Written by
Kima Khiangte
USA

ANG KHAT AN NI...

MIZO tam tak chuan, “America ang khuan Mizoramah hian party lian pahnih hi awm mai se,” tiin party dang lo awm ve hi hnawk an ti deuh ṭhin a. Kumin inthlanah ngat phei chuan ZPM a lo ding a, hma sawn duai duai bawk nen Congress leh MNF mi leh sa tan chuan ngaihmawhna a na hle ni tur a ni.

Engpawh nise, a dik a, USA ah hian party lian pahnih chiah an awm a, an inkhing ziah a, an inchak chhawk fo reng a. Heng party pahnih hian a hrang nalhin kalphung leh policy an nei a.

Thupui hlapui lianah an party duh dan a inpersan nasa ṭhin hle a, chuvang chuan an party duh dan ang azirin mipuiin vote an thlak a. An party Presidential candidate a zirin mipuiin vote an thlak bawk a. An Presidential candidate an duh loh zawng a nih chuan mahni party chhuahsan chuang lovin mi party candidate an vote fo mai.

Mahni party candidate lo vote thei tur chuan rilru zau tak put a ngai a. Mizo te hian han awt ve viau ṭhin mah ila, kan men hian a la pha meuh lo. USA party lian pahnih hi, Gun policy-ah te, tax thu-ah te, role of Government-ah te, immigration-ah te, health care-ah te, abortion leh environment chung changah te hian chhun leh zan anga ngaihdan hrang nei an ni a. Foreign policy leh indona thu hlaah erawh chuan an party tih loh lam ni mahse an ṭang rual ṭha viau zel.

Mizoram han thlir ve ta ila. Party lian pahnih MNF leh Congress te hi kalphung, policy leh performance-ah hian an dang lam tlem khawp mai a. A nihna takah chuan party pakhata inchhung khawm hial awm khawpa mawi hian an kal dan leh duh dan a inang a. An tuipui zawng leh an hlut zawngte hi a inang em em.

Hrang viauin inhria in han inep ve viau mahse blood group khat mai ni lovin phir inhai ang chauh va inhnaih an ni. Policy langsar leh performance lama an inanna te han thlir ho ila.

1. Sem policy: An party pahnih hian sem an uar dun a, inthlan dawn a, sum sem vak an pawisa lo dun hle. Economic road map an Flagship program an han duan chang pawh hian a thlawn a nuaih khata sem leh nuai thum te sem an tum a, an danglamna chu a amount chauh a ni a, an kalphung thuhmun a ni.

2. Chakma issue: Congress hian a tir aṭangin Chakma an ṭan ngar ngar a. MNF hian a chang changin an ṭan a, ṭan loh zeuh chang an nei ve. Tunah tak hian an ṭan mek thung a. Heng party mi leh sa te hian Chakma te, Tuikuk te, vai te hi YMA leh MZP member an nihna aṭangin ngaimawh ang takin an lantir ve a; party angin an ngaina hle lawi si.

3. Agriculture marketing: Kan din­chhuah ve theihna tur kawng awm chhun agriculture marketing-ah hian an duh dan a inang chiah chiah a. Thlai thar hralh turah khapna (restriction) na takin an siam ve ve a. Congress aiin MNF-in an uar zual hrat a. Lo neitute hamṭhatna lam aiin vai leitute hamṭhatna an um ve ve.

4. Ramri chungchang: Ramri chung changah engmah an ti lo ve ve. Buaipui a hnehin buai loh pui hram hram an tum ve ve a. An sawrkar laiin MZP te hma lakna an do ve ve a, vai chhan nan zirlaite kut an thlak ṭhin.

5. Zu zawrh thu-ah: MNF-in zu zawrh a tichhuak a, Congress-in a chhunzawm a. Zu chungchangah ang khat, zu duh ve ve an ni a, pakhatin vote zawn nan a zuar a, pakhatin vote zawn nan khap a tum der ve leh thung a. Kohhran te tan rin ngam loh ve ve an ni.

6. Vai zawmpui: Congress chuan ualau takin vai an zawm a, MNF chuan a ruk tein BJP an zawm.

7. Martar lungphun: Martar lungphun an nei ve ve a, MNF chuan ruhro an phawrh ṭhin. (Ka ngaihtuah ṭhin a, martar te kha ṭawng thei ta se, huaisen taka an nunna an pek laia, martar chu sawi loh corrupt loh ringawt pawh thei loten vote zawn nan a, an ruhro an phawrh ṭhin hi an remti ang em aw ka ti deuh ṭhin)

8. District siam belh: MNF tla turin Saitual leh Khawzawl District an pe chuk chuk a. Congress campaign-in District fuke nei ngei pek an tiam leh chuk chuk bawk a. Thutiama ding lo ve ve ang khat an ni.

9. Lawngtlai bank: Lawngtlai Bank rawktute an chhui chhuak thei lo ve ve.

10. Tualthi case: Mi lar tak tak tualthi case chhui chhuah theih loh an nei nual ve ve.

11. In vote pui: An party pahnih te huphurh zawng party president lo lang tur an awm dawn chuan kawikawm ṭhin ang thapa inthurualin an in-vote-pui thei.

12. Chhe lam pung: Heng party pahnih te sawrkar lai hian leiba a pung a, BPL an pung a, unemployment a pung a, sualna a pung a thil ṭha lo reng reng hi a pung vek mai a ni. Heng lo pawh tam tak dang a la awm thei ang. An inanna hi an danglamna aiin a tlem zawk em em a, an flag rawng leh party office hming inang lo hi an danglamna langsar pawl a ni deuh mai awm e. Hengte avang hian engtik niah emaw chuan, mi ram angin, an tih dan letling thaka ti party lian deuh a lo lan hun chuan party pakhata an la inchhunfin mai awm e. Chutiang taka kal phung leh nihphung inang an nih avang chuan party pakhat aṭanga hotu lian bang te tan pawh, party thianghlim danga luh ai chuan an anpui te hnena kal mai hi a awlsam zawk em em a. Leh lama lut turin sual sim a ngai lova, pian thar a ngai lova, an nih ang ang leh an zia ang ang khan an inpawmtawn a. Choka leh in pui ang chauhin party te hi an en a, an duh lam lamah an lut a. Tichuan, “zawlbuka e tang ve ve” party chuan mi leh sa an inpawi fei thleng zut reng mai a nih hi!

Hetiang hi ram changkang danga party lian pahnih awm dan a ni ngai lo. An duh dan a inkawlkalh tur a ni a, an policy mipuiah an zuar tur a ni. Hun han kal deuh hret sela, hemi te party tih dan letlinga ti party lian a lo kal vaih chuan, chu chu mipuiin an bawh tur leh kan ram hmasawna bul inṭanna tur chu a ni ang. Kum 32 chuang kan ram lo hruai tawhtute hi chu thlan chuang tur awm lo, ‘ang khat an ni.

- Kima Khiangte, USA