Written by
HK Hnuna

Mipui hausakna atan Avocado (Butter Fruit)

Avocado hi ka thiam ang tawkin ka lo chhui tawh a, kum sawm thum dawn lai chu a lo ni ta mai. Ramin hma a sawn zel a, thil ṭha ngaihsanna pawh kan nei tam tial tial a ni.

Avocado ho Spanish pasalṭhain kum 1650-ah Mexico rama a hmuh chhuah a ni a, chuta ṭang chuan khawvel hmun hrang hrangah a lo darh ta a ni. Variety hrang hrang a awm a, chûngte chu:- Fuerte, Hass, Lula, Pollock, Ardith, Pinkerton, Yulia, Purple leh Green te an ni. Hass variety hi an ngaihsan zual chu a ni.

Amahah hian taksa tana vitamin ṭha chi 20 a tel nghal a. Khawvel mi changkang apiangte ngaihsan a ni. India ramah hian a chanchin ziaktu hmasate chu C.R. Muthu Krishna leh JBM Abdul Khader te an ni a. Dr John Zohmingthanga chuan heti hian a sawi. "C.R.Muthu Krishna leh Abdul Khader ten Avocado an lo zir chiang hi a lawmawm a, mipui mimirte ei theih a, man tlawm zawk a lo nih chuan, damdawi naran kan ei ṭhin hi a ṭul tawh lovang. Apple, Grape, Thingfanghma, Sangha leh Arsa te hi awmze nei takin in chawhpawlh se, chutiang in chawhpawlh chuan Avocado hi a tluk thei hial awm e," a ti a ni.

Amah hi tlang rama chîn chi a ni a, Tropical leh Sub-Tropical ram a ngeih bik a ni. Sik leh sa ruahtui thlengin kan Zoram hi a ngeihna zinga mi chu a ni. Balhla nen hian a inang khawp mai; a helin kan lova, a hnu-ah a lo rei a, ei theihin a hmin or um hmin ṭhin. Chumi mu, a hel mu chu kan chîng a, rei a daih lova, a thi mai ṭhîn. Kan chîn dawn chuan a kum upa lam rah, a kunga rah hmin ngei mu chauh chîn a ṭha. Avocado hian hmelma a nei thei a, a zung aṭanga eitu rannung Pytopthora a ni a, chu a hmelma laka venna chu Ridomil metalaxyl a ni.

Chîn aṭanga a kum 4-6 velah a rah a, chuvangin, a karah thlai dang chîn a ṭha. Intercropping kum tina a rah seng theih e.g vaimim, telhawng etc kara chin a ṭha.

A hlawk dan: Kung khatah hian 500 aṭanga 3000 thleng a rah thei. A kum upat dan azirin chu aia tam pawh chu a rah thei. Tun dinhmunah hian Malaysia aṭanga Bangladesh-a an hralh chu pum khat Rs 66/- ang vel a ni. Kung khatah pum 800 rah ta se, pum khat Rs 20/- in hralh ni se, ṭin khat or bigha thumah kung 69 a leng tawk vela chhût a ni a, ft 25 dana chîn a tawk vel. e.g 800 x 69 x 20 = Rs 1,104,000/- kum khatah a chingtuin a hmu dawn tihna a ni.

Zoram mipuiin export tham law law avocado ching ta ila, kan kum khat sum lak luh tam dan tur chu a chhût theih mai ang. Khaw tinah kohhranin ṭin 10 hmun ṭheuh nei ta se, khaw 700 velin chhût ila e.g 700 khua x 10 ṭin x Rs 1,104,000 = Rs 7,728,000,000/- a ni ang. Hemi let za lai hi mimal chîn belhkhawm a ni thei bawk.

Chuvangin, Lalpan leilung hausakna min pek hi chhawr ṭangkaiin, sum nuaih hnih thum sem ni lovin, kan thawh chhuah ngeia hausakna ngelnghet neih a ṭha zawk em em a ni. Chu mi party chu a ni em mai tia, mipui inthliar fo a ngai lo, a thawk peih apiang tan a ni zawk. Zoram mipuite i harh mawlh ang u.

- HK Hnuna <hkhnuna@gmail.com>