Written by
R.Lalfakawma
Seling

ZO NUN MAWI KAN CHHAWK ṬHEN ZEL DAWN

Mizo tlangval, Table Tennis khel thiam thil tawn khan ngaihtuahna a tithui hle mai. A chanchin sawi tam ve tawh lo mai ila, a thil tawn avânga fimkhur ṭulzia erawh kan hre thar awm e.

Tlawmngaihna nunpui ṭhin, mi dangte harsatna hre thiam a, mahni tan hekna leh hahna tur pawh nise mi dang peizawn hram hram duhna rilru pu ṭhin ‘Mizo’ kan ni. Amah­erawhchu, tunlai khawvel thlirin kan tih ṭhinte tih reng him loh dan kan hmu a, tlawmngaihna kan lantir ṭhin dan ṭhenkhat chu a him reng thei tawh dawn lo niin a lang.

Tlangval tlawmngaiin hetiang thil a’n tawn takah chuan hman kuma kan nu thil tawn kha ka ngaihtuah chhuak a, tlawmngaih chhuah vangin kan lo van­duai ve thei reng tih ka hre chhuak a, ka hlau­thawng leh hnuhnawh hial mai.

Culcutta aṭanga an lo thlawk haw tur kha bungrua an neih tlem avângin pa fel tak, YMA hruaitu ni a insawite khan ip (bag) lian takin YMA thil nia an sawi kha an rawn thawn haw a. Aizawl luh hmain a neitu inti ten kawng lakah an lo châng a, him dam takin an inhlan a nih kha maw…Ngaihtuah zawng pawhin ka la hlauthawng thei hial nia!

Tun hma aṭanga zin kal vel thil inthawn mai mai ṭhin kan nihna hi bansan mai chu a har dawn khawp a; mahse, tunlai khawvelah chuan mi pamham leh pawisak nei lote avângin him lo thei thil a tam ta a, tlawmngaih chhuah loh mai pawh hi a finthlak tawh awm asin. Hmel hriat kal vel kher lovah pawh a remchang apiang, “Hei hi min lo peksak hram teh u” an tih chuan tlawmngaihna rilru leh mi dang puih duhna rilru nen chuan hnar hrehawm kan ti ṭhin a ni ngai a. Tunah chuan kan fimkhur thiam zel pawh a ṭul ta a nih awm hi.

Hun her zel hian mihring nun a her danglam nasat êm avângin hmana ṭha êm êm kha tunlaia hman tlak tawh loh thil tam tak a awm. Tlawmngaih kan chhuahna kawngah pawh hmasawnna leh khawvel her danglam zelah kan inher rem ve zel a ngai. Inti Mizo fâl takin “Mizo tlangval ten kan tih ṭhin dan alawm…” tih vângin ṭul lovah zualko tlan la tum phet ila, a âtthlâk mai mai viau tawh ang chu.

Khawhar in riah te hi a hunlai kha chuan a ṭangkai ṭhin teh e. Lusun/ khawhar chhungte hnemtu; tui chawi, thingtuah lak, hlo thlawh leh hna ṭul awm apianga tlangval in riakte ṭangkai ṭhinzia kha hmuh hmaih rual a ni lo. Mahse, heng thil ṭangkai êm êm mai ṭhinte pawh hi hmun tam takah chuan thil ṭul lo a lo ni ta a, khawhar in riak awm lohna khua/ veng pawh kan tam ta mai. Khaw­tlang huapa damlo menpui vak vak pawh kan ching ta lo deuh chu a nih hi.

Tun hmaa Mizoten kan chin ṭhin tak ‘mikhual thlen’ tihte pawh hi a hmânlai ṭan ta riau. Tunlaiah chuan mi sual awm ṭha duh lo, mi chuangtlai vak mai mai kan tam tak avângin kan fimkhur tawh a, hmel hriat loh mikhual thlen phei chu tu’n kan chak tawh lo. Tun hma, parda pindan mai mai pawha thlamuang taka mikhual kan inthleng ang kha a ni tawh lo va, tute emaw avângin kan inmelh hrek hrek tawh a, hriat ngai loh mikhual neih phei chu thla a muang thei tawh lo a nih hi.

Covid 19 hnuah phei hi chuan ṭhenawmte in tak­ngialah pawh chuankai mai mai a inthlahrunawm tawh a, chutih laia “Mikhual min thleng thei ang em?” han tihte phei chu tih mi tawh lo tak a ni. Harsat leh mangan tawp erawh awm thei a ni a, chutiang hunah pawh mahnia thlenin pawng zawn ai chuan khawtlang hruai­tu leh YMA hruaitute kal tlanga zawn dan thiam te pawh hi a hun tawh viau ang.

Mitthi awm chung chang­ah pawh tunhma kha chuan chhiat tawk an awm tih kan hriat rual rualin mitthi in lam kan pan khawm a. In chhung senghawi kha thil hman­hmawhthlak lutukah ngaiin kan ti fel rem rum a; pindan bang, uluk deuha ṭhiaha hmelhem lo thei te pawh vuah mawi leh theih loh tur khawpten kan tihmelhem a, khang thilte pawh kha a lo tul viau hran lo. Rilru fima han ngaihtuah chuan bungrua tihmelhem khawp leh a dahna chin hriat loh tur khawpa han chet hman­hmawh vut vut chhan tur hi a lo awm meuh lo a ni.

Khua a ṭhalin kangmei kan tuar leh ṭan ta. Hman deuh kha chuan in kâng a awmin a tukah khawtlang kan hnatlâng a; thingtuai, dâp, di, thingzai, rangva hmangin in thar kan peih­sak leh mai ṭhin a. Tunah chuan kangmei tuartute dinhmun leh duh dan thlir chunga chet lak a fuh ta. An luah zawm duh vak lo tur emaw, a hnu lawka an ṭhiah leh mai tur emaw-ah khawtlang kan intibuai hrep thei a, hmalak hmaa inzawh chian hmasak ṭhin a finthlak awm e.

Mizoten kan chin dan ṭha kan chhawk ṭhen chung changah chuan kan sawi bak pawh hi a la awm chho zel ang. Hei hi kan Mizona a dal tak vâng a ni lo va, hmasawnna leh hun inher zelin a her danglampui a ni tih hriat a, nunphung thar mila tlawmngaihna her rem thiam zel hi tlawmngaihna vawng nung tura thil pawimawh tak a ni.

- R.Lalfakawma, Seling