Written by
LALHMANGAIHA SAILO
Holy Cross Bakery Zotlang, Aizawl Ph : 9436360275

MAMIT KAN VANGLAI LEH COMMUNITY DEVELOPMENT BLOCK

Kan khawchhak zin tuma ka ruala kal ve ta lo ka tu leh fate tana ka zin report : "HMUNHLUI FAN LEH THLASIK ZING NICHHUAK" tih chu Vanglaini leh Aizawl Post ni tin chanchinbuten an lo chhuah a. Ka inthlahrun tehreng nen rin ai daihin chhiartu pawh an tam ni tur a ni. Ṭhiante'n, “Tukin chanchinbua i thu rawn ziah chu, chhiar a nuamin a va ngaihnawm em! Lungte pawh a leng a lawm le,” te an rawn ti luam hlawm a. Ṭhenkhatte phei chuan, "Rawn chhunzawm leh teh khai, love story lam hawite pawh maw le!" te an rawn ti a, chu'ngte chuan min tiphurin min tilawm khawp mai. Han ziah mai kan tum thlarawk a, ziah mai tur ka hre ta si lo. Hmana ka lehkhabu chhiar ngaihnawm ka tih em em Pu C.Laizawna ziak "HMANGAIHZUALI" tih leh Upa Lalrammawia Ngente ziak "RINTEI ZUNLENG" tih Book of the Year-a an thlante kha ka ngaihtuah chhuak a, han ziak ve dawn ni ta ila, ka puitlin dêr awm si lo. Tu pa Cowboy thawnthu chhiar ngaihnawm ti lutukin kan ziak ve teh ang tiin an ziak a. Phek khatna tawp lamah a changtupa ber chu an kaphlum ta mai a. Han ziahzawm leh lovin a pamṭul a, an tih ang deuh hi ka ni ang, ka puitlin awzawng lo ang.

Ziahna hun ka nei lo e han ti dawn ila, kan hripui avang hian khawiah mah kan chhuak thei azeng a ni si lo. Keini ang kum 84 ral kai chin tawhho phei hi chu fate'n khawi mah chhuah phal loin, ṭhenawm hnaivai inah tak ngial pawh han chuankai zawk pawh phal hek suh. Keini nupa phei hi chu kan room ah min lockdown nge min quarantine nge min prison a ni ber awm e. Mu chung pawha kan en dun theih turin T.V min hunsak a, chu lah chu zan dar 7 News, Fakselna leh LPS tukverh tih chauh lo phei chu kan la en dun thei ta lo lehnghal. Kan nu'n IMEM, SYNFO, TBZ, Orissa sermon leh khawmpuite lo chu a en duh der si lo, keiin Discovery, Wrestling ka en duh si, nulaho wrestling phei chu a eirawngbawl chhung leh ṭul danga a va chhuah chhung tê lo phei chuan han en ngam chi a ni lo.

Lehkha chhiar ni se, zing thawh veleh chanchinbu lo thleng hmasa apiang ka lo bih thuak thuak a. Zan lama chanchinthara an puan loh thuthar leh articles te kan chhiar a. Myanmar lam kuhva smugling an tih chungchang lah an sawifiah thawkhat tawh si, phek tawp lama P.L.Liandinga leh Revd. Chuauthuama thlalak kan hmuh tawh erawh hi chuan, an thuziak hi a tawi emaw a sei emaw zingkarah ka chhiar zo mai si. Thlakip chhuak Kristian Tlangau, Ramthar, Agape leh MUP Tlangau thlengin ka chhiarchhuak vek tawh bawk si. Kan nu'n Holy Bible-te hi chhiar ve la maw le a'n tih leh a phatna ang hrimin, "Ka chhiar ve bawk asin, mahse ka chhiar tui dawn chauha ka chhiar hnu tawh ni deuh vekte hian ka hria," te ka ti vel mai mai a. Biak Ina hun neih ve dawn ṭuma kar khat chhung dawn ka inbuatsaihna hi a ni leh mai a, chu lah chu keini Kohhran ang Kohhran lian angahte hi chuan kum khatah vawi khatte hi hun kan chang a ni ber a. Hun chu ka nei a lawm, mahse ka tawn hriat tih leh sulhnu hlui han chhuikir lamte han ti dawn ila, tunlai dinhmun leh ṭhangtharte tan ngaihnawm a ni lo ang.

Pu J.Malsawma, Thuampui pain Pu K.C.Lalvunga, Zikpuii pa hnena MZP Silver Jubilee-a chhuah tur Article ziak tura a sawm ṭum a, Zikpuii pa phatna thuziak "ṬHAPUII PA MI NGAIDAM RAWH" by Zikpuii pa tih a ziak ngaihnawm tak leh, "VENGHLUI KAN VANGLAI" tih ka chhiarte ka hrechhuak a. A ni tak e, Mari Magdalin-i te pawh khan a hmun ngeiah thlan ruak an va hmu a, Isua thawh leh thu pawh zirtirte hnenah hrilhin Lalpa chu ka hmu ta, tiin a hnena thu a sawiziate pawh a hrilh a nih kha. Heng thute hi vawiin thlengin kan tan pawh a la thar reng a ni.

Khaw'nge mahni hriat leh dairam awmkhawhara ngaihtuah chhuah changa lung tileng a, nunhlui min thlir kirtir ṭhintu "MAMIT KAN VANGLAI LEH C.D. BLOCK" tih kan ziak dawn teh ang! Mi tam tak tan erawh chhiar chakawm leh thu ngaihnawm tak a ni kher lo ang. Mahse, ṭhian mual liam tate hriat thar nan leh an tu an fate'n an chhiara an ngaihtuah leh hriatchhuah changte erawh chuan, an lung a leng ve ngei ang le.

Kum 50 chhunga kan hmasawnna dan leh khawvel danglam chhoh dan te min hriatchhuahtir a. Ṭhangtharte tan pawh hmasawn zelna tur kawnga ruahmanna fel leh ṭha min ngaihtuah chhuahtirtu ni thei se.

MAMIT C.D. BLOCK : Mamit C.D. Block hi kum 1959 May thlaa hawn a ni a, Pu K.Zosanga chu Block Development Officer awm hmasa ber a ni. Department hrang hrang hotute leh Staff eng emaw zatin bul ṭanin Pu Chalchhuana, VCP-hoin hnatlangin Temporary Office lian tak, a chung Thilthek, a bang dap tah, a chhuat lei ringin an sa a. Tuna Bung Veng Upa C.Thantluanga te kawt thlang zawlah khuan Mautam lai a ni bawk a, dawrtu pawh an tam ṭhin khawp mai. Mamit Block hi a zau hle a, tuna MLA Constituency pathum - Mamit, Dampa leh Hachhek Bial te hi a huam a ni. Mamit khua hi Tlawngral thlangah chuan, hetih hunlaia khaw lian pawl tak zinga mi In 100 khua an ni. Chhim lamah Hmunsam Veng Presbyterian Biak In aṭanga Hmar lamah Mizo Veng tlang Baptist Biak In inkar tlangdung zet zet bawh hian an awm a. Charkawn aṭanga chhuahlam kawng Bazar phei High School veng thleng Pi Lianmawiite kawt thleng hian kawngpuite hi ngawpui hnuaiah kea kalna kawng chauhin a tlang a. Rangva In pahnih khat bak hmuh tur a la awm lo. Di a váng a, in chung hi Thilthek chih deuh vek a ni. Tui hi avangin a harsa em em a, tuikhur awmchhun pawh a hla hlawm a. Ṭhal lai chuan tuikhur hnaivai deuh chu zanlam tuikang nghakte leh zing tuitling chawi tumte hi an insulpel fo ṭhin a ni. Pu Rosiama, contractor–I Block Office leh Quarters te satu chuan a hote hnenah hetiang hian order-a siam a ni. "Zing inthawh veleh YMA no khat tui hmangin in ha leh hmai in phihfai vek tur a ni," a ti.

Mamit hian ram a nei zauin a nei ṭha hle a, lal rorel thiam leh khua leh tuite awp thiam tak Pu Thanṭhuama Zadeng Lal khua a ni a. Khaw taima leh buh leh bala intodelh tak ṭhin khua an ni. Ram hnathawh hunlaia tlangval khawlai leng mai mai hmuh tur an vang ṭhin hle. Khua hi ngawpui chhah takin a hual vel vek a, ramsa leh sava chi tinreng ; Kawlhawk, Vapual thlengin thlasik lai phei chuan an tam ṭhin khawp mai. Block Office leh Quarters te chu tuna Civil Hospital leh Police te awmna inkar Field hual velah khuan a ni a, kawngsir tuak leh Field area te khu Ngiau leh Charkung lianpui pui, Kawihrui leh Leihrui sen hruiin a zemkhah luk ngawpui chhah tak a ni a. Pu Rosiama, Contractor–I, Zarkawtin hnathawka thingzai turin leh In sa turin mistiri chak tak tak khawchhak tlangval rual a rawn hruai a, ngawpui ṭhiat leh thingte zai chawp zelin Block Office, Godown leh Staff Quarters an sa ṭan a. An thawk chak bawk a, Office leh Staff Quarters eng emaw zat an sa zo a, zawh hmasak apiang an luah zui zel a. Office thar luah hnu rei vak loah Pu K.Zosanga, BDO chu insawnin Pu V.Thangzama'n a rawn thlak a. Quarter thar mawi tak a rawn luah a, rei vak loah nupui Pi Engmawii, Aizawl nula hmelṭha, Dawrpui Veng nula chu han hruaiin, Bangla (quarter) thar pawh an mawi dun hle a ni.

Mamit C.D. Block thara thawk turin department hrang hranga thawh nei an rawn thlen belh zel a. Kei pawh High School ka zo chu College kal tuma ka inbuatsaih mek laiin, ka pain sawrkar hna thawha naute ho enkawl ve phawt tura min tih avanga pate thu awihin Mamit C.D. Block thar hawnah Gram Savale hna thawk turin ka ṭhiante mi pathum : H.Zirkima, H.Lalthuama leh F.Pakunga te nen, Agriculture kan trained zo chu kan liam thla ve ta a. Deputy Commissioner, Aizawl chuan a rang thei anga zawm tura min tih avang chuan kan kalpui leh kan bungruate phur turin Civil Transport pahnih ṭheuh min pe bawk a. Pu Kawltluanga, Thakthing veng pa motor LAN ROVER in Sairang lamah kan liam ta. Heng hunlai hian Bus hi a la awm meuhlo a, motor kal vel pawh a vangin a awm meuh lo. Sairang aṭanga Mamit lam pan tura kan han chhuak tur ka bungrua phurtute pahnih inkara kan kal chu, ka hlimin ka phur kher mai, ka lai deuh roh nia.

A hma lawk kuma Aizawl leh Lunglei lama lehkha zir tura thuamhnaw, zirlaibu nen, roksai lian tak beng khah tlat aka mahni chauha kal ṭhin khan, thuam phurte inkarah ipte chauh akin towel var ngei mai kan bât a, nihliap thar hawla kan kal chu, tun huna mahni kawtkai aṭanga mahni motor-a ka zinchhuak tur ai hian ka phur fe zawk awm e. Kalkawnga mi kan tawh apiangten min thlir zui vawng vawng a, nula thingphur tur leh feh kal turten kan hriat phak ngei tura, “Awi ṭhian, kei chu kan vengah rawn awm se ka ti,” an tih leh an pên dawn a, inthiam lo deuh, zahzel deuh tih hriat taka 'Dam takin le, bye bye' tih paha ṭhiante an inchum phei nawk nawk maite chu, ka kalpui chinchang lo hrethiam ṭhin tawh pavalaite tan pawh hlimawm tak tur a ni. Kawng hnim leh zim, chhuk chho tak a nih pawh hre mang loin kan kal zel a. Thlen in zawnga hnáwng fo ṭhin kha, thlen in zawnga hnàwn pawh a hlauhawm lo. Kan hotute Bial lo fang hmasate'n khaw tinah, "Gram Sevak te an lo kal hunah in khawtlang mamawh leh ṭulte chu an hnenah in lo thlen dawn nia," an lo tih avangin pa bengvar deuhten min lo chiauau a, thlenna àwm deuhte min lo kawhhmuh ṭhin a ni. A tuk tlai dar li ah Mamit kan thleng a, khawi dang pan loin Lal Inah ka tlu lut a, an fapa upa ber Lalzika chu Matric kan exam-pui kha lo niin, Mamit Block-ah LDC hna a lo thawk ṭan ve mek bawk a. A tukah Office kal dunin Joining Report ka thehlut a, kan awmna tur hmun an tihfel hma chu ni tin Office kan kal ṭhin a ni. (Chhunzawm zel tur)

LALHMANGAIHA SAILO, Holy Cross Bakery Zotlang, Aizawl Ph : 9436360275