Written by
L Sailo

2018 MLA inthlan leh kan mi thlante

Kan tun Nov - Dec 2018 inthlan chu, Congress kum 10 (term hnih) Sawrkar hnuaia inthlang kan ni bawk a, Party dang kan han vote chhuak ta hi tam takin a hun ve tawh reng a ni an titluangtlam mai awm e. Mahsehe inthlan aṭang hian, Zoram mipuite’n politics kan thlir dan tlangpui a ṭha zawnga inthlak chho mek hmuh tur a awmin a lang. Chu chu: inthlanna-a sum sem leh sum intiam hmanga campaign tih lam hi mipui hian a tlangpuiin kan hlut vak tawh lo tih a lang ṭanin ka hria.

Social media hranghrang, chanchinbu-ah te leh khaw­tlang titi-ah te pawh sum sem hi tun inthlan khan hmun hrang hrangah a la hluar viau nia sawi a ni. Sawrkarna chelhtu Party phei chu Party dang aia sum hnianghnar zual tura tlang rin an ni sa a. Mahse khawpui lamah leh thingtlang lamah pawh Ruling Party (Congress) an tla fai deuh vek tho mai.

Amaherawhchu, sum pek intiama campaign lam hi mipuite zingah a la thawk na viau emaw ni aw a tih theih a. Ruling Party (Congress) chuan NLUP, NEDP ...hmanga cheng nuai khat sem a la kalpui reng a. Tuna kan thlan tlin tak MNF pawhin SEDP chumi let thuma tam an tiam reng bawk a. A phal tam lam lam hi mipuite hian an la bawh zel mai a ang thei a. Mahse Congress pawhin mi leh sa tam tak a nei sa ang a, chu bakah SEDP aṭanga cheng nuai thum hmuh tak tak inring miah lo mi engemaw zat awm thei bawk karah, sum in sawi hmuh hi la hlawk viau ni se, NLUP la ring zawkte avang pawhin Congress hian hei aia tam seat la la thei awm hi a ni a.

Chu bakah ZPM hian a tir aṭangin an politics laimu-ah sum sem, sum tawktarh tih lampang hi an tih ve loh tur thu an tichiang nghal a. Mahse chuti chungin Aizawl khawpui area-ah te seat 6 ngawt an la thei. Aizawl pawn lamah seat 2 an la bawk. Chu bakah constituency 9-ah vote hmu tam ber dawttu an ni pha bawk. Anni hian sum sem leh tawktarh lam te politics hmanruaa an la lut ve lo chung hian, an kalphung hi tun ai hian vah zau nasat pui hman ta se, tun ai hian sum sem/ tawktarh lam hi mipuite’n eng kan nih pui thei lo tih leh, a hnawl zawnga politics kalphung lo piang mek hi a lang chiang zual ngeiin a rinawm.

Kan inthlanin a tihlan pawi­mawh te zinga mi chu, sum sem leh sum intiam tih vel hi vote hmuhna hmanraw ṭha a ni lo ṭan tih leh, term hnih a lo vei hi chuan kan ram hruai mek tu tu te pawh, anmahni leh an kalphung ṭha lo te kan hne lutuk hman ṭhin vangin, kan thlak ziah ṭhin tih hi a la dik tluang zel.

Tunah chuan inthlan zo-in, kumtharah hruaitu tharte’n ram an lo hruai dawn ta a. Heta kan hriat nawn pawimawh nia ka hriatte chu -

1. Kan mi thlante hi ram inrelbawlna lungthu pathum, Executive, Legislature leh Judiciary zinga Legislature mi tur an ni a. Legislature hna ber chu kan state tan India dan pui Constitution hnuaia ram dan siam, tih ṭhat leh enkawlte a ni ber.

2. Amaherawhchu, kan mi thlan 40 zing aṭang hian Constitution chuan, mi 12 in thlang chhuakin, chumite chu Legislature lama MLA ni chungin, Executive lama hotu chan va chang a, Minister dinhmun va chelh turin a ti bawk a. Executive lam hi ram danin a sawi anga ram tihhmasawn, tihchangtlun leh sawngbawl lam a tak chantir hna thawhna a ni.

Chuvangin, kan state pum, bial (Constituency) zawng zawng huap tih hmasawn leh a sawngbawlna hna chu heng mi 12-te mawh leh an kaihhruaina hnuai hi a ni dawn a ni.

He an hnathawh nan hian sawr­kar hnathawk zawng zawng te, Govt office-te leh dan­in thuneihna a pek zawng zawng te chu an hmanrua a ni dawn.

3. Kan mi thlante hi an mimal duh dan ang ang ni ngawt lo, ram dan ang zel zawka ram thil engkim ti tur an ni. Chu chu mipui rorelna, mipui sawrkar an siam theih dan tur leh, thlan an nih chhan pawh a ni. Ram dan ang zela ram rorel thil ti vek tur hian mipui hmaah thu pawh an tiam ngei a la ngai dawn a ni.

4. Mipuite’n kan tawnhriat tawh chinah chuan kan mi thlante hian, anmahni leh an mimal duh dan chunga ram dan laltir a, a taka tih chungnun hi harsa an tih lai ber niin a lang

ṭhin. Mahse dan chungah tumah an leng thei si lo.

5. Thil engkimah leh tu lakah pawh inang tlang veka ram dan hmanga ram kaihhruai hi, ram hmasawnna bul, ram mipui zawng zawng tan remchanna inang siamsaktu leh mipui chawk rualtu a nih bakah, mipui rorelna siamtu ber a ni.

Chuvangin, kan sawrkar thar hi ram dan ang zela ram kaihruai turin, a tharin i lo beisei phawt mai teh ang.

- L Sailo