Written by
J.Lalramnghâka (Jeru-a)

MAU NGAIHTUAHTU M.E.S OFFICER ATANA LAK LEH POLITICAL APPOINMENT CHUNGCHANG

He thu kan chhiar tak tak hma hian Ministry of Statistic and Programme Implementation, Govt of India in a tarlan dan chuan, India ramah ṭhalai hna nei lo 6.1% an awm laiin, Mizoramah chuan national average aia sâng zawk 10.1% awmin, ṭhalai hna nei lo tam lamah India ram pumah parukna kan ni a, kan ṭhenawm lawk, keini aia changkâng bik hmuh pawha kan hmuh duh vak bîk loh Meghalaya state ah chuan ṭhalai hna nei lo 1.5 % chauh awmin, India ramah hna nei lo tlem berna  state ah an inhlângkai pha bîk a ni tih lo hre hmasa ta ila.      

Aw le, kan thupuiah lût tawh ila, Mizoram sawrkar chuan ni 5.11 2020 khan Notification chhuahin, Bamboo Development Agency-a Assistant Engineer (Civil) hna thawk mi pakhat chu Junior Grade of Mizoram Engineering Service (Civil Wing) atan recruitment rules relaxation hmangin lak a rawt a. Amah hi kum 2012 khan Bamboo Development Agency kaltlangin contract-a lâk a ni a, tuna a post chelh mêkah hian 2018-ah khan absorbtion hmang vèka a ngheta dah a ni bawk nia sawi a ni. Tunah hian absorbtion hmang bawka MES officer atana lak rawt a ni leh ta bawk. Amah hi mithiam tak  niin, mi ṭhenkhat sawi dan chuan 18 crore vel hi project hlawhtling takin a kalpui tawh nghe nghe a ni awm e. Chutih rual chuan, MES officer-ah hian eng theihna leh thiamna a neih hmanga absorb nge a nih dawn erawh tarlan a ni lo. Chutih rual chuan, ni 21 October, 2020 khan MPSC-in Junior Grade of MES (PWD Cadre) direct recruitment result tichhuakin mi an 17 tling a, Panel list-ah mi 16 an awm bawk. Heng panel list-a awmte hi mithiam tak tak vek, ṭhalai lehkhathiam rual vek an lo ni  ve tho bawk. Sawrkar hian MES officer a mamawh belh tak zet a nih chuan a hma lawka MES officer an lak khan mi 17 la lovin eng vangin nge mi 18-a lak mai loh? Panel list-a mi zawng zawng leh Department-a thawk mêkte pawh thlawh khûmin eng vangin nge mau lam ngaihtuahtu agency hnuaia thawk kher hi lak an tum bîk? Tuna sawrkarin MES officer tur atâna lak a rawt hi kum lamah pawh MPSC exam bei turin a la tling tawk nia sawi a nih bâkah, amah hian MES officer nih a duh chuan amah mithiam tak a lo ni bawk nen, MPSC exam a hmachhawn ve mai a rinawm a. Eng vângin nge MNF sawrkâr hian hetianga MES officer-ah hian absorb a tum bîk tak mai?  tihte hi zawhna lian tak a ni a, lak an tuma tan pawh hian thawh a chakawm em emin a rinawm tawh loh hial a ni. 

Hna siam belh hum hum hi thil awlai a ni lova, a awmsa hnawh khah a nih dân tal hi fair se tih hi ṭhalaite duh dân a ni. Tunlaia ṭhalaite ṭawngkam lar tak 'political fitness' tih ṭawngkamte hi a lungchhiatthlâk a, he ṭawngkam hi fiamthu a ni lova, ṭhalaite mangang ṭawngkam a ni zawk tih hriain, he thumal hian sawrkar hi beng harh zawk rawh se. Kan ram sawrkar hnuaia hna lak dan ṭhenkhat hi chuan kan sawrkar hnuaiah hian diknain hmun a chan lohzia te, thiamna leh theihna aia political fitness-in hmun a chan zawkziate a lantir leh ṭhin avângin ṭhalaite hi an beidawng a ni. Hmân ni lawk pawh khan kan ṭhalaipui hna nei lo rethei mangang lutuk chu a inawkhlum  ringawt mai a ni, kan hna lâk dânte hi hetiang hne hne mai mai a nih zel chuan ṭhalai hna nei lo mangang intihhlumna hi a la hluar chho telh telh thung ang. Tun ṭuma mi pakhat MES officer atana lak a ni ringawt tur hi ram leh hnam leh ṭhalaite hmakhaw hun tur ngaihtuah chuan ngaih zam mai mai chi niin a lang lova, he notification pawh hi kan sawrkar hian sût leh ngam rawh se. 

MES officer hna lo hi chu Mizoram chhûnga thawh theih hna sâng kan Mizo engineer te tan a vâng em em a, chuvâng chuan Mizo Engineer Graduate hna hmu lote tan chuan MPSC hnuaia MES exam hi intihsiakna sâng ber a ni lo thei lova, a hlut pawh a hlu a ni. Chutih lai chuan, mau lam pang ngaihtuahtu agency-a thawk chu exam pawh paltlang lovin, MPSC-ah interview hmachhawntîrin, tluang taka thil a kal chuan MES-ah lak a ni mai  dawn a, he thil thleng hian kan Mizo ṭhalai engineer hna hmu lo tam tak rilru a tina em em a, MES officer atana sawrkarin lâk a tum-a hi a mimal taka duh loh vâng ni lovin, thil felfai zawk mipuiin an duh a ni zawk.
Lehkhathiam leh thiam lo pawh ṭhalaite hi hna vân avânga beidawng taka an awm lai a, a sawrkar berin mimal tu emaw chunga hlei hluak taka duhsakna lantir a, recruitment rules relaxation hmanga MES officer hna thawk tura mi pakhat lak a tum ta mai hian Mizo ṭhalaite a barakhaih a,  he thil lungchhiatthlâk tak hi a thlen nawn tawh loh nan hma i la ang u.

"In sawrkar laiin political fitness hmanga political appoinment hi a awm ṭhin em?" tiin kan sawrkar dinglai leh ding tawhte hi zawt  ta ila, a chhanna chu 'Awm lo' tih a ni ang. Mahse, he ṭawngkam hian kan hna laknaah a lai lum a luah ziah avângin political fitness leh political appoinment hi a awm ngei tih erawh a chiang. Kristian  intite zingah political appoinment tih te, political fitness tih ṭawngkam hriat tur a awm reng maite hi a zahthlâk a, kan biak Pathian zah lohna a ni a, hetiang thil a thlen tawh lohna tur atana hma la ngam sawrkâr kan mamawh a ni.