INTHLAN LEH A CHHEHVEL

Vote thlak a lo hun dawn ta a, heta 'vote thlak' ka tih hi mimir leh media-a mi ngei pawh, a tam zawk fe chuan 'inthlan' an ti ang. 'Inthlan' tih hi dik lo tawp bik lo mah se, media leh official ṭawngkam dikah chuan 'inthlan' hian Election Commission-in inthlan leh a kaihhnawih thil tih hun tur a puan ni, mode of conduct hman ṭan ni aṭanga a kaihhnawih thil tawp - chuh tumte hming pek luh theih hun, hming pek luh endik theih hun, inhnuhdawh hun, vote thlak hun, vote chhiar, sorkar siam fel, engkim zawh fel(!) a huam vek a ni.

Tunah hian inthlan chu kan ṭan daih tawh a, vote kan la thlak lo deuh mai a ni. Hetiang ṭawngkam hi Pu C. Lalrosanga, Pu Laldingliana Sailo, Pu Biak Thansanga, Pu HC Vanlalruata leh Pu DR Zirliana te nen hi chuan kan ṭhan hnan mai thei a, ṭhian dang pawh an awm mai thei. 'Election' leh 'Polling' hi a inang lo a ni.

Kum 2000 hma lamah khan computer hman tur kan la nei lo a, AIR-ah darkar tin inthlan chanchin thar puan ngai ve si te kha a buaithlakin indaih loh a na ve ṭhin hle. Mahse mipuiin an ngaihven a, an bengkhawn a, an hlut tih kan hria a, chu chu kan chakna leh min tiphurtu a ni ve ṭhin. Tunah chuan thil a lo awlsam ta hle mai. Kumin inthlan zawng, keimah bikah chuan dam lohna avangin ram chhim lamah damdawi in lianah ka mu kawi reng mai a, damdawi lah chu chawhma lamah mum 4, chawhnu lamah mum 7 min barh hawng hawng reng mai bawk a, a kar lakah a hnahchawi kimna tur ni àwm takin a chi dang an rawlh nual bawk a, ni 15 danah damdawi dang an la ti cheu bawk nen, ka tlaktlai lo ngei mai.

Ram chhung hmun dang inthlanah hian 'freebies' an tih, 'Kan tlin chuan englo kan sem ang' tih ang chi hi an tiam fo ṭhin a, an 'englo' erawh chu a inang lo hle ṭhin. Hmeichhe zirlai tan thirsakawr, pasal nei tur tan rangkachak chuti zat tih te leh thil dang tam tak kan hre tawh. Mizoramah erawh chuan tun hnaiah chuan cheng nuai khat leh nuai thum tih bak hi kan la hre lo niin a lang a, tunah hian laptop kan lo hre belh ta. Mizoram tan thil thar a ni ve mai thei.

Hman aṭangin mi ṭha­hnem­ngaite leh kohhranten an sawi tawh ṭhin a, kan chhia leh ṭha hriatna hi chu hralh lo hram ila, kan zahawmna sang ber hi i hum ang u. Nawhchizuar leh sal anga hralh theihin i awm lo ang u. Tangka hi a thlawna sem tura siam a ni lo hrim hrim a, hlawh chhuah tura siam a ni. Tangka sem hi a dik lo. Khawiah mah insem hmasawn an la awm lo. Chutiang bawkin inthlana tlinna tur nia kan ngaih avang ngawt hi chuan pawisak nei lo léka chêt hi Mizo Kristiante hi chuan i ti ve lo ang u, ram rorelnaa inthlahrung lova Pathian ṭanpuina au ngam turin, sorkar kan din dan hi fel fai rawh se, an ti ṭhin. Mahse heng mi ṭhahnemngaite au hlate hi kan pal thlu mek a ang hle.

Vote zawnga in hrang hranga luh hian kan chhung­kaw ngaih pawimawh zawng hi a hriat hle ṭhin a, nuih­zatthlak riau te pawh hi a tam hle ṭhin. 'Kan gas a zo chiah, engtinnge kan tih dawn?' han ti ta mai te, 'Buhfai thlak tur kan nei miah lo' ..... khita ṭangin damlo an rawn phur thleng chiah a, cheng khat mah an nei si lo a .... Singapore-a kan fanu a damlo a, a lo hawna tur min ngaihtuahsak theih chuan .....(mahni kalna tur pawh kan nei lo a nia!)..... A khirh a ni!

Mimal hnena thilpek hi ram hmasawnna a ni lo tih kan hre thei hlawl lo hi kan buaina a ni. Kan venga chhungkaw 100 hi sorkarin car pe se, kawng a zauha a siam ṭhat si loh chuan kan veng chu a hnawkin a chêp belhchhah ringawt ang a, car thar nalh deuh a pun avangin veng mipui kan phun nasa ngawt ang. A aia lian leh man tam zawk - truck, bus leh crane phei chu sem se ... khaw chêp kan ni mai. Kan vengah tuizem litre 4,000 dawng sem ta chiam mai se, tui supply lamin hma sawn si lo se..... sawi tur a tam ang.

Hmasawnna dik chu tupawhin a zar an zo theih tur, kawngpui ṭha, ei leh bar lam, thlai thar hralhna chatlak lo, tui leh ëng ṭha, zirna ṭha .... a va tam. Heti khawpa kawng chhia, a ṭha emaw intih luihtir tumte hi a va zia lo tak. Party hi i rui lo teh ang u. A ṭhen phei hi chu kan kohhran aiin kan awmna party-ah kan ruh emaw tih tur a nih hi mawle. Àwn sa neia ṭawngṭai te pawh hi kan awm ṭeuh thei awm e. I fimkhur ang u.

- RK Lianzuala