DUHTAK LEH DUH TAK

Hming hi an sa ṭhin a, an phuah bawk ṭhin i han ti phawt mai teh ang. “Mihring hming an sa a thil dang hming an phuah” tih hi chu a dik meuh lo, mi ṭhenkhat duhthusam mai chauh a ni. 

“Duhtak” han tih hian ziah zawm hun a awm a, chutianga kan ziah zawm chuan mi kan koh duatna tihna a ni. Inkoh duatna han tih hian chi hnihah a ṭhen theih a; hawrawppuia ziah ṭan chi leh hawrawppui hman ngai lo chi a awm. 

Hawrawppuia ziah ṭan ngai chi chu inkoh duatna pangngai (nickname) a ni a. Lalnunrila a awm a, hetiang hian kan ko duat thei - Nuna, Lalnun, Manun, Mapui, Mama, adt. Hetianga inkoh duatna pangngai hi chu an hming tak kan ziah dan ang bawkin hawrawppuia ziah ṭan zel tur a ni. 

"Ṭawng kalphung zirna lam hi Lalnunrila hian a thiam khawp mai." 

"Ṭawng kalphung zirna lam hi Mânuna hian a thiam khawp mai." 

Hming tak tak (lai ah hming) ni lo mah se a ai a awh zo char char a, proper noun a ni a, hawrawppuia ziah ṭan chi a ni. 

Hawrawppuia ziah ṭan ngai lo chi a awm leh a, inkoh duatna chu a ni ve nameuh mai; mahse, a dân a dang hlek. “Nickname” a ni ve lo a, “endearment” a ni te han ti ila kan sawi dik ang em aw; koh bawihna a nih ber chu. Chutiang chu 'duhtak, duhlai, bawihte, duat, adt.' kan tih ang chi hi a ni. Heng hi chuan a hmaa kan saw tak ang hming tak ai kha a awh zo ve lo a, inkohna ni ve tho mah se hawrawppuia ziah ṭan ve kher a ṭul lo. 

"Ka ngai tawh hle mai che, duhtak."

"Ih maw, duhtak, ka lo haw thuai dawn e."

Hming (noun ni loin name) ai a awh zo ve tak tak lo a, a duattu tan chauh he hming lem hi hman a nih vang a ni ber ang. Hming tak ai a awh loh dan entirna pakhat lek lo tar lang ila: 

"Manuna leh Duhtaki hi kum 2013 khan an intawng."

Manuna chauhin duat taka "duhtak" tia a koh ṭhin avang khan a hming lem hi "Duhtaki" a nih phah lo a, a hming ai a awh zo lo a, hawrawppuia ziah ṭan ve ngawt loh tur a ni. 

Chutih rual chuan mi tu emawin an koh bawihna kha mi tam takin koh duatna ngheta an hmanpui ve zel erawh chuan a chunga kan sawi tak 'Manuna' tih ang tho khan mi zawng zawng tan 'Duhtaki' a ni ve thei. 

Kan fate pawh kan duat hliak hliak a, 'bawihte, bawihpui' te kan ti ṭhin. Mahse, an hming lem anga ko kan ni lo. Amaherawhchu, chutianga kan koh hlena mi dang pawhina min hmanpui chuan koh duatna pangngaiah a chang chho a, 'Bawihtei, Bawihpuia' tih te pawh an rawn awm chho thei. 'Manuna' tih ang bawk khan 'Bawihtei, Bawihpuia' tih hming an rawn pu ve ang a, chutiangah chuan hawrawppuia ziah ṭan tur a ni ve leh ang. 

Ziah zawm loh hun chu ṭawngkam pangngaia kan hman hian a ni. An hming kan lam tel thei a, hming tel lo pawhin a theih vek tho. Kan ṭawngkam chheh dan tur chu a chheptu tur thu thu a ni si. 

"Kan nau duh tak Puallenga khan thlang a tla ta vang vang mai a."

"Ka nau duh tak, thlang i tla ta daih mai hi tawrh thiam har kan va ti em!"

Thiam lo takin ka han ziak ve , “Buh chu a tuh thiam lo tuh a ṭo duh hlei hlei” an tih kha kan hmachhuan ngawt mai loh chuan eng kan tih ang le. Kan sawi duh zawng leh kan sawi chak zawngte sawi chhuah chang a awm loh hi zawngin tlaini len a har ve ṭhin si alawm le.