NUN HREHAWMNA AIZAWL KHAWPUI
Lunglei lama kum hnih chuang han awm takah chuan a khat tawkin Aizawl kan han kal zauh zauh a, ni rei cham hman loin kan haw phei leh mai thin a. Tun kar liam ta Thawhtannia Aizawl lama kan phei leh chu kan thiltih a laklawh deuh bawk a, ni rei deuh chamin Aizawl khawpui chhungah pawh kan kal kual sek mai a, kan bel hman ang reng viau mai.
Chung kan cham chhunga kan thil hmuh leh tawnte aṭang chuan kan Aizawl khawpui hi khawpui chenna hrehawm tak alo ni ta hian a hriat a, hmun tin maiah thlamuanna leh lawmna lam aia mittlun lohna tur pawh hmuh tur a tam ta hle mai tih mahni mit ngeia han hmuh chuan lungawi a har hle mai.
Traffic jam a nasa
Kan sorkar hruaitute lam aṭanga Traffic jam awm lohna atana a hmalakna pawimawh tak chu Parking House Support Scheme (PAHOSS) a ni. Feb. 6, 2019 daih tawhah khan Aizawl khawpuia lirthei tam lutuk vanga tihziaawmna atana hmalakna thar Parking House Support Scheme (PAHOSS) chu Chief Minister’s Conference Hall-ah kan CM zahawm tak, Pu Zoramthanga chuan a tlangzarh a. Traffic Jam-a harsatna lian awmlohna state-ah he scheme hmang hian Mizoram hi kan la siam theih ngei a beiseiawm a ni tiin Chief Minister chuan a sawi nghe nghe.
Hemi atan hian sum leh pai pawh pechhuak tawhin Kum 2021 kan chuankai meuh chuan he PAHOSS tan hian cheng nuai 1003.30 pek chhuak a nih tawh tih kan hre thei a. Chutiang bawkin Lirthei dah theih zat tur hi LMV – 4,764 leh Two Wheeler – 8,994 niin a zavaiin 13,758 a ni. Hetiang zat lirthei dahna tur atana kan sorkarin kum 2018-19 chhunga nuai 1,000/- leh kum 2019-20 chhunga nuai 6,000/- a lo dah tawh a.
Nimahsela hei kum 2022 kan han chuankai hnuah pawh kan Aizawl khawpui chu Traffic jam awmlohna khawpui tura buatsaih a ni tih hriat theih hauh lohin Traffic jam ala nasa a, hei hi a chhan chu kan hmuh leh hriat theuh angin Aizawl khawpuiah hian heng lirthei 13,758 te hian parking fel leh tha tak lo nei hlawm vek pawh nisela kan Aizawl khawpuiah hian lirthei nitinin a pung reng bawkin khawilai hmunah pawh traffic jam awm reng ang a nih mai avang hian hetiang zat lek lirthei parking neih that hian awmzia a awm hmel loh a ni. Tin, kan sorkar hian he PAHOSS kalpui mekah hian mi 430 a thlang fel tawh ni awm tak a ni a, tunah hei kum hnih aia tam hun a lo kal leh takah pawh heti khawp hian Aizawl khawpuiah Traffic jam ala tam hi a manganthlak viau a ni.
Kea kalte tan ngei ngei Traffic jam hi a buaithlak a, damlohna thilah phei chuan a buaithlak lehzual. Nimin piah lawka Champhai aṭanga Emergency tak meuha Aizawl khawpuia damlo rawn phur lut lirthei khalh chunga tlangval fel takin Traffic jam kara a hruaite kha ava chhuanawm tak em aw. Chawimawina hlan tlak khawpin damlo tan a ṭangkai a, amah lah chu an hre mai thei lo ni awm tak a ni lehnghal.
Kawngsira Footpath-a kalte tan ngei ngei pawh thlamuanga kalna hun awm lo khawpin lirthei a tam a, a tam vang ringawt hi chu a ngaimawhawmna a awm lo viau nain lirthei khalh hmanhmawh leh mipui hnaih tak taka tlan thinte hi an ngeiawm a ni. Hetiang bawka zan lam thleng thlenga lirthei chak tak taka tlan ṭhinte hian kan Aizawl khawpui hi an ti hrehawm a, zan reh pawh awm loa bengchheng an siamte hi reh deuh thei sela a duhawm hle.
Tui harsatna leh bawlhhlawh tamna khawpui
Kum hmasa lam aiin Aizawl khawpuiah ngei pawh tui in tur a harsa. Connection nei tan pawh ngaihthat a theih bik hauh lo maiin a nei lo tan phei chuan hrehawm tak a ni ta.
Tuikhur lamah tuikang nghak hmuh tur an tam a, zan rei tak tak thlenga tuikhur lama hun hman a ngaih phah hian thil tam takah harsatna a thlen zel bawk si avang hian chhungkuaah buaina hrang hrang kan neih phah zel a. Ruahtui khawlna kan nei ṭha lo hlawmin kan tui lakna hnar lamah tui put alo tlem zel bawk hian Aizawl hi thlaler khawpuiah kan la chan lo ang tih sawi a har ta.
Kan khawpui vawnfai dan ala fel tawk loh avangin leh tuihawk luankawr te ala ṭawp em avang te hian Aizawl khawpui hi a ṭawp a, a chhunga chengte kan tam ang zelin kan bawlhhlawh a tam mai si a, tui alo harsa lehzel bawk nen hian mikhual tan phei chuan hrehawm duh tak a ni.
Hmanni lawka ruahsurin khawi lai hmuna mi nge hnawm hnawk ṭhahnemtham tak a rawn lenchhuah kha? Khami aṭang khan kan Aizawl khawpui ṭawpzia hi a hriat theih a, mipui leh sorkar lam ngei pawh kan fel lohzia a rawn phawrhchhuak a nih kha.
Engtikah tak hian nge kan khawpui chhunga luikawrahte hian, plastic leh bawlhhlawh dangte tel lo hian tui fim tak hi a la luan ang le aw tih leh, engtikah tak hian nge kan khawpui berah hian mumal taka tuihawk an la luan ang le aw tihte hi mi tam tak ngaihtuahna a ni. Hetiang kan han sawi avang hian mawhphurtu leh hmalatute kan dem ngawr ngawr tihna a ni lo a, mipui nen kan zavai mai hian demawm tak kan niin dan kan zawm ṭhat duh lohna leh kan inthlahdahna rah hi a rawn lang zelin, kan la tuar zel dawn pawh ni hian a hriat.
Khawpui thli luankhawmna ber Chite lui leh Tlawng luite ngei pawh vawi tam tak then fai a ni tawh nachunga vawiin thlenga thenfai a la ngai ta fo mai hi mipui lam thiam loh a ni. Aizawl khawpui phei chu bawlhhlawh paih dan tur mumal taka kalpuina awmchhun (Lunglei khawpui hian kan kalpui ve dawn nain a thu chauha la kalpui a ni) a nih nen hian kan thlen chin heti hi a la ni rih si hi a manganthlak viau a ni.
A chhunga chengte chu kan nalh hlawmin kan hmel pawh a ṭha hlawm viau laia kan khawpui ber ṭawp lutuk leh belhchian a dawl lo hi a inhmeh lo a, hmai a uang thei lo a, a zahthlak. AMC leh UD&PA lamin theihtawp chhuah zel se la mipui lamte pawhin kan khawpui hi tun ai hian i hmangaih lehzual teh ang u. Ram dang aṭanga mikhual kan nei awl lo bawk avangte hian kan khawpui hi belhchian tlak tura kan enkawl a pawimawh hle a, hriselna lama hma kan sawn nan ngei pawh kan vawn thianghlim a ngai a ni.
- Mahmuaka Chhakchhuak