Ka mumang nuam tak mai chu!

Mumang nuam tak a ni! Kum 2019 a lo ni daih tawh mai a. Nikum 2018 November ni 28 khan ṭha takin kan inthlang fel tih chin chiah ka hre thei. A bâk hriat zui ka nei lo. Mahse, zofate erawh chu kum 2019-ah kan lo hlim hle mai. Camping chhuak hlim ang mai kan niin ka hria. Vanram ni chiah lo, Korea ram ang deuhah kan lo awm a, zofate khawvel hi a lo danglam khawp mai. Ngai teh, heti hi a ni a, ka mumang mak tak maiah chuan:

1. Sa lei turin ka kal a. Tumah an lo intlar tawh miah lo. Chuh helh leh kâwk huai tih vel a lo awm tawh miah lo. Sa rêng rêng pack-sa thlap vek a lo ni. Kan duh zâwng sawiin sa hrisêl, mi thiamte endiksa thlap hlir kan lo lei sup sup a nih chu. Kei lah chuan bâwng thin ka’n lei leh pek a, a kal, a lung, a chuap tih vel a tel tawh miah lo. Ka nui nasa mai zoram hmasa ka hre chhuak thut a.

2. Thlâi lei ka tum leh a, an lo bûk thlap thlap mai mawle. Ka nuih a za lutuk. A chhan chu, zoram hmasaah khan anṭam, khanghu, kawhtebêl tih vêl an duh tiat tiatin an têl a, a man an chhiar tawp zel kha a ni si a. Bûkna dik hmanga bûk thlap thlâi kan lo lei a nih chu. Tin, ka sa leina leh thlâi leina hmunte kha a lo fâi êm êm mai a, bawlhhlawh leh tho tih vel hmuh tur a awm lo rêng rêng.

3. Ka la ṭhangharh mai lo: hmeichhe man a pun miah loh laiin private school fee erawh hi chu duh zât zâtin an pun reng mai tih lungâwi lo thâwm a lo awm a, private sikul a nih avângin control theih a ni lo ti pâwl an awm avângin private vawk, private âr, private ui, private zikhlûm, private changkha, private mautuai, private lu mehna, private taxi, private sumo, private bus an lo ti sup sup ta.

Kan buai. Mahse, inbiakna ṭha tak a lo awm a, private sikul zirtirtute hlawh zât tur leh fee zât tur chu zirlai an neih dân leh facility neih ṭhat dân azirin fel taka bithliahsak an lo ni a, khauh takin chu dân chu lekkawh a lo ni a, kan va’n hlim hlawm tak.

4. Ka mumang kal zelah chuan Aizawl leh district khawpui hrang hrangahte khawlaia bawlhhlawh a bâwm loa paih, chil chhâk, inthiar tihte mantu tur an lo awm

ṭhap mai a, dân bawhchhiate chu lirthei dân bawhchhiate chep taima êm êm traffic police-te chakâi bawp ang mai khan mana chawitir zel an lo ni a, kan khawlaite hi a lo fai êm êm mai a, London khawpui ang mai a lo ni. Pawisa chawitira hma kan han lâk meuh chuan meizial zûk leh nghafuan mante pawh kan khap thei alawm le tih chu vantlâng titi a lo ni a. Kan hlim teh asin aw.

5. A dang leh chu petrol, diesel, gas tih vel quality leh quantity endiktu pawl chak tak, kawr pawl leh vara ṭial ha an lo awm a, gas bûk a tling a, petrol leh diesel tehna a dik thlap a, a quality pawh a lo ṭha êm êm a, kan lirtheite hian an lo ngeih êm êm a, gas pawh kan hmang rei a. Sawi lâwk loin an endik thut thut reng a, vantirhkohte ang mai an ni. Rinawm tak leh dik taka zuartute chu vantlâng hriatah an châwimâwi thung a. Chûng mite chu Mizo Idol ang maiin kan lo ngaisang vêl.

6. A nawm êm avângin ka la ṭhangharh duh mai lo a, kristian ram kan nih angin kristian rama kutdawh an awm hi a mawi lo e tiin zofate chu kutdawh awm lohna state siam tumin kan lo hnatlâng mup mup a, ka ice-cream lei ka ei zawh hmain kutdawh zawng zawng chu an lo bo ta duak mai a, state dang mite an rawn zin a, tumah kutdawh kan awm tawh loh avângin min awt hle a. Ka lo intithei ve lutuk a. ‘We have no beggar here in our state because we are christians’ te ka lo tihkhum vêl.

7. A dang leh chu khawpui chhûngah vawk leh ar vulh phal loh a lo nia. Septic tank rimchhia awm pawh phal loh a lo ni. Ui pawh khawlaia chhuahtir khap a lo nia. Vawk rim, ar rim, ui êk rim tih vel hriat tur a awm lo rêng rêng. Fâi tak kan ni. Septic tank ti-leak palh pakhat chu singkhat an chawitir nghâl mawle. An siamṭhattir nghal a. Ka lo khawngaih lutuk a. Vawk leh âr erawh hi chu daifêmah an lo vulh sup sup thung a. Damdawi in leh zirna in bakah sorkar pisate pawh a lo fâi êm êm vek mai a, kuhva leh sahdah an lo khap reng kha lo niin. Fâi nuam tak kan ni.

8. Ka mumang a kaltluang lutuk a, inkhawmpui pandala mipui leng lo ang deuhin Aizawlah pawh kan lo leng tawh lo a, Jerusalem thar tih ang deuhin Aizawl thar (New Aizawl) tur backhoe (JCB) leh bulldozer (Hitachi) kan tih maite hian an lo lâi mup mup mai a, a pui asin aw. Chuta pêm tum khawpui leh thingtlâng mi kan lo tam êm êm mai leh nghâl. Nghahhlelhawm tak a ni.

9. Ka ṭhanharh hma deuh khan thingtlâng khaw lamah kan zin leh a, khaw tê lutukte hian khaw lian zâwkte a lo fin vek a, khaw lian zâwk VC-te chuan a thlâwnin in hmun an lo pe zel a, sorkarin in sakna tur a pe bawk a. Khaw tê lutuk, in 500 pawh tling lo, an lo awm tawh miah lo. Hetia khaw tê an tihbo theih chhan chu five year plan an lo siam a, chumi chhûng chuan khua chuti zât chu chumi khuaah sawi khawm tur tih an siam vang a lo nia.

Ka mumang a nawm teh rêng nên kan ṭhianpa chuan exercise la turin mi rawn kai tho a, ka thin a rim asin aw. Ka mumang ka hrilh a, election manisfesto atan zuar la min tia, zawrh a ngai hlei nem, duh an awm chuan a thlâwnin kan pe vek ang te ka ti vêl a.

- Miltona, Vaivakawn