Mikhual cham rei leh ramri chungchang hi
Khawvel awm tirh ata history-a thu lar tak chu, ram inlaksak thu hi a ni. Second world war aṭang khan, ram inlaksak thu hi a ziaawm ta deuh. Mahni ram humhalh leh, changkanna lamah kan intlansiak nasa hle. Ramri buai nei erawh in ngur deuh chang a awm reng.
India leh Pakistan pawh, ram khawkrawk tak, mihringte khawsak ngaihna awm lo ram pawh nise, mahni ram chin nia kan hriat chu hauh tawnin, kan inkap deuh reng mai a nih hi.
US President Donald Trump chuan, US a hnam dang mi, dan lova lo lut hnawh chhuah leh, ramri pawh Mexico nena inrina chu, dan lova ram dang mi lo luhna kawngpui nia hriain, kan hung dawn tiin hma a la riap riap mai. Tun hnai maiah President Donald Trump chuan US-Mexico ramri venghim tur leh Central America aṭanga “Caravan of Immigrants” mi 4,000 vel America rama rawn luh tuma lo kal nguai nguai maite dang turin US military 5,200 thawn turin thupek a siam leh ta.
President Trump chuan “Gang tam tam tak an zingah an tel” tih sawiin Twitter-ah, “In lo kalna aṭangin kir leh ula, dan ang takin lo luh tum rawh u. Hetianga chetna hi kan ram runna a ni a, ramri-ah kan sipaiten an lo nghak che u a ni” a ti hmiah mai a ni.
Assam leh Nagaland ramri buai kha, Pu Lalthara IAS, Chief Secretary a nih lai khan, ama rawtna ngeiin, Nagaland Police te chu, Assam police nena inbei mai tura tirin, ramri piah tleng tlenga, Nagaland Police ten an nawr thu a sawite kha, kan rama thil thleng ni ve thei se a va duhawm em.
Keini ve chu kan ram chhungah, MZP ten chawlhbuk an sak pawh min ṭhiahsak a, sak leh tuma an inbuatsaih leh pawh, Ex Home Minister khan "Kan police-te hnenah ramria kan naute lo thlen thlak hmain, battalion 3 lo awm ula, Assam police-te nen pawh inkah a ngai ang, tia ka chah laiin, ka hriat lovin Kolasib DC hnenah zirlaite dan tur thu an lo thlen si a" a ti a nih kha. Ram hruaitu huaisen kan mamawh tih hi, mipuite hian i hre tawh teh ang u.
Chakma pawh 1954 hma lama Mizorama lo lut ni lo chu, mikhual cham rei an nih thu kan sawi reng a, an pun chak dan em em hi ngaih a ṭha lo tiin kan sawi reng bawk a. Chutih laiin vote bank ṭha nia ngaiin kan vulh zel a, Brig. T. Sailo chiah khan Chakma 5000 a hnawh chhuah thu kan history-a awm chhun a ni mai. Cental aṭangin dan phuahchawpin, CADC an din a ni tia kawng kan zawh laiin, Mizoram sorkar aṭangin dan lova din a ni lo an ti, tih chu central lam chhanna a ni zui a.
Duat taka kan enkawlte hian, sum pawh an ngah a ni ang, an fate phai lam school ṭhaah an dah sup sup mai a, chung school ṭhaa lutte chuan Zofate chanvo min chhuhsakin, MBBS zir tur thlan apiangin buaina min siamsak ta chu a nih hi.
Tuikuk kan tihte lah hi. An chanchin hi chhui zau tur a vang hle mai a, khawchhak Vietnam velah khian Reang inti chu an awm ve tho va, henglai Reang ho nen hian inkungkaihna an nei em hriat a ni lem lo. An ṭawng hman hi Tibeto Burman ṭawng tho niin, Arakan Burmess (Yakhai) ṭawngte nen an la inzul hle. Zo tawng nen pawh a la inhlat lo, hengte avang hian ni maw? Mizote hian an chungah rilru chhia kan pu ngai lo hle mai a. An zingah Missionary-te intir lutin ziak leh chhiarte kan zirtir a, kan chunga lawm a hnehin min bei zui ta ngar ngar mai a nih hi. Tuikuk te hi, Mizo te anga khawchhak aṭanga chhuk thla ni lovin Arakan lam aṭanga lo tawlh chho an ni.
Kum 20 vel liam taah khan Mizo tlangval pakhat vawkchaw zawng lai an kap hlum ringawt a, chhan leh vang awm miah lo, hlauh nei ni awm takin Tripura lamah khuan an tlan chhe chiam mai a, Mizoram Sorkar leh Central sokar ruahmanna angin vawi tam tak an rawn let leh dan tur ruahman a ni a, chhuanlam hrang hrang siamin leh, an thil demand tipung zelin an lo kir duh lo. An hruaituten central sorkar ṭanpuina sum eiruk tur an neih dawn loh avangin Mizoram a lo kir tur hian an infuih char char a ni.
Mizoram tlawmngai pawl intel khawm (NGO) te chuan heti reng hi zawng a ni thei dawn lo ve tiin an lo kir duh nan Election Commission of India hnenah, an awmna hmuna vote thlak phalsak tawh lo turin an ngen ta tawp mai a ni.
Heng boruak vel avang hian Mizo tlangval IAS pachal Mizoram NGO te duhdan tih puitlin duhtu chu, Vai officer pakhat India sorkarin, inthlan chungchang vil tura a rawn dah chuan a ngaithei lo ta tlat mai a, kan Mizo officer huaisen kha ‘transfer’ a nih phah lehzel a.
Hmana Tuikuk vote thlahlela kan Politician-ten, hma an lo lak tawhte avanga heng thilte hi tawng chho zel kan ni.
Party hrang hrangten kan ram humhalh lama hmalak an tum dan kan hre tlang tawh a, kan hmaa inthlan lo awm turah hian mi huaisen chu thlan chhuah a hun tawh a ni lawm ni? I rorel ve theih lai a nih kha, i vote hmangin ṭan han la teh le. He thil hi i ngai pawimawh lo a nih chuan, ṭhangthar lo awm zelten an dem lutuk ang che.
- Lalrinliana Colney