INDONA RAPTHLAK TAK MAI CHU!!!
Tunlai kan Khawvel han thlir hian, hawina lam apiang maiah hian Indo thuthang mai lo chu sawi tur a awm lo a ni, a tih theih hial awm e. Lal Isuan hun hnuhnung awm dan tur a sawi, "Hnam hrang leh hnam hrang an indo ang a, ram hrang leh ram hrang an indo ang a," tih thu a sawite leh, Nauvei ṭan tirhna hun hi kan thleng ta mai em ni? Russia in Ukraine a rûn pawh a thawh khatnaah an tláwm bik mai si lo va, a thawh hnihnaah a hma ai nasa zawkin an bei leh a. Khawvel ralthuam hlauhawm, Hypersonic Missile hial an hmang ta a. Indona lian zawk a thlen mai hlauhna avangin U.S leh a thawhpui, NATO lam lahin ralthuamah an mamawh chakkhai bakin an pui ngam bawk si lo va. Tunah hian a tu lam ve ve pawn Sipai leh ralthuam leh nunna an chan hnem ta ve ve hle mai, heta pawi ber mai chu mipui (nunau) tam takten an nunna leh in leh lo an chan ṭhin hi a ni. Indona hmunah chuan Civil mite hi hmâ tel loh theih lohna chin hi a awm ve ṭhin a, an Indona hmanrua Missile bomb thlawh luh hnem tawhzia leh thlawhna aṭanga bomb an thlak hnem tawh ngaihtuah chuan rin aiin Civil mi hi an thi tlem zawk ngawtin ka hria. Indona hi zawng a rapthlak teh zawng a nih hi!
Mizoram buai ṭuma India sawrkarin Mizoram min rawn nuai dan kan sawi kai lawk teh ang. Khatih lai khan Mizoramah khan, nuai hnih khat bak kan la awm lo va, MNF khan silai sangkhat pawh hum tur an la nei lo va. Chuti chung chuan India P.M Indira Gandhi khan, khatih hunlaia an Jet Fighter ṭha U.S.A siam, China ral veng tura an dah kha Jorhat Air Base hmun aṭang khan an rawn phit chhohtir a. Khatih laia Air Force Wing Commander chu Pu Lalnghinglova a ni a. Wing Commander Pu Lalnghinglova min hrilh dan chuan, "Kan hmelma China bei tur ang maia mahni khawpui Aizawl bomb tura kan thlawh chhuahtir mai chu, India sawrkar thupek a ni si a. Ka Nu leh Pa, U leh Naute awmna bei tura an han thlawk chhuak mai chu rapthlak ka ti hle mai," a ti.
Kha'ng Fighter kha pathum ve ve ,a inkawpin pawl hnihah an rawn insiam a, Vansangah pawl khatin an lo thlawh hual a, pawl khatin hniam tawkah machine gun in an tlir a, bomb an thlak bawk a. Kan Aizawl khawpui chu an han suasam tak tak mai chu, Dawrpui phei zawng zawng leh Khatla kawn phei zawng zawng chu meivapah a chang zo ta a. Sodom leh Gomora ang maiin mei leh káta halin a awm ta a ni.
Vanneihthlak tak maiin Quarter Guard kah aṭang khan Aizawl mipui kha thingtlang lamah mahni hak lai leh mutbu chauh kengin an lo insaseng hman hlauh a, chuti chu ni lo se mihring kan thih hnem dan tur kha ngaihtuah ngam pawh a ni lo.
India P.M Pi Indira Gandhi-in, "A ram District te reuhte mihring nuai hnih khat lek awmte kha, khawchhak khâm kar záwng ruaho chu Truck in kan phur thla fai vek ang a, a ram a lawm kan duh," tiin min vau a nih kha. Khatih laia India sipai ṭha, Regiment hrang hrang, Para Regiment, Six Regiment, Gurkha Regiment, Mau Regiment, Bihar Regiment, Assam Rifle te leh CRP ho Division khat a rawn tir chho va. Armour Tank Company khat an rawn chhawp bawk a, an rawn thim lut mup mup mai a. Mizoran hmun tin rengah an khat nghal mup mai a ni. Mizoram ár hmai tiat lek kha ralpui phiar tak meuhin min rawn phiar a nih kha!
India Sipai Civil mite laka an chet dan ṭhenkhat-
Khawngaihna tel miah lovin Sipai ho chu an han sapa tal tak tak ta mai a, thingtlang khaw tam tak chu bungrua pawh chuh min phalsak lovin min hal ralsak a, khaw tam zawka M.N.F sawrkarnaa V.C hote leh an rinhlelh zawng apiang an mankhawm a, Jail hran hranah an thawn darh a. Kan hmeichhiate zahawmna pawh pawisa lovin an pawngsual a. Kan paho MNF awmna min hrilh rawh ti ringawtin an dâwp a, hrilh duh lo chu tam tak an vaw hlum a, tam tak ramtui lei lovin an siam a, an patrolling kal velin kan arva man lovin min chhuhsak a, tihluihnain puak min phurhtir a, 1967 a lo ni ta a. Mizoram khaw tam zawk tihluihnain khua min sâwikhawm a, chumi khaw hming atan P.P.V Center min tihsak a.
Pu Ṭanpuia lunglengin he hla hi a phuah a ni:-
Kan hun tawng zingah khawkhawm a pawi ber mai,
Zoram hmun tin Khawtlang puan ang a chul zo ta;
Tlang tina mi hruaikhawm nu nau mipuite,
Chhunrawla dai riakmaw iangin an vai e.
An mi hruai khawm mipuite chu chaw khamkhawp min pe leh duh si lo va, chaw kaw puar pawn kan awm ngai lo a, hna kan thawk thei bawk si lo va. Khua chu, Dai Sakuhin min hung a, mahni thu thuin khua pawh kan chhuahsan thei lo va, kawtchhuahah Gate an siam a, min duty hnan tlat a. Heng kan ram buai avanga kan tawrhna hi (mipuiin kan tawrhna hi) sawi dawn chuan sawi kim sen pawh a ni lo.
Khi'ng kan sawite khi a kamkeuna ang chauh a ni. Kan in leh lo hi eng zat nge min halsak? Eng zat nge pawisawi lo an vuak hlum? Eng zat nge ramtui lei lova min siam? Eng zat nge Jail lama rinhlelh vang ringawta an tantir? Eng zat nge kan hmeichheho an pawngsual? sawi sen a ni lo, helam chu duhtawk phawt teh ang.
Indonaah chuan a indote chu an inkap hlumin an inman ṭhin a, chu chu Indonain a ken tel a ni. Nimahsela U.N.O-in a indote tana dan a neih mek chu an ralte mah ni se la, an mana an kuta an awm tawh chuan sawisak leh tihhlum a rem tawh lo. India Sawrkar khan chu'ng zawng zawng pawh chu pawisa lovin MNF te kha an man tawh hnu kha tam tak an vaw hlum a, tam tak an sawisakna lamah ramtuileilovin an siam a, a ṭhente phei chu rapthlak tak maiin anmahni thlan an laihtir a, an kap hlum hial a ni. Hetianga indona rapthlak hi Hitler-a chetdan tih loh chu Khawvelah sawi tur a awm àwm lo ve. Kan ram buaina kha chhantu pawh nei lovin kum kua kan sepui ruah tuar tlawk tlawk a. Vanneihthlak tak maiin 1974 ah Breg.T.Sailo a rawn pention hlauh mai a. Human Rights Commitee a din a, sipai hlauhawmna lakah Dan leh Dun hmangin min rawn chhanchhuak ta a ni.
Tuna Ukraine tawrhna hi sawi nep chi chu a ni lo va, he tawrhna hi Mizoram buai laia India Sawrkar laka kan tawrhna lakah chuan nep tak a ni!
- H. Sangliana