Written by
David Zochhuanmawia (Vida Hrahsel Saza)
MIPUI AIIN PARTY LEH SORKAR HAMṬHATNA NGAI PAWIMAWH ZAWK! SORKAR SIAMTU CHU MIPUI!
Ka Article hmasa lama ka lo ziah tawh, mi ṭhenkhat pawhin an ziah fo tawh angin, ka sawi fo ṭhin ka sawi nawn leh dawn. Village Council leh Local Council inthlan avangin COVID-19 hri kài kan pung leh hluai a. Tin, damlo 'Discharge protocol' fel loh avangin kan pung lehzual bawk a. Sorkar pawhin an dan siam an ennawn rèng bawk a, an tih tur dik tak an ti niin ka hria; Mizoram sorkar ka fak e. An dân lo duan tawh mipui tana ṭha lo siam ṭhat mai hi thil nihphung tur rèng a ni. Mahse, ka'n tih ṭalh duh chu, siam nawn a, ennawn zel ngai lo turin a tirah uluk tak leh fimkhur tak a, thil thui tak thlirin ngaihtuah ṭhin se a ṭha lehzual ngawt ang. Dàn siam tawhsa a tûk lawka order danga luahlantir emaw, cancel emaw, mipui tana pawi thei thil a thlen zut lohna atan. Tin, sorkarin a dàn siam mipui hnena a puanzar kawngah, inrin làwkna awm thei turin, hun harsa leh hun khirh kan hman karah ruahmanna fel fai tak a siam thei a ni tih hi mipuiin kan hria a, Lockdown pawhsei avanga mipui hnena ngaihdam dil ngawt lovin, thlamuang taka kan awm theihna turin ruahmanna fel awm zawk se, ei leh bar kan tlàkchham lohna tur thlengin ngaihtuah tel ṭhin se ka ti ngawt mai.
Kumin 2020 AMC Election tur atan hian, October 14, 2020 Vanglaini chanchinbua an chhuah angin, "State Election Commission (SEC) chuan AMC inthlan hun turah Mizoram sorkar aṭangin rawtna an la hmu lo," a ti a. A bak rawtna luh leh luh loh tun thlengin thâwm dang ka la hre lo. Chutih rualin SEC chu inthlang turin a theih ang angin a inbuatsaih zel a, Electronic Voting Machine (EVM) an lakkhawm ṭan tawh thu an lo sawi tawh bawk a ni. Tin, Vanglaini palai zawhna chhangin SEC hotute chuan, "Mizoram sorkarin inthlan hun tur atan rawtna a neih hunah ṭha taka inthlan buatsaih tura an inbuatsaih mek," thu an sawi bawk a. Sorkar lai MNF-in inthlan an zuam a, an inpeih hunah SEC chu inthlang mai turin an inring reng tih a lang chiang hle.
A chunga ka sawi ang hian COVID-19 darh nasat lai leh hri kái kan pun mek laiin, Village Council leh Local Council inthlang turin kan sorkar hrawn mek MNF hian SEC-ah rawtna a nei tih a chiang phawt mai. SEC-in a puan zo ta. Mizoramah COVID-19 hri véi kan tla hniam a, kan tlem telh telh a, kan ziaawm chho zel a. Health Minister, Dr. R. Lalthangliana pawhin, October 4, 2020 khan "Transmission chain" chhutchah a nih thu a sawi hman hial a nih kha. Mahse, tunah erawh beisei loh angin, VC leh LC inthlan luihpui kan nih avangin leh "Discharge protocol" fuh tawk loh avangin COVID-19 hri kái thar kan ṭhahnem leh ta hle. Natna (Symptom) langchhuak tam tak leh ICU-a dah ngai hial kan ni ta. AMC-a sorkarna chelhsa, MNF chuan AMC inthlan hawi tumna a nei ta lo. VC leh LC-a sorkarna fung chelhsà an nih loh avanga inthlan rawt chúng MNF chuan, sorkarna an chan mekna sà, AMC inthlan lam hawi lovin, a theih chen chen pawhsei hi an rilru a nih hmel ta. An rilru dik tak a lang chiang ni berin ka hria.
AMC Councillor term hi sorkarin a pawtsei lo a nih chuan, December 10, 2020 hian a tawp dawn a, term tawp hmaa inthlan fel tur niawm tak, ruahman chhinah November, 2020 tih a ni. Mahse, MNF sorkar chuan, SEC-ah inthlan rawtna a la nei lo thung a. AMC-a roréltu a nihsà avang a ni tih a chiang hle. COVID-19 hri kái kan pun zel avanga AMC inthlan hi rawt lo zawk a nih tak tak chuan, kei, he Article ziaktu hi chuan lungsi takin ka pawm thlap ngei ang; rilru ṭha tak pûa ti an nih ngat chuan. Chutih rualin, November-a inthlang hman tur chuan tuna hri kái kan pun belh leh hma, hri kái kan tlak hniam lai khan rawt àwm tak a ni a, an rawt chuang dér si lo. Sorkar lai tih takah candidate tur inchuhna a nasat lutuk avanga an insiam fel theih loh avangin em ni AMC inthlan min neihpui an tum rih loh? Zawhna tam tak a awm theiin ka ring! Ward hrang hrang dinhmun thlirin lo ngaihtuah ve chhin mah teh u.
Ka ngaihtuah chhuah thil lang chiang ta deuh chu, Mizoram mipui aia mahni party leh sorkar hamṭhatna ngai pawimawh zawk MNF an ni tih hi a ni. Village Council leh Local Council inthlan kha party dang, NGO leh mithiam tam tak ngen lawm lawm ang khan lo rawt lo mai se ṭha tur. An duh leh duh loh hmanga rawtna nei thei an ni tih SEC sawi aṭangin a lang chiang ta si a. A hunah chuan, 'kan inthlang tur a ni,' ti a, thil dik duh, sorkar lang tlang nih an duh chuan AMC Election hi a hun taka inthlang turin rawtna an siam duh ngei ang tih ka ring. Mahse, hri kái inthlah punna tur a nih a, fimkhur lo leh inbuatsaihna ṭha loa kalpui a nih leh dawn chuan tih chì-ah ka ruat lo a ni. Sorkar siamtu 'mipui' hian ngaihpawimawh hlawh ila, mahni party hamṭhatna tur chauh ni lo, sorkar hamṭhatna tur chauh ni lo, rilru dik tak pua MNF sorkarin kuminah AMC inthlan a rawt emaw, rawt lo emaw a nih pawhin, kan pawm thiam tlàn a ngai dawn a nih hi.
Lockdown zawhah'COVID-19 No Tolerance Drive'mipui milin aw -
November 7, 2020 a sorkar order (No.B.13021/101/2020-DMR/Vol-II) Chief Secretary, Pu Lalnunmawia Chuaungo hminga thuchhuak angin AMC area Lockdown kan hman zawh hun, November 9, 2020 zing dar 4:30 aṭanga November 30, 2020 thleng 'COVID-19 No Tolerance Drive' hman chhunzawm leh nghal tur a ni dawn a. AMC area mipui tan chuan retheihna thim thuah hnih a ni hawt mai. Mahse, sorkar dàn siam zawm hi khua leh tui ṭha nihna a ni a. Kan phak tawk ṭheuhin sorkar ruahmanna thlawp turin inbuatsaih làwk ang u. Chutih rual erawh chuan, Article hmasa lama ka sawi tawh angin COVID-19 avanga dàn siam an ni tih hi sorkarin theihnghilh lo se. 'Police duty aia hriléng' kan hlauh zawk dan tur inzirtirna (awareness) mumal zawk keng telin, he hun ṭha hi hmang ila. Kumin atan chuan lirthei check avanga punkhawmna thleng thei lamah sorkar insùm hram hram tawh se. Kuminah social distancing kengkawh tlat chunga inchin fel tum ila, kum tharah COVID-19 hriléng a ziaawm chhoh zel chuan 'No Tolerance Drive' te la hmang zawk ila a ṭha ngawt ang. A chhan chu, kan hripui ngeiawm tak COVID-19 hi awlsam taka inkaichhawn theih a nih avangin a ni. Traffic Police-in mi a check chuan hnaih takah an inbiak a, lehkha pawimawh an inhmuh a ngai a. COVID-19 hri inkaichhawn a hlauhawm bakah, social distancing (6' feet) an zawm bik lo phawt tihna a ni a. A check-tu leh a check-a pawh sorkar dàn hmang thoin 'Police duty for COVID-19' in a man ve ve thei tihna a ni reng mai.
COVID-19 hripui ngeiawm tak kan tawn mek avanga Mizoram economy mai ni lo, India economy a tlak chhiat mêk lai leh, sumdawng tam tak sumdawn theih loh lai, chhungkaw tin sum lakluh a tlak hniam em em lai a, MNF sorkarin amah thlang tlingtu 'MIPUI' sum a awt tlat mai hi inenfiah a ngaihna lái tak niin ka hria. Mi tam tak chhuanchham lek leka kan awm laia sorkar sum hmuh theihna tura hripui denchhena 'Traffic No tolerance drive' ruahmanna lo siam tel ve chhen hi ti tawp rih se la, kumin na ná nà chu kum tir aṭanga kan duh loh hripui COVID-19 in min nuai miau si a, inhriatthiamna sáng tak awm zawk se tih hi uar takin ka sawi duh a ni. Motor document fel loh avanga Traffic Police hlauhtir ai chuan, COVID-19 hripui kan inhlauhtir a, hemi laka invèn hi nasa taka kan inzirtir zel a la ngai zawk a ni. Party leh sorkar hamṭhatna tur ringawt ni lovin mipui sum leh pai dinhmun ngaihtuah chunga theihtawpa COVID-19 hri do zel turin Mizoram sorkar ka chah nawn leh duh a, mipui pawhin theihtawpin kan ram hruaitute hi ṭawngṭaipui ṭhin ang u.