ASSEMBLY HOUSE-A THUSAWI ROPUI

Kan ram hruaitute chuan Feb. 23, 2022 aṭanga March 10, 2022 thleng zoram mipui nuai 12 vel te tan rorelna an neiin sum leh pai hman turte mai bakah dan leh dun lamte pawh sawihona an nei a ni. He Session hi Live-a pekchhuah a nih avangin TV aṭangin leh Cell Phone aṭangin kan lo en ve thei hlauh a ni. Nuai za chungchang te, in Bye bye leh zawngṭah ziahna te chu thil sawi chakawm tak nimahsela sawi rih ta lo ila. Mit leh beng fahtu ber leh a hnu lamah pawh vawi tam tak ka ennawn fo ṭhin Thusawi ropui tak chanchin hi tun ṭum chu i han sawi teh ang.

A sawitu chu Lalrindika Ralte a ni. Budget pharh a nih dawna a sawi niin ‘He budget lo hi kan ramin hmachhuan tur kan nei lo a, a chhiat leh ṭhat hi chu kan ram mipuite’n an la hre turah ngai ila’ tia bul ṭanin budget chhung lam sawi loin a ngaih pawimawh lam a sawi zawk a. Kan ram leh hnam tan kan penchhuak kan inti a, kan inpekna hi ennawn fo a ngai ka ti, a ti a. He ṭawngkam hi ram roreltute zawng zawng hian hre nawn mawlh se a duhawm takzet a ni. Ram leh hnam rawngbawl tura kan inpekna hi ennawn fo a ngai a tih chhan hi thil pawimawh tak a awm a ni ngei ang a, chutah chuan amah ngei pawh a insawi tel ngeiin a rinawm.

Ram hruaitu kan neih mekte zingah hian ram mipuiin kan ṭangkaipui lem lohte hi awm theih ni awm tak a ni a, ṭhenkhat phei chu an hnathawh ṭhat lam sawi ai mahin fiamthu thawh ni si loa fiamthu thawhtu ang maia kan lo nuihpui zawkte pawh an awm thei awm e. Heng vang takte hian ram leh hnam rawngbawl tura inpete hian kan inpekna hi ennawn fo ngai a ti a ni theiin a ngaihbel theih.

A dawt lehah chuan keini aia dinhmun chhe zawkte nen hian kan intehkhin tur a ni lo a, hmalam pan tur kan nih avangin kan phak lohte hi um tur kan ni. Kan ṭhenawm State-ah corruption a tam, Mizoram chu la ṭha tak kan ni tihte kan sawi ṭhin a, amaherawhchu hma kan sawn dawn chuan keimahni aia ṭha zawkte kan um tur an nih avangin chutiang zawng chuan ngaihtuahna kan neih a ṭhain ka hria.

Tin, sorkar hmasa pawhin an tia lawm tih vangin thil ṭha lo tihna permit atana chutiang hmante chu a awm ṭhinin ka hria a, hei hi a pawi ka ti a. Sorkar hmasain thil ṭha lo an lo ti ṭhin a nih chuan keini chuan kan ti ve lo ang tihte hi kan sawi dan leh kan dinna ni sela ṭhain ka hria. Kan state hi kan hria a, a nihna takah chuan sum leh paite hi engtikawng maha kan neih hnuk hi mi pangngai tan chuan a rinawm lohin a theih loh. A chhan chu, thawh chhuah kan nei tlem em em a ni, a tihte hi a dik ngawt mai.

Tuna kan ram economy, kan innghah­na hi enge ni ti ila a eng ber hi nge tih hi a hriat mang loh a ni. Sum inrenchem hi chu kan ngai reng bawk dawn a, tun dinhmunah phei chuan sum hi ren tur a awm em tih pawh kan hre lo a, keini chuan kan hre phak lo a. Tin, sum hi a tam laia ren tur a ni a, a tam laia kan ren loh chuan a tlem hunah chuan renin awmzia a awm lo, chuvang chuan management hi a pawimawhin ka hria. Kan ram leh hnam tan tak tak hian sum leh pai hi i hmang ṭhin ang u a tihte hi hriat thar nawn mawlh mawlh tlak a ni.

Ram changkang zawkte hian inren­chemna hi an lo kalpui nasa khawp a, chung avanga dinhmun ṭhaa ding te an niin a hriat bawk. Singapore khi kum 1965-a Independence ram an ni a, an ram hruaitute dik avangin khitiang dinhmun khi an thleng a ni. Inrenchemte hi an lo kalpui nasa a, Japan ramahte pawh chuan AC te hi 25 degree celsius aia hniamin a tih theih loh tih an sawi a, chutiang chuan kum 1975 daih tawhah khan an lo kalpui tawhin tuar hram hram tura thuziakte an tar a ni.

Keini hi inrenchem mamawh tak, mamawh reng, mamawh zel tur kan niin ka hria. Tunah helai hmun (Assembly House)a mi 40 awmte hi kan pawimawh em em a, kan ram leh hnam tan keini lo hi vauchher tur tumah an awm chuang lo, a ti. Sawi belh chiam a chakawm a, hmasawnna tura sum ruahman ni reng chunga tute emawin an duh dan dana an lo hmang emaw tih mai tura contractor hming pawh ni loa hming hawh hmanga hnathawh te ngei pawh House-ah sawirik a ni ta hial mai te pawh chuan ngaihtuahna a ti kal thui viau.

Helai hmunah hian ram mipuite tan rawngbawl turin kan awm a, ram mipui nuai 12 vel lek kan ni a, chutiang lek kan nih lai avang chuan in hmangaih ang u, dawt te hi in hrilh kual in hrilh kual lo ila. A nihna takah chuan kan inhre vek a, contract tihte pawh hi a thawktu kan inhre vek a, hmangaih takin rawng inbawlsak ang u. Helai House-ah ṭhahnemngaih thute kan sawi chhuak ve ṭhin a, thil dik lo te, thil ṭha tawk lote kan han sawi ve ṭhin. Amaherawhchu dik lo hi kan haw mang lo ni tein a hriat ṭhin a, dik lote hi kan ṭan ṭhin ni tein a hriat. Tin, hetiang kan sawi hi mimal inbeihna ang dawn dawn tein dawnsawn a awm ṭhinin ka hria a, a nihna takah chuan mimal tumah kan inhaw lo, ṭhahnem kan ngaiin a chhe laite kan hre ve a, chungte chu kan sawi chhuak mai a ni. Chuvangin, a ṭha lo lai a lo awm a pawhin kan hotute’n hei chu kan endik ang, a tidik lo an awm chuan kan hrem ang tihte hi kan ṭawng dan nise tih hi ka sawi duh a ni, a tihte phei hi chu pulpit tinah sawi rik vek ni thei hial sela a duhawm.

Sorkar zahawm i siam ang u, sorkar rintlak i siam ang u a tihte hi kristian rama ram leh hnam rawngbawltute tan hian ava han pawimawh tehlul em. Zoram mipuite pawh hian sorkar siamtu kan niin, kan aiawh turte thlangtu kan nihnaah hian min rawktu tur sorkar hi kan thlang chhuak palh ang e, i fimkhur ang u tia a tlang a kawmna phei hi chuan zoram mipuite'n i hre nawn fo ang u. Hetiang renga Assembly House chhunga thusawi ropui hi ka la ngaihthlak loh avangin ka thinlungah a rik nawn ka ring. Chhinchhiah tlak, vawn reng tlak a ni a, theihnghilh phal rual a ni lo.

- Mahmuaka Chhakchhuak