Written by
K Lalthangliana

NEDA - Tu din nge? Tute nge tel?

Tunlaia Mizorama politics inhnialna lian tak chu BJP kaihhruai North East Democratic Alliance (NEDA) ah hian tute nge tel a, eng nge an tum a, eng nge a nih? tih hi a ni. A bul ṭhut aṭangin chhui ila, MNF President Pu Zoramthanga'n TV interview-a a sawi kha a dik nge dik lo a lang chhuak dawn a ni. May 24, 2016 khan BJP chuan India hmar chakah BJP a lo len zual zel theihna turte, India hmar chhaka Congress nek ral a nih theihna turte, helam kila state-te inpumkhata hma an sawn theihna tur beiseiin NEDA hi an din - NEDA hi BJP din a ni. BJP hian thawhpui tur political party hrang hrang a sawm khawm a, Congress lam ṭang ni lo party hrang hrang chu a hui khawm ta a ni.

BJP president thusawi leh NEDA

May, 2018-ah khan NEDA inkhawmpui Guwahati-ah neih a ni a, BJP president Amit Shah chuan, "Mizorama inthlan a zawh chuan North East-ah hian Congress chu nuai ralin an awm tawh dawn a, he hmunah hian Chief Minister pariat an ṭhu tlar tawh ang," a ti a, BJP thuhnuaia kun thei party-te chu North East-ah sorkarna chang vek thei tur an nih thu a sawi. North East chu NEDA hnuaiah a awm dawn a, chu chu BJP thuhnuai a ni tih a sawi tumna a ni.

BJP President hian politics-a an hmelma leh elpui ber Congress chu India rama hneh an tumnaah North east lama an hnuhma zawng zawng tih tawp a, kum 2019 Lok Sabha inthlanah hmarchhak seat hui vek an tum thu a sawi tel bawk a ni. BJP hian hmar chhak state-a sorkarna lak an tum piah lamah hian Lok Sabha inthlan lo awm turah hmar chhaka seat hi lak vek an tum tih a lang chiang a ni. Mizoramah hian BJP hminga an tling lo a nih pawhin BJP thurualpui party hminga engti kawng pawha tlin an tum tihna a ni. Heng Amit Shah thusawi zawng zawng hi internet-ah hai chhuah theihin a awm vek a ni.

Indian Express chuan NEDA chu Amit Shah-a din a nih thu a ziak a, "The NEDA, a brainchild of Shah... Since its formation in 2016 following BJP’s historic victory in Assam, the saffron party and its NEDA allies went on to capture power in Arunachal Pradesh, Manipur, Nagaland, Meghalaya and Tripura," tiin a ziak zui bawk a. NEDA dintu leh a ngaihtuah chhuaktu leh an pu ber chu BJP President Amit Shah a ni a, India hmar chhakah Saffron party (BJP) leh an thawhpuite hnehna an chan dan a ziak chho zel a ni. Hindustan Times chuan he inkhawmpui chanchin tho hi a ziak a, chutah chuan, "BJP-led North-East Democratic Alliance (NEDA)" a ti a, NEDA chu BJP kaihhruai a nih thu chiang takin a ziak bawk a ni.

NEDA chu BJP president Amit Shah-a ngaihtuah chhuah leh din a ni a, BJP kaihhruai a ni bawk tih chu kan national media-te'n an ziak a ni. Tunlai internet lama thil zawnna lian tak Wikipedia chuan, "NEDA is a political coalition that was formed on May 24, 2016 by Bharatiya Janata Party along with regional political parties like..." a ti a, party hrang hrang hming a tlar a, BJP-in NEDA a din a, a thawhpui tur a sawm khawm tih a chiang a ni.

Tu tu nge tel?

Mizoram aṭangin NEDA ah hian MNF an tel a, a awm chhun an ni a, anni hi BJP kaihhruaina hnuaiah an awm mek a, "BJP nen kan thawk ho lo," tih hi chu NEDA aṭanga an inhnuhdawh hma chu thu belh chian dawl lo vek a ni tih NEDA chanchin ziahnaah hian a chiang.

NEDA list hi kan en chuan, Mizoram aṭanga BJP thuhnuaia awm mek NEDA-a tel chu MNF khi an ni ta a ni. Tun hnaiah local TV pakhatah MNF President chu NEDA-a an tel leh tel loh an zawt a, an tel thu sawi ta mai lovin Mizorama party dangte hming a sawi lang tel a, chu chu NEDA list-ah chuan an tel ve ta miah lova, NEDA hnuaia inziak lut awm chhun chu MNF an ni.

MNF hian NEDA hi chhuahsan fel se, "MNF leh BJP kan thawk dun lo," an tih chu thudik chiang tak a ni ang a, NEDA-ah BJP President Amit Shah-a duan chhuah, BJP-in an kaihhruai-ah an tel ve chhung chu BJP thuhnuaiah MNF hi an awm chiang a, BJP leh MNF hi an thawk dun ngei tih pawh a sawi ngam a ni. Chu chu internet hmang thiam tan chuan awlsam taka hmuh theih a ni.

BJP chet duh dan hi Mizoramah chiah ni lovin India ram hmun hrang hrangah kan hmu tawh a, RSS aṭanga lo piang chhuak an ni a, Hindutva hi an innghahna a ni. Hindutva chu India ram hi Hindu rama siam tumna a ni. He mi hnuaia MNF tel ve hi an inhmeh lova, NEDA aṭang hian MNF hi inhnuk dawk mai se, BJP an thawhpui lo tiin an sawi theih dawn a ni.

Tunah hi chuan India ram Hindu rama siam tumtu BJP leh MNF hi an thawk dun tlat a ni. Hei hi ziakin internet lamah hai chhuah tur tam tak a awm a, Mizoram mipui thil hre lo zawkte hi bum tum tawh lo se a ṭha ngawt mai. MNF leh BJP inzawmna hi NEDA ah kan hmu a, chuvangin inthlan zawh nghah ngai lovin inthlan hma aṭangin an thawk dun a ni.

Tuna NEDA-a party tel mekte chu:
Party State Joining
Date
Bharatiya Janata Party National 2016
Asom Gana Parishad Assam 2016
National People's Party Meghalaya 2016
Bodoland People's Front Assam 2016
Sikkim Democratic Front Sikkim 2016
Mizo National Front Mizoram 2016
Manipur Peoples Party Manipur 2016
Indigenous People's Front of Tripura Tripura 2016
Manipur Democratic People's Front Manipur 2016
Ganashakti Party Assam 2016
United Democratic Party Meghalaya 2016
Hill State People's Democratic Party Meghalaya 2016
People's Democratic Front Meghalaya 2018
Nationalist Democratic Progressive Party Nagaland 2018

- K Lalthangliana