Written by
Vanlalruata

Sorkar hnathawk kan indaih lo nge An chuang hnek hnuk zawk?

Mizoramah hian sor­karin a department hrang hranga sorkar hnathawk awm tura a tih (sanction post) zawng zawng chu 54,587 a ni a. Budget docu­ment-a a lan danin thawktu awm zat 35,465 niin post ruak 19,122 a awm a. Public Sector Undertaking a neih 6 (ZIDCO, MIFCO, KVI, Bamboo, MAMCO leh ZOHANDCO)-a thawktu awm tura tih chu 350 niin hengah hian thawktu 221 awmin post ruak 135 a awm a. Aided institution leh bodies a neih hrang hranga thawktu awm tura tih zat chu 9,973 niin hengah hian thawktu 6,671 awmin post ruak 3,302 a awm.

Tichuan, thawktu awm tura ruahman zawng zawng chu 64,916 niin thawktu awm zawng zawng chu 42,357 a ni a, post ruak awm zawng zawng chu 22,559 a ni ta a. Thawktu indaihlohna chu 22,559 a ni ta a ni. Phawt mai a!

(PSU 6 zinga ṭhenkhat khi hman lawk khan tihtawp an ni a, chubakah ‘Bamboo’ tia ziahlan a awm. Helai thil awm dan hi zirchian tham a awmin a lang)

Heng post ruak hi hnawh khah mai a harsat (leh helai ruak hi hnawh khah loh chuan hna thawh a harsat dawn si) avang ni ngei turin department hrang hrangin mi an chhawr belh a, chung mite belhkhawm zat chu 10,704 a ni a; heng mite hi fixed-in 1, coterminus-in 312, contract-in 792 leh muster roll-in 9,599 an ni a. PSU-ah mi 38 chhawr belh bawkin aided institution leh bodies-ah mi 13,817 chhawr belh bawk an ni.

Heng chhawr belhte leh thawktu awm kan belh khawm chuan thawktu mi 56,174 kan nei ta a. Hemi nen hi chuan indaihlohna hi 8,742 chauh a ni ta a ni. Leh teh daih a! Heng hi salary and employ­ment data-a tarlan chin a ni.

Mak takin tarlan loh thawktu an awm ṭeuhin a lang a. Minor works aṭanga work charge employee hlawh pe hriat mai theih 3 - PHE (cheng nuai 2,968.27), Power & Electricity (cheng nuai 3,699.86) leh PWD (cheng nuai 1,942.56) a awm a. Department dang ṭhenkhatah pawh minor works leh other charges hnuaia sum dah aṭanga thawktu chhawr an awmin a lang bawk a. Heta minor works aṭanga thawktu hlawh tur awm hriat chian theih hi cheng nuai 8,610.69 a ni ta a ni.

Heng thawktute hian thla khatah cheng sing 2 ṭheuh hlawh ta ang se thawktu mi 3,587 an awm thei tihna a ni a. Hemi ang hian kan chhut chuan 5,155 velin kan indaih lo tihna a ni - Ta duai mai a!

A chunga tarlan ang khian a sorkar hnathawk (tak tak) bikah sanction post 54,587 awmin thawktu 46,169 an awm a; PSU-ah sanction post 350 awm­in thawktu 259 an awm a; aided institution leh bodies-ah sanction post 9,973 awmin thawktu 20,488 an awm anih khi! Tah hian work charged employee leh an zat hriat mai theih loh a tel lo.

Department mal mala kan dinhmun hi hriat a ṭhain ka hria, hetiang hi a ni (heta thawktu awm ka tih hi a nghet lova thawk tel vek a ni):

Thawktu chuang, sanction post aia tam thawktu nei, department 16 awmin heng hi an ni:
Assembly-a sanction post 188-ah thawktu 331 an awm a. Governor-a sanction post 83-ah thawktu 90 an awm a. Council of Minister-a sanction post 21-ah thawktu 51 an awm a. MPSC-a sanction post 69-ah thawktu 125 an awm a. SAD-a sanction post 1,439-ah thawktu 1,530 an awm a. DP&AR (ATI)-a sanction post 58-ah thawktu 59 an awm a. Higher (with aided institution)-a sanction post 1,247-ah thawktu 1,333 an awm a.

Sports-a sanction post 119-ah thawktu 173 an awm a. PHE-a sanction post 1,119-ah thawktu 3,297 leh a zat ka hriat loh work charged-a thawk, an hlawh cheng nuai 2,968.27 senna an awm a. Vety-a sanction post 894-ah thawktu 947 an awm a. P&E-a sanction post 2,175-ah thawktu 3,005 leh a zat ka hriat loh work charged-a thawk, an hlawh cheng nuai 3,699.86 senna an awm a. Sericulture-a sanction post 286-ah thawktu 319 an awm a. Tourism-a sanction post 144-ah thawktu 248 an awm a. PWD-a sanction post 2,177-ah thawktu 2,558 leh a zat ka hriat loh work charged-a thawk, an hlawh cheng nuai 1,942.56 senna an awm a. UD&PA (with AMC & other aided institution)-a sanction post 663-ah thawktu 886 an awm a. ICT-a sanction post 45-ah thawktu 48 an awm.

Thawktu indaih lo, sanction post aia tlem thawktu nei, department 29 awmin heng hi an ni:
Law & Judicial-a sanction post 541-ah thawktu 530 an awm a. Vigilance-a sanction post 126-ah thawktu 118 an awm a. Revenue-a sanction post 527-ah thawktu 373 an awm a. Excise-a sanction post 634-ah thawktu 533 an awm a. Taxation-a sanction post 305-ah thawktu 299 an awm a. Finance-a sanction post 478-ah thawktu 388 an awm a. Planning (with aided institution)-a sanction post 331-ah thawktu 304 an awm a. 

GAD-a sanction post 1,420-ah thawktu 1,267 an awm a. Home-a sanction post 13,059-ah thawktu 9,100 an awm a. Supply-a sanction post 1,149-ah thawktu 747 an awm a. Printing-a sanction post 284-ah thawktu 145 an awm a. LAD-a sanction post 266-ah thawktu 178 an awm a. Education (with aided institution)-a sanction post 14,153-ah thawktu 10,513 an awm a. Art & Culture-a sanction post 153-ah thawktu 142 an awm a. Health (with aided institution)-a sanction post 5,585-ah thawktu 4,244 an awm a. I&PR-a sanction post 231-ah thawktu 146 an awm a. 

District Council-a sanction post 7,783-ah thawktu 7,713 an awm a. Labour (with aided institution)-a sanction post 189-ah thawktu 138 an awm a. Social Welfare (with aided institution)-a sanction post 597-ah thawktu 349 an awm a. Disaster Management-a sanction post 62-ah thawktu 60 an awm a. Agriculture-a sanction post 676-ah thawktu 415 an awm a. Horticulture-a sanction post 497-ah thawktu 370 an awm a. Soil-a sanction post 879-ah thawktu 407 an awm a. Fisheries-a sanction post 176-ah thawktu 145 an awm a. Cooperation-a sanction post 208-ah thawktu 120 an awm a. RD-a sanction post 758-ah thawktu 419 an awm a. Industries (PSU tel)-a sanction post 953-ah thawktu 711 an awm a. Transport-a sanction post 700-ah thawktu 489 an awm a. Irrigation-a sanction post 229-ah thawktu 147 an awm.

Forest (with aided institution) hian sanction post 1,374 neiin thawktu 754 an neih bakah a zat ka hriat loh Dampa Tiger Reserved-a thawk an hlawh belhkhawm cheng nuai 297.97 hlawh an awm a. Dampaa thawkte nena belhkhawm hi chuan an chuang maithei a, ka hrethiam chiah lo le!

‘Kan department-a thawktu i ziak dik lo’ tia inngur chhur chhurna turin hei hi ka ziak lo a. Heng hi budget document atanga ka lakkhawm a ni. A diklo lai a awm ang tih ka ring ni mai lovin ka hria.
Heng hi uluk taka kan en chuan insiamthat kan ngaih zia kan hmu thei vek ang a. Department tin post neih khi enchiang ve mah ula, tun dinhmun leh hma sawn tura ke pen tura kan mamawh dan nen a intuha lo fur tih in hmu ang.

“A ziak atangin i en ringawt a, sanction post te hi chu hmana siam tawh anih avangin kan tun dinhmun nen a inmil loh avangin a ziak atanga i ziaha kan department awm dan diklo riaua lang hi a ni ngawt lo a nia,” tiin officer lian takin hman deuha hetiang hawi ka ziah khan min chhuahchhal a. Ka pawm thlap. Ka rilru tibuaitu erawh chu engatinge kan dinhmun mila kan insiamthat mai loh tih lai hi a ni a. A phuk a phak hre hlek lo, ngaihtuah bawk lo mi thenkhat, hetiang ziah avanga sorkar beia min ngai ngawt thin ho hian ngaihtuahna an tibuai bawk. (Ka’n inhrithla pah zuai)

A enga pawh chu ni se, mipui hian thil hria ila, kan hriatna hmangin sorkar hi i khalh ngil ang u.

- Vanlalruata