Written by
RE Ralte

PATHIAN HMATHLIR ṬAWMPUI

Hmathlirna (vision) ṭha pawi­mawhzia he thawnthuah hian a va chiang em! Mistiri pathum hian leirawhchan an lo rem mawlh mawlh a. Mistiri pakhatna chu an va zawt a, “Kha engnge i tih?” Ani chuan, “Min hmu na nge? Leirawhchan ka rem a nih hi,” a lo ti let erh a. A pahnihna leirawhchan rem ve mawlh mawlh tho chu an va zawt ve leh a, “E le, bang ka siam a nih hi,” a ti. An thawh ang tho thawktu mistiri pathumna an va zawh leh chuan, “In ropui leh mawi tak ka sa a nih hi,” a ti. 

Hna thawh inang, nihna inangte ‘hmathlir’ danglam hian an nunah eng ang sawhkhawk tak nei ang maw? Tunge hlim ber ang a, tunge ṭhahnemngai ber ang le? In ropui leh mawi tak satu tan chuan lungawina a thuk bik hle ang tih a hriat theih mai a; thlan tui luang zawih zawih leh kawng kham ngut ngutte pawh tuar a awlsam deuh ang tih a lang. Chutiang hmathlirna aṭang chuan Kristianna hi i thlir chhin ang hmiang. 

Fawk khawm hnaa tel
A nihna tak hre chiangtu tan chuan Kristian rawngbawlna hi thil namai lo tak a ni. Pathian Chatuan thiltuma innghat a ni. A hmu fiahtute chuan thildang an ngaihsak thei tawh lova, thildang hlu zawk an hre thei tawh ṭhin lo. Pathian team-ah telin Pathian ‘game-plan’-ah an tel tawh tlat a ni. Chu hmathlir nei tur chuan Pathian mit kan hawh a ngai a, Pathianin a hmathlir tihlawhtling turin a thawk rip hle a ni tih kan hria. Tunlai mithiamte chuan Missio Dei an ti. Rawngbawlna kan ngaihtuah reng reng hian mimal rawngbawlna emaw, pawl rawngbawlna emaw, Kristiante rawngbawlna emaw, Kohhran rawngbawlna tih emaw ai chuan ‘Pathian Mission’ (missio dei) an ti tawh a ni. 

Chu missio dei chu Ephesi 1:10-ah fiah takin kan hmu- “…engkim vana thil awm te, leia thil awm te Kristaa fawk khawm hi a ni.” Chu fawk khawmna chuan mihring, thilsiam engkim, lei leh vana mi zawng zawng hi a huam vek. Ṭawngkam danga sawi chuan kan mission chu ‘holistic’ mission (huap zo rawngbawlna) a lo ni ta a ni. Chu fawk khawm hna chu mihring chhandamna aṭangin a lo inṭan a, chhandam fate chu Pathianin a mission hna thawk chhuak turin a lo ruat ta a ni. A ruat thar mai ni lovin a lo ‘ruat lawk’ reng tawh zawk a ni (ch.9). Chuvangin, kan mission chu Pathian chatuan ‘vision’ a tel ve leh kan koa awm thawh ve kha a ni. 

Thil engkim, vana awm leh leia awm zawng zawng chu, Kristaah rem a tum a. Kei leh nang, mihring hi min rem a tum avangin kan tan Kraws lerah a rawn thi ta.
Pathian nena kan inrem nan Pathian Fapa chuan a nun a rawn hlan ta a ni. Chu kan inremna aṭang chuan thil siam dang te pawhin an nih tur ang tak an la rawn ni thei ang. Chu tlanna ni chu thilsiam zawng zawngin nghakhlel takin an thlir a ni tih Bible-ah chiang takin kan hmu. 

A laiah Kohhran
Chu a chatuan thiltum tihhlawh­tlinna hna thawk tura Pathianin khawvela a dah chu Kohhran hi a ni mai a. Kohhran hi Krista taksa khawvela hmuh theiha awm a ni. Ringtu tin hi he Krista taksaah hian kan tel a, kan nun leh thiltihin chu Krista taksa chu kan tibawlhhlawhin kan tibawrhbang thei a ni. 

Rawngbawltute ngat phei chu kan mawhphurhna a sang lehzual a. Pathianin khawvela a Chanchin Ṭha hriltu tur, a thu nun chhuahpuitu tur, thutak ban leh hmangaihna lantir tura a dah chu Kohhran chiah hi a ni. Chu kohhran chu a zawi leh khawng ang zelin khawvel chu sualin a chim sangin a chim hniam dawn a ni mai. 

Ephesi 3:10 kha han en teh: “Pathian finna ngahzia hi kohhran avang hian, van hmuna lalte leh thuneitute hnenah tunah hriattir a ni ta,” a tih chu. Pathianin a Chatuan thiltum tihhlawhtlinna kawnga a hmun laili chang turin Kohhran hi a lo dah a. Chuvangin, kohhrana i rawngbawlna hi hmu hniam lovin, ngaihlu la, ṭhahnemngai takin thawk ang che. Kohhran program pawna hna zawng zawng pawh kha kohhran member i nihna khan a khuap tur a ni tawh a, ‘Kristaa fawk khawm’ hna a nih avangin rinawm leh uluk taka i thawh mawlh mawlh a ngai a ni. 

Kohhrana rawng kan bawl hian a lian leh a te a awm chuang lo va, langsar deuh leh langsar lo deuh chu a awm thung. Football team ṭha-ah chuan player-te ṭangkaina lai turah khan coach-in a dah mai a. Defence-a dah chuan rinawm taka defend mai, striker chuan na taka strike mai. A tum ber chu khingpuite hneh a ni. Coach kha rin tawk a ṭul a, khingpuite hneh tur chuan a thu awih a ṭul bawk. Mi nihna chuh emaw, thik ve tlat emaw hian team spirit a tichhia a, coach kan zah lo tihna a ni. Kan ṭhatna lai ber chu kan coach hian a hre khawp mai. Kan coach pui ber kan Pathian hian kan ṭangkaina lai ber tur hi a hre khawp a, awm tura min tihna hmuna rinawm taka kan awm hi a lawmna ber a ni. A ‘game-plan’-ah hian ngaih ropui bik deuh hmun a nei chuang lo.

Mimal chhandamna aia ropui
Mizo Kristianten kan hriat ṭhelh fo chu hei hi a ni - Pathian chatuan thiltum hi kan mimal chhandamnaah a tawp mai lo. Kan pian thar a, chhandamna kan chan tawh chuan kan thlarau nun hi chawl thei thawkhatah kan ngai a. Kohhrana inhman te, rawngbawlnaa ke pen te, ni tin nuna ama duhzawng lanchhuattir zel hi kan duh leh duh loh thu, kan chhandamna khawih pawi pha lo leh Pathianah sawhkhawk nei vak lem lova ngaih a awl. Hetiang a nih avang hian inthlahdah pawh pawi kan ti lo hial ṭhin. Setana bumna pawi tak a ni. 

Pathian hna thawh hi kan chhan­damnaah a tawp lo va. Kan pian thar hian a tawk a ti ta mai a ni hauh lo. Thil engkim hi Krista nena inrema a awm hma chuan Missio Dei chu a la nung reng a. Mission a la awm a, mission a la awm chhung chu Pathian a la chawl lova, Pathian a chawlh hma chuan ringtu chu a chawl thei lovang. 

Chuvangin, kan mimal chhan­damnaah Pathian thiltum hi a tawp loh avangin keimahni chan tawk te tea rawngbawlna hlu tak min pek hi ngaih pawimawh lehzual a ngai a ni. Kohhran program piah lama kan ni tin eizawnna hnate hi a tel vek a ni. Pathian Ram rawngbawlna hi a pui lutuka Pastor leh Missionary-te thawh zawh sen chi a ni lo. International Missionary Conference, Willingen (1952)a neih chuan, “Pathian hna thawhnaa tel lovin Kristaah a tel theih loh (There is no participation in Christ without participating in His mission)” a lo ti hmiah mai a, Kristaa chanvo kan neih leh neih loh pawh a hnathawha kan tel leh tel loh atanga infiah a ngai dawn a ni awm e.  

He missio Dei sawi fiah dan pakhat phei hi chu pui tak a ni - Pa Pathian chuan Fapa a tir a; Pa leh Fapa Chuan Thlarau Thianghlim an tir a; Pa leh Fapa leh Thlarau Thianghlim chuan khawvelah Kohhran hi a tir chhuak ta a ni.” A Kohhranah, chu Pathian thiltum tihlawhtling tur chuan keini pawh kan lo tel ve ta a ni. Ringtu i nih chuan Trinity - Pa leh Fapa leh Thlarau Thianghlimin a tir che a nih chu. 

Engtia tirh nge
Chutianga min tirtu chu Trinity meuh a nih chuan awm mai mai turin min tir lo tih a chiang a. A chang changa inkhawm zauh zauh a, a changa in leh zauh a, a changa lerh zauh a, phak leh phak loh china rawngbawl turin em ni min tih? Kan ngaihtuah duh tak tak a nih chuan Lal Isuan amah ringtute he khawvela a tirh dan chu Johana 17:18 leh 20:21-ah khan a lang chiang ngawt mai. Tlan chhiat theih a ni lo. “Khawvela mi tir angin an ni pawh khawvelah ka tirh hi.” (Joh. 17:18) “Pain kei mi tir ang bawkin kei pawhin ka tirh che u hi.” (Joh. 20:21b) Pathian Fapa, kei leh nang chhandam tura a van hmun ropui a lo kalsan hian, engtiang takin nge a lo kal? He khawvela kan chhuah ve hian kan entawn tur awmchhun a ni. 

A ropuina a inbel lova, mite ngaihsan zawngin a khawsa lova, dinhmun ṭha a chuh lova, ama nawmna a ngaihtuah ngai lova, ṭanpui ngaite tan a inpe ral a ni. A phunnawi lova, Kraws kawng pawh lungawi takin a zawh mai. Ṭhianten an tlan bo san a, miten a chhe thei ang berin an puh a, a na thei ang berin an sawisa a. Misual ber tana an ruat Krawsah chuan an kheng bet ta a nih kha. Khang zawng zawng a tuar theih chhan engnge? A rilruah i awm tlat vang leh a vision-ah chuan engkim amaha fawk khawm a awm vang a ni. Chu chu Pain Fapa a tirh dan chu a ni a, Fapain a zirtirte min tirh dan chu a ni bawk. 

Chu chu Pathian hmathlir ṭawm­puitu nih dan tur a ni.