Written by
K.T Pakhuangte Senior Core Faculty (P.A) SIRD&PR
Mizoram
VILLAGE LEVEL VIGILANCE AND MONITORING COMMITTEE (VMC)
Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Scheme hlawhtling taka kalpui kawngah hian khawtina Vigilance and Monitoring Committee (VMC) din theuh hi thil ṭul leh pawimawh tak a ni a. MGNREG Act, 2005, Section 13-naah hian ‘Panchayat’ ten supervision leh Monitoring an tih tur a nih thu a tarlang a. Section 15-naah Programme Officer mawhphurhna pawh tarlan a ni bawk a. Mizoram sorkar ina Ni za Inhlawhna chungchang a Rules leh instruction a tihchhuah tawhah 2014 a VMC Guideline a rawn tihchhuahah hian Village level lang lovin, District leh State lam a lang thung.
MGNREGA Operational Guideline First Edition (2005) para 10.7 ah VMC tih tur leh mawhphurhna tarlan a ni a, Second Edition (2006) para 10.7-ah a ngai ang deuh chiahin a rawn dah a. Third Edition (2008) para 10.1.2 ah pawh rawn tarlang nawn lehin member hi 9 ni turin a rawn sawi a. An hnathawh kawngah pawh DPC leh PO mawhphurhna a nih thu a rawn tarlang a. Fourth Edition (2013) para 13.6.4 ah rawn tarlang lehin, member hi 10 ni turin a rawn ti a, a zahve hi hmeichhia ni turin a rawn ti nghe nghe a ni.
Master Circular, 2020 – 21 ah hian Chapter 10 a Social Audit huangchhungah VMC hi a rawn dah a. Para 10.1.12 ah hian Concurrent Social Audit titu turin VMC hi hman tur a nih thu a rawn tarlang a. Para 10.4.3 ah hian VMC hi khaw tinah din turin a ti a, member pawh 5 ni turin a rawn sawi thung a, hnam hrang hrang inpawlhsawp turin a rawn ti a, a zahve hi hmeichhia ni turin a rawn ti bawk a ni. Vantlang Rorel inkhawm (Gram Sabha) thlan/ruat tur a nih thu tarlan a ni.
A chunga instruction hrang hrang leh Mizoramin 2007 aṭanga kan lo kalpui tawh dan angin hetiang hian VMC din chungchang sawi ta ila :-
A nihphung :
• VMC member nih hi hna zahawm (Honour job) a ni a, khawtlangah pawh mi rinawm, tumah ina thil dik lo an tihtir theih loh tur mihring an ni tur a ni.
• Tlawmngaih chhuah tak meuh hna a ni a, mipui rilru sukthlek siam ṭhat tum mihring an ni tur a ni.
• Rilru dik lo leh kawisawi mite telna tur a ni lo.
• Politics lama chungchuan tumna leh phuba lak tumte tel vena tur a ni lo.
A din dan tur :
• Programme Officer (P.O) in a din ang.
• Khaw tinah VMC hi din ṭheuh tur a ni.
• V.C khat huamchhungah VMC pakhat a awm thei a, Sub Village-ah pawh pakhat a ding thei.
Inthlan dan :
• P.O in inthlan hun hriattirna siam lawkin, amah emaw a staff te emaw kal chilhin an inthlanpui thei.
• Vantlang Rorel inkhawm (Gram Sabha) in an thlang ang a, VC/VEC ten ruat loh tur a ni.
• Inthlan dan tur chu inthlanpuitu thu thu a ni a, kalkhawmte aṭanga inruat emaw, voice vote hmang emaw Secret ballot hmanga thlan emaw a theih ve ve ang.
• VMC member-ah hian Village Employment Council (VEC) Executive member ni lai tumah an tel thei lo.
• MGNREGS a thawktu tumah an tel thei lo.
• NGO emaw, pawl eng pawhin MGNREGS hnuaia hna a hmuh chuan, chuta hruaitute chu VMC-ah hian an tel thei lo.
Member zat tur:
• Khawtinah mi 5 thlan chhuah tur a ni.
• Mi 5 aṭang hian Office Bearer turin inruat chhuah leh kher hi kan Dan lam hian phut chiah lo mah se, kan lo tih ṭhin tawh angin Chairman, Vice Chairman, Secretary leh Asst. Secretary inruat chhuah ni thei se.
• Kan lo tih tawh ṭhin angin, khaw lian deuhvah chuan hei aia tam pawh VMC member neih theih tho a ni. Mahse, number inkawpkim lo ni thei se.
• A zahve tal chu MGNREGS a inhlawh thin an ni tur a ni a, Hmeichhia ruat/thlan tel ngei tur a ni.
A hunchhung :
• VMC member-te hi kum tin thlan ṭhat ziah tur a ni a. Kumtin tih hian Sorkar kum hman tur a ni. (VEC thlan rual hian tih a rem viau)
• Laklawh thila VMC member pakhat emawa ṭhen emaw, an vaia an bang emaw a nih chuan an aiawh a rang thei ang berin mipuiin an thlang ṭha tur a ni.
An tih tur :
• Sanction order reng reng P.O in VMC te a copy a pek ve zel hi a mawhphurhna a ni.
• VMC ten eng emaw avanga a copy an dawng lo palh a nih pawhin Concurrent Social Audit an neih dawn chuan P.O hnenah dil chhuah tur a ni.
• A chunga kan sawi hi an khaw chhunga MGNREGS aṭanga hnathawh reng reng a huam (Wages leh Material telin).
• Sanction leh Estimate nen, VEC te hnathawh chu a inmil em tih an en tur a ni.
• A hmuna kal chilha en ngei hi VMC te tih tur a ni.
• Hnathawh lai te, thawh zawh hnuah te an en ṭhin ang.
• A dik lo lai a awm chuan VEC te hnenah hriattirin, an siamṭhattir leh ṭhin ang.
• VEC-te hnathawh chu an zawh veleh VMC-ten an endik ang a, a ṭhat chuan Completion Report an pe ang a, a ṭhat loh chuan an siamṭhattir leh ang.
• V.C-te hian an siamṭha duh tawh lo a nih chuan VMC-te hian Completion Report form-ah a dik lohna lai leh siamṭhat ṭulna lai chiang takin an tarlang ang.
• An Report hi District Programme Coordinator (DPC) leh Programme Officer-ah thehluh tur a ni.
• Hnathawh zawh (vawikhat sanction lo kal zawh) apiangin Report hi ziah ṭhin tur a ni.
• VMC Report hi vawn ṭhat a, Vantlang inkhawm-a inchachhuah hun (Social Audit) neih hunah sawi chhuah ṭhin tur a ni.
• Concurrent Social Audit ti turin ruat theih an ni.
• Social Audit Unit lamin ‘Audit’ an neih huna lo puihbawm hi an mawhphurhna a ni.
VMC TE TIH LOH TUR :
• V.C te hnen aṭangin emaw mi dang hnen aṭangin emaw engmah hlawh a beisei tur a ni lova, lawmman pawh aloh aluakchhuak khawp a beisei tur a ni lo.
• Lawmman hi Administrative Cost aṭangin emaw Wages Component aṭangin emaw P.O in ruahmanna a siamsak thei.
• Ni tina a thawh chhuah ve kher a ṭul lo.
• VEC-te ang maiin mipui hnathawh a vilpui ve kher a ṭul lo.
• V.C te nena inkarah harsatna a thlen palhin huai takin thudik a ṭan mai tur a ni a, buaina siam zawngin a khawsa tur a ni lo.
• Harsatna an tawhin Programme Officer in an harsatna a chinfelsak thei a ni tih a hrereng tur a ni.
A DANG :
• VMC leh VEC-te inkara harsatna leh buaina a awm chuan P.O kalin emaw a aiawh emaw kalin a ching fel tur a ni a. Khaw ṭhenkhatah VMC leh VEC inhal rengna a awm chuan VMC hi din lo pawha transparent taka thil kalpui theih a nih tho chuan P.O in aiawh siamin VMC angin an function thei thova, P.O thuneihna a ni e.
(He thu ziak hi a sorkar thu chhuak a ni lova, sorkar thu chhuak awm tawh hmanga ziah erawh chu a ni thung. Thil chiang lo leh fiah lo a awm chuan anmahni bialtu P.O hnenah zawh fiah tur a ni e)