KUHVA – TAKSA EI CHHETU!
Kan hnung lawka World Cup Football 2018 (Russia) kan en aṭanga mitthlaa ch^m lian tak chu inkh>l entu mipa leh hmeichhia, hris>l tih hriat reng rengte ha v^r sar nena nui s^ng kha a ni.
Mizote hi hris>lna kawngah thleng s^ng v> viau tawhin inhre mah ila, hm>l han en mai pawh hian kan la ‘nung’ t^wk lovin ‘hris>l hm>l’ kan la pu zo tak tak lovin a lang a, a chhan lian tak pakhat chu z<k leh hmuam b^kah kuhva kan ei nasat v^ng hi a ni. Ha b^l hrim hrim hian hm>l a tichhiain a tizahawm lo va; chutih laiin ha fai erawh chuan hm>l a timawiin hmuh a tinuam ṭhin.
Khawv>l zau z^wk kan thl$r chuan keini anga sa hel seh zo hlim ang maia ha sen ṭh<ta TV hmaa thu sawi ta vak vak hmuh tur an v^ng khawp mai! Press Conference nikhuaah pawh thusawitu h^ a fai pawhin a kianga amah ṭawi^wmtute z$ngah kuhva lo ṭhial nuau nuau an awm hian a tihmuhnawm lovin titak lo hm>l a tilang z^wk hial ṭhin. Inthlan campaign-a TV-a politik sawi t<rte phei chuan ha fai tak nen ngei thu sawi se la, tute t^n pawh ngaihthl^k a ch^kawm sawt ngei ang!
Kuhva hian taksaah thil ṭha lo tam tak - k^ chhung, hrawk b^wr, chaw kawng, pumpui leh hmun dang Kansar - a siam thei a. Kuhva hi ṭhial chip hnua lem ṭhin mah ni se ṭhial chih a awlai lo va, ṭhial f> tawh hnua lem pawhin dail>n zawha mawng han sila kuhva nawi hmeh t<r awm ch^wk ṭhin hian a sawm mawhzia a tichiang hle a ni!
Kuhva hian ka chhung a tib^l a, kuhva heh v^nga h^ sen ṭh<t ṭhin hi tihfai a awlai lo a ni. Kuhva han lema pumpui thleng thla ngh^l mai lo va chaw kawng bang v>la a bet thla deuh luam ṭhin t<r chu puitling chin t^n chuan a mitthla theih vek mai. Kuhva hi p^nhnah leh chinai n>na inpawlh t^wka ei chuan thil tui tak a ni a, chaw ei khama meizial z<k paha kuhva han ei hi mi tam tak t^n chuan thil thl^khlelh tham a tling ^wm e; tlangv^l t^n lah nula r$m zahz>lah a ṭangkai ve thei a, khaw vawtah rei lo t> chu taksa pawh a tilum ve hat ṭhin a ni. Mahse h>ng a ṭangkai theihna kan sawite hi hris>lna hlu tak nena khaikhin chuan eng tihna mah a ni lo thung a.
Kan ramah hian ngawlvei (addict) kan sawi apianga kan rilrua chawpchilha rawn lang ngh^l zat chu ‘ruihhlo ngai (drug addict)’ te an ni a, hetih rual hian zu, meizial leh kuhva te hi ruihhlo ang bawka ‘ngaih’ theih an nih vek av^ngin hetiang tih ch$ngte chuan an thiltih ṭhin hi an ‘ngai’ ngei a ni tih hi phat rual a ni lo. Ruihhlo ngai chu ruihhlo tel lova a nun a kim loh av^ngin a leina t<r sum a neih miah loh pawhin mi sum/ thil r<k duh hial khawpin ruihhlo a ^tchilh ṭhin a, kuhva/ meizial timi danglamna chu a lei a awlsam z^wkin a hnianghn^r z^wk tih mai a ni.
Kuhva ei mi-ah Kuhva ei ch^kna a rawn thawh tawh chuan an rilru a chi-aiin ngaihtuahna kal ding lai a buai vek ṭhin a, Kuhva ei theihna hun zal>n ngawt a ngh^khlel ṭhin. Puipun nikhuaah - Biak Ina inkh^wm tiam vekin - ‘tam t^wk’ pai luh a ngai phawt a, ch^kna a rawn chhuah tawh chuan ‘a r<k’ tein an han hmawm zauh va, a ‘r<k t>’ bawkin an ṭhial ṭ^wlh ṭ^wlh a; mah se a r<k s>ng tak tak ngai lo!
P^wn chhuah theih veleha tih an nghahhlelh ber pawh ‘Kuhva ei’ chiah kha a ni mai! Kuhvain hris>lna a khawih pawi chhan ber chu hunbi nei lo va ei bawrh bawrh ṭhin v^ng hi a ni ber mai a, chaw ei kham hlima pakhat han ei zauh te hi chu insawihmuh tl^k ni lo mah se ei zawha tui/thingpui emawa kam han ṭhuah chuan ka chh<ng, hrawk b^wr leh chaw kawng vela bet thla luam t<r kha tl>ng fai t<rah a ngaih theih a; chumi piah lam hun danga rem leh rem lova hmawm thlak zen erawh hi chu a hris>l hlawl lo a ni.
Kansar leh natna dang tam tak thlentu Meiz<k chu D^n khauh takin a khuahkhirh tlat a, meiz<k ang bawka Kansar thlen thei Kuhva erawh chu mi tam takin hris>l loh phahin thihpui m>k mah se a khap z^wnga ror>lna chu a la awm chiah lo a tihtheih ang.
Kuhva ei hi ṭ<l lo tak leh ren miah lo va sum khawhralna a ni a. Chhungkaw pa berin ni tin Kuhva lei nana sum tam tak a s>n hian a nupui fanaute chanai ṭhahnem tak amah chauhvin a ei ral a, chu b^kah chuan a ch^wm a hrai a nupui fanaute Kansar veisan thei mai dinhmunah a inhn<kl<t a ni tih a inhriat a pawimawh. Kuhva ‘ngaihna’ laka fihlim t<r chuan intiamkamna tel lo va ‘b^nsan’ ngh^l hmak hi a kawng awlsam leh pawimawh ber a ni.
- Dr. Malsawma, Chaltlang Venglai