Kum 25 zet Vanglaini-ah ka awm ta reng mai
Hmanni deuh khan Pachhunga University College-a Sociology department-ah parents teacher meet kan nei a, an head of department Pu Lallungmuana (Pu Muantea) chuan ti hian a sawi a. "Kan zirlaite hi ṭawngkam vinin kan hau ve ngai lo. Zilh ngai emaw, fuih ngai emaw an awm chuan zirtirtute'n kan room-ah kan kawm ṭhin," a ti a, chu ṭawngkam chuan min hneh khawp mai.
Hei kum 25 zet Vanglaini-ah ka lo thawk ve ta reng mai a, kan pu Pu K Sapdangate chhung pawh min in hnuai luahin, an in hnuai lehah chuan rahbûk khawl hmangin Vanglaini kan chhu ṭhin a, chumi hnuah khawl lian zawk deuh bunin Rev. Zairema building (Zo Run) kawng ân-ah kan insuan chho leh a. Chutah chuan khawl chi thum lai kan hmang hman a ni. Kan khawl hmante chu second hand an ni hlawm a, web offset kan hman hmaa kan khawl hman hnuhnun ber phei chu Synod Press aṭanga kan lei, khawl hlui tawh tak, bengchheng em em mai hi a ni.
Kum 2001 khan kan pu chuan loan-te lain Aizawl Venglaia ama in hnuaiah web offset a bun ve ṭan a, Pathian hruaina zarah kan tluang hle nghe nghe a. Hak zauh zelin colour khawl a tuak a, a phek pawh tihpun turin khawl thar chu a lei ta a. Durtlangah bunin tun thleng hian chu khawl hmang chuan ei a zawng a, a eizawnna pui leh a zar zo mi za chuangin eitur thawhchhuah nan kan hmang ta zel a ni.
Thawkrimte Pathianin mal a lo sawm nge nge tih hi Pu Sapdanga te nupa aṭangin kei ve tehlul hian ka hre chiang khawp mai. Khawlha rem aṭanga computer hmanga hna kan thawh thlengin Pu Sapa leh a nupui Pi Darpuii thawhrimzia hi hre chiang ve tawkah ka inngai. Khawlha rem lai aṭangin an nupa an ṭangrual em em a, Pi Darpuii hoin an mi chhawrte'n khawlha an rem a, a plate chawpa tihbuak chang pawh a awm ṭhin - a tir aṭanga rem ṭhat ngaiin a awm fo; a hahthlak thei khawp mai.
A tir aṭanga tun thleng hian kan pute nupa taihmakna hi ropui ka ti a, eiruk lam a lang ve lo. Sum lo thlawna an dawn emaw, chutianga sum an siam emaw ka hre hauh lo. Tuna Pathian malsawmna dawnga vaibelchhe tel an nei pawh hi dik lo tak an lak a ni lo tih hre chiang ve tawkin ka inhria. An thawhrim rah Pathianin mal a sawmah ka ngai a, ka ngai sual lo bawk.
Pu K. Sapdanga hi pa te ve kher khawr ni mah se, palian rilru a pu tlat hi a fakawmna a ni. Kum 25 zet ka thawh chhungin rilru na-in min siam ka hre lo a, awka vina min hauh ka la hre hek lo. A hnuaia thawkte thinrim taka a hauh an awm ngai lo. Hauh emaw zilh emaw ngai an awm palh pawhin dam thlapin a sawi ṭhin. Ama mamawh emaw, chanchinbu tana ṭul a awm pawhin 'Mama chumi khamiah chuan i kal hman ang em' tiin dam takin min tir ṭhin, min tirhnaah kal loh ngam chi a ni lo. A duh tihhlawhtlinsak baka nuam a awm tlat lo.
Ka thawh tirh aṭanga vawiin thlengin chawlhkar thar tin Pathian hnena inhlanna kan neihte hian Pathian malsawmna a dawn phah pawh a nih hmel khawp mai. Kan chanchinbu pui, firm dangte a rel leh a sawichhiat a awm ngai lo a; tu tan mah hnawksak khawpin a ṭawng chhuak ngai lo. Chu chuan kan Vanglaini firm pawh a hmuingil phah niin ka hre bawk.
PUC HoD Pu Muantea ṭawngkam khi kan boss awmdan chiah a nih vangin Pu Muantea kan rawn sawilang ve duh hrim hrim a ni. Pu Sapa hian harsatna tam tak a paltlang a, chung a harsatna chu a nupa-in Pathian hnaih nan an hmang hlauh thung ṭhin. Chu chuan malsawma tam tak a dawn lettir ni-ah ka ngai.
Vanglaini-a thawktute hi kan vanneih ang bawkin anni chhung pawh hian vanneihna nasa tak an dawng ka ti lo thei lo. An hnuaia thawh a nuam em em a, kan hlimin kan inlungrual takzet a ni. Tumah kan inrel ngai lo a, kan pute pawh kan sawichhe ngai lo. Anni pawhin an hnuaia thawkte min hmangaih em em a, chhungkaw thilah harsatna kan thlenna ber an ni. Sum lamah harsatna tawk ila an theihtawp chhuahin kan harsatnate chu min sutkian sak ṭhin. Pathian malsawmna dawng tlak an ni chiang mai.
Politics aṭanga ram siamṭhat a vei a, ka rilrem zawng a ni emaw ni lo emaw, kum kha leh chen eizawnna min siamsak a, an malsawmna dawn zar kan zo tawh avangin phatsan thei dinhmunah ka ding mawlh lo. Tuna Aizawl East-I a ZPM aṭanga candidate a lo nih takah pawh hian Vanglaini firm-a thawkte min phut ngai lo. Chanchinbu-ah pawh ziak uar turin min ti ngai bawk lo a, political party tinte news ṭha tak leh rualkhai taka ziak turin min duh mai a ni.
Ama ṭawngkam takah chuan, “Kan eizawnna inṭawm chu Vanglaini a ni a, mipui rawng kan bawlna a ni a, kei hi party ṭan bik nei tawh mah ni ila midang hi chuan rilru fim takin hna lo thawk zel ang che u,” a ti mai a ni.
September-ah khan kan tih fo ṭhin angin Vanglaini chanchinbu review meeting kan nei a, political party tinte news kan ziah zat kan chhiar a, chutah chuan Congress-in news an nei sang fal nalh a, ruling party an nih vang pawh a nih hmel. A dawttu chu ZPM niin MNF nen an inzat deuh chiah a ni. October-ah thung kha chuan MNF leh ZPM news hi Vanglaini lamah a lang tam a, press conference an koh ngun vang te, press release an neih tam vang te, activity hrang hrang an ngah vangte pawh a ni ang.
A ṭha lam chanchin a nih chuan mahni chanchin sawi ngai lo, midangte ṭanpuia a nuai bi-a pawisa a pek pawh thup tlat ṭhin (ṭanpuina pawisa hi vantlang hriat loh hian hmun hrang hrangah a pe reng a ni) mi a ni a, mi va relte leh chanchin chhe lama sawi ngai mang lo khan, “Min vote rawh u...chumite ai chuan kan ṭha,” a han ti ve hi a zei lo dawn hian kan hre khawp a. ZPM press release lo chhuaka midangte a beihna ṭangkam a lo lan vete hian Vanglaini newsroom lam chu an nui kur kur ṭhin. Politics lama a lut ve hi inhmeh lo riau hian kan la hria a. Nimahsela ram a vei ve si a, ram tana ṭha tur hi thawh tur a hria hian a inhre ve tlat a ni.
Mizoram tana a theihna han hlan ve hi a duh si a, a in candidate ve ta mai chu a ni a. Kum 25 chhung kan thawh dun tawha sawiselna tur ka hriat loh khawpa mi ṭha leh mi dik hi ka duhsakna sang ber ka hlan a ni.
- Lal Rinmawia