Written by
K.Zoremtluanga
Mission Vengthlang

SILENT WITNESS - FINGER PRINT

Finger Print chungchang han ziak tur hian Forensic Science lamah emaw Police hnuchhui lamah thiamna ka nei hran lo a. Mahse tuna kan Police-ten finger print an lak a, an hman ṭangkai tam leh si loh avang hian ṭangkai lehzual zawka an hman theih nan ka rawn thai lang ve ang e.

Finger print hi Crime Scene (thil sual/ pawi khawihna) hmunah te hian a ṭangkai hle a, chuvangin The Silent Witness (ngawi renga thuhretu) te an ti hial a ni. Eng crime scene pawh ni se police te thlen hma chu khawih loh hram kan tum tawh a, hmasawnna zel a ni.

Ram changkangin kum 30-40 vel chu ṭangkai takin he finger print hi an lo hmang tawh a. Pawikhawihtu tak hriat mai si loh pawh he kan finger print (kutzia) inang awm miah lo (unique) avang hian pawikhawihtu tam tak an lo man tawh ṭhin a ni. Kan ramah hi chuan finger print an lak tam tawh ngaihtuahin finger print aṭanga pawikhawihtu an chhui chhuah sawi tur hi an tam lo khawpin alang. Tun dinhmunah hi chuan print lak hian awmzia a la neih loh hmel a, tun thlenga kan la hmang

ṭangkai lo hi chu kan thil tih danah emaw kan kalphung (system)ah thlak danglam ngai a awm ngeiin rinawm.

Tuna kan police te kalphung ber hi chu khawilai hmunah emaw in/ dawr rawkna a thleng a. Chulai hmuna finger print awmte chu an han la a, chu chu rukru ṭhang, an lo man fo tawh ho print nen an han enchhin a, a nih loh pawhin chulai area a ruk lo ru tawh emaw drug addict rinhlelhawm deuhte an han khawm a, an han dawp a, an inpuan loh emaw an finger print neih nen a inmil loh chuan police tan tihngaihna a awm lo. Rawk tawktu (victim) tan phei chuan a beidawn thlak ṭhin hle.

Tuna kan Adhaar Card siamah thla min laksak mai bakah finger print min laksak tel zel tawh a, heng kan thlalak leh finger print data zawng zwng hi police lamah thehlutin emaw sync vek se. Tichuan, an nin chuta ṭang chuan crime scene a finger print an lakte nen an han khaikhin ang a, misual chu a thlalak nen ngei awlsam tein a lo lang mai tawh ang. Hei hian hun leh tha, sum leh pai tam tak kan police tena an lo sen ṭhin chu a chhawk tawh dawn a ni. Rinhlelh thua man mualpho leh thil buaithlak tam tak a ti ziaawm tawh bawk ang.

Ram changkang hoten an thiltih dan ṭha leh awlsam, kan ramah pawh kan tih ve theih reng chu a theih anga tam tih ve (copy) tum ila, hma kan sawn mai ang. Kan sum leh paiin a tlin ve lo kan tih tlat a, a buaithlak leh khirh zawnga kan ti lui tlat hian a leta tam sum leh pai leh tha min sengtir si a.

- K.Zoremtluanga, Mission Vengthlang