlim (hygene) thei ang berin ti ila, kan Mizo chaw - maian bai, chingit bai etc. ang chi te pawh hi hlui theih reng ni ta se. Ramri kan ni a, drone ang chi te pawh hi phal loh a nih chuan tih theih dan ngaihtuah nise.

Tute emaw tih dan ang deuhin Brand Ambassador-te pawh hi nei ve ta ila a fuh phian mai thei. Internet lamah state ralmuang ber pawl kan nihzia te,restricted area hlih anih thu te tarlan tel ni ta se.Tin,khualzin tena an copy mai theih turin Mizo film, hnam ziarang tarlanna lam pang hmuh mai theih turin nei bawk ila. Trekking route-te pawh hi nei deuh nual thei ila, para-gliding ang chi te pawh hi tih mai theih turin nei bawk ila.

Kan ram hi tlawh chakawm tawk tak a ni a, chumi ti hlawhtling thei tur chuan advertisement awmze nei zawk tun aia kan uar a ṭul hle in ka hria.

Kan hriat angin Assam hmingthanna riau pakhat chu Kaziranga Natoinal Park khu a ni. Tah khuan sa chi hrang hrang a tam bakah samak, khawvela awm tawh mang lo, mang ṭep tawh te a awm a ni. Park nuam tak tak bakah hian thliarkar (island) te pawh an nei a ni. Darjeeling lam han hawi leh ta ila, an hmingthanna em em chu thingpuife, Darjeeling Tea tih te mai mai a ni ve tho. Tlang ram, vur tlakna ṭhin a ni a, an ram a mawiin a hahdam thlak hle ṭhin a ni. Hman lai temple leh toy train an tih mai, kum 100 dawn lai liam ta a mi, lungalhthei hmang te an la tlan tir a, rilru leh mit a la hle a ni.

Kan hmarchhak pui Sikkim han thlir leh ta ila, anni pawh hian park nuam tak tak, hmun hlui leh thil dang te an ngah hle. Nikum (2017) khan tlawhtu (tourist) 14.25 lac lai an nei a ni. Ram dang chanchin te kan han sawi a, eng pawh nise, tehkhin chi chiah chu ni lo mah ila, chonaah ngai thei ta ila a ṭha hle ang.

Awle, khualzin hip theihna tura kan dinhmun, a ṭha tawk em, engtin nge ṭan kan lak ang, etc, tih te kan han tarlang ve a, a famkim lo hle ang. Mahse, ngaihdan emaw, eng emaw tak min pek theih ngei ka beisei. Mizote chu kan pi pute aṭang tawhin ‘lampui chang khatah mi an be chhe ngai lo,’ tih thupui a lo nei ṭhin tawh kan ni a. Chuvang chuan vawiinah khual chhia/ ṭha thlen hi kan tlinin kan inhmeh hle dawn a ni.

- Lalchhandama Colney