Written by
Lalchhanhima Chhangte
Seling

KANGMEI LAKAH I FIMKHUR ANG U

March 2022 chu kan lo hmang zo ta ṭep mai, kumin chu ram kang ai mahin khaw tam takin in kang an tawng ta nual mai a, a rapthlakin a pawi hle mai! Ral rel thiam leh hmathlir nei ṭhate chuan fimkhur taka nun an hmang ṭhin angin kei ni pawh i fimkhur hle ang u.

Khawvel ram hrang hrang kan thlir chuan khuarel (nature) thil thleng vangin kangmei leh chhiatna rapthlak tak tak a thleng fo mai. Entirnan Tlang kang, lirnghing, tui lian leh thil dang vangte in, khuarel thil thleng a nih avangin lo invenlawk chiam ngaih­na a awm kher awm lo e (ruahmanna erawh an lo nei sa khiau mahna).

Keini ramah chuan kan fimkhur loh vang te, kan inthlahdah leh kuthlei vangte in kangmei a chhuak fo a, Khawtlang kan buai a, ram tih kan hi a khaw mipuite hmingchhiatna a ni, tih hriain i fimkhur ṭheuh ang u.

Tunah hian thingtlang khaw hrang hrang han hawivel ila, huan lo ram nghet, chhungkaw hma­chhuan innghahna tur, thei leh thlai chi hrang hrang hian kan khuate hi a hual vel vek tawh ti ila, kan sawi sual lutuk awm lo e - ṭhenkhat fimkhur loh vang leh kut hlei vangin kum tam tak kan lo enkawl tawh, kan huan hlu tak takte chuan kangmei an lo tuar fo tawh a, a pawi ṭhin hle a ni. Entirna pakhat chauh aṭang pawh hian a pawizia a hriat theih mai awm e.

Vawi khat chu pa upa lam tawh, sama kelsam ṭo uar tawh hian a hnanghlai pahin tihian a sawi a, 'Kan huan kum tam tak ka lo enkawl tawh leh thlai rah pawh kum tam ka lo seng tawh; chhungkaw innghah nan kan lo hman tawh chu... kan ri-te meikawng sial ṭhat loh vangin min tih kan sak vek mai a! Kan chhungkaw tan chuan a pawi vawng vawng a ni.

Kan nu min boralsan tawh nena hma kan lak dunna kha a ni a; bul han ṭan ṭha leh turin thain a tlin tawh si lo. Kan nu kha min thih nawntir leh a ni ringawt mai, a ti vawng vawng mai an ni. Ngaihtuah a ti thui a, fimkhur a ngaihzia min hriat nawntir lehzual! Sap thufingin 'Fire is a good servant, but a bad master' a tih angin, mei hi kan thuhnuaia a awm chuan ṭangkai leh hmantlâk tak a nih laiin kan thunun piah lamah chuan kan tân chhiatna thlentu maiah a lo chang ṭhin.

Mihring kan lo piang a, khawvela kan neih hlu berte chu ei tur, thawmhnaw leh chenna in te hi a ni. Kum tam tak chhung kan lo tuak ve ṭauh ṭauh leh neih thinglukhawnga kan lo din, kan chenna in-te hian mitkhap kar lovah kangmei vangin meivapah a chang thei a ni. Chu mai a ni lo, bungrua leh thil hlu tam tak kang ralin nunna hial kan chan thei a ni tih hriain englai pawhin kan fimkhur a ngai tak meuh a ni.

E Lungdar khaw kan kan hla aṭang hian a pawizia kan hre thiam mai awm e:

Darkhawpui sumtual mawi,

Senmei an changzo ta aw van sangah

Kut ruak maia luaithlinul engtikah bang ang maw

Hnemthiam ngaiin ar ang ka vai ruai e

Sa leh ral hlaua kan awm lai khan mi huaisen, pasalṭha te khan min thlamuan a; thlipui leh tui lian karah pawh himna kulhpui an ni ṭhin. Kangmei a chhuah palh a, hlauhawm kan tawh changin mi huaisen leh tlawm­ngaite hlutzia a lang ṭhin. Mahse kangmei hian mi huaisente pho chhuak mah se chhiatna chauh lo thil dang engmah a thlen lo, tih hria in i fimkhur sauh sauh ang u.

- Lalchhanhima Chhangte, Seling