Ram hruaitu:- Mi kawlh, huaisen, dikna duh tlat mi nei ta ila...

Ram hmasawnna kal chak tak tak tur chuan ‘political platform’ aṭanga siam ṭhat a ngai a, chu thuneihna dawhkan aṭanga hna thawk theitute thlang chhuaktute chu ram mipuite kan ni. Mipui rorelna hi ‘democracy’ tih a ni. Khawvel mipuite rorelna ramte hi han thlir ta ila, ram hruaitu ṭha tak takte chu rawn chhuak bawk mah se, ram mipuiin kan hruaitute kan duhkhawplohna chu khawi hmunah pawh a nasa hle tih a takin a hmuh theih.

Dikna, rinawmna, huaisenna nena thuam hruaitu mamawh kan intih mek lai hian hruaitu ṭha nia kan hriat, dikna leh rinawmna, huaisenna lam keng ai mahin, pawnlawi deuha mi chi hrang hrang tilawm thiam hi kan duh zawk emaw tih mai tur a ni ta. Awlsam tea tih lawm mai mai theih mipui zingah kan tam bawk si a, mipui hian hmathlir thui tak kan nei lo a nih chuan sawisel reng chungin kan tum ram hi engtikah mah kan thleng dawn lo tih hi a hmuh theih reng mai. Hruaitu ṭha leh rintlak hi kan duh tak tak em? Mi dik takin kan ram hi han hruai dawn tak tak ta se mipui vek hian kan sawisel leh mai lawng maw?

U.S President thar Donald Trump duhlohna aṭangin...:- Khawvel ram hmasawn leh chak tak America chu an hruaitu an thlang zo chiah. Thawm nei lian tak Donald Trum a tling. Thlan tlin a nih hma daih tawh aṭangin amah duh lotute an au beng chheng hle a, an duhlohna pawh Mexico ramri bang hung a tumna te, neih inang a thlawp lo a, U.S a raltlan dik lo taka mi tam tak awmte chena hma a lak tur thu te chuan mi tam takin an duh lo a ni. Thil dang pawh tam tak a awm, kan tana hriat awl tur tlem kan han tarlang mai a ni.

Donald Trump hi politician a nih kan hre lem lo va, sumdawnna lama mi hlawhtling tak leh hausa tak a ni tih chu kan hre awm e. A thil veite chu tlang takin a sawi piap mai a, ramin a ṭhatpui dawn nia a hriat chu a sawi chhuak a, mipui lam tihlungawi lam a lang lem lo niin a lang. A thu ken hi midang politician te nena han khaikhin chuan danglamna tam tak a nei awm e. Ngaihtuah chiang lem lova sawi chhuak tawp tawp zel niin mi tam takin an ngai a, a thusawi pawh a chang chuan a inkalhah an ngai a, amah hi chirstian dik tak nia ngaih a nih laiin a chirstian-naah hian a chiang tawk lo, a pianthar dan a chiang tawk lo te pawh an ti tho mai. Eng pawh nise, a thusawi duh dan hi a rum hle a, a ram U.S. tlachhe mek nia a hriat chu nasa takin chawikan a tum a, a hmalakna kawngah dik lo nia a hriat chu huaisen takin ti turin a inpeih niin a lang. Mexico ramri vela ruihhlo hluar lutukte chu a hmu kar a, mi nuaih tel US-a dan lova awm te, inrawkna, inthahna hluar lutuk ta te chu kan ram aṭang ngei hian tireh turin hma kan la nghal ang a ti. A hmalak tum ṭhenkhat hi chu an ram tana ṭha lo paihbo tumna zawnah hian heta mi tam tak tang mekte rilru nain a mah duhlohna an rawn au chhuahpui ve mai niin a lang.

Donald Trump-a hi a ṭha nge ṭha lo tih pawh engmah a la lang lo va. Mahse, thil lang chiang tak pakhat chu huaisen taka a ram tana hmalak a tumna zawna mi ṭhenkhat ten an lo dodal ve ngawt hi a ni. Dik lo taka lo khawsa te, keini Christian-te duh loh em em neih inang a duh loh thu te chuan he lipuia lo awm mekte thinlung a tina a, an lo tam ve em em bawk si a, chung ho duhlohna au thawm chu tunah hian thawm kan hre mek a ni. A thutiamah a ding zel dawn nge? tih chu i lo thlir phawt teh ang. Ram hruaitu ṭha kan duh a, dikna duh mi kan duh a, mi huaisen kan duh bawk a, hetiang mi kan duh ang tak hi hotu lu berte han ni ta thuau thuau ta mai se, a sawiseltu leh duh lotu chu mipui te hi kan ni mai lawng maw?

Mipui kan thuhmun fo thei lo, mah se kan ṭangrual thei :- Kan ram te tak teah hian han lut leh dawn ila, a chhan chu a pawimawh tlat a, mi ram chanchin kan han sawi lo thei lo va, a chhan chu entawn tlakte chu kan entawn ve mial thei mahna tih vang a ni. Kan hruaitute kan duhkhawplohna lian em em chu an rinawm lo nia kan hriatna te, duhamna khurah an lut tlat nia kan hriatna te, chu duhamna chuan dik lo taka sum eirukna lamah an kal phah nia kan hriatna te hian kan rilru a tina hle a, thuneihna leh lal duhna chauh duh, mipui leh ram hmasawnna tak tak min thlenpui thei lo nia kan hriat tlatna te, thuneihna duh luat tuk avanga mipui hnenah pawh dawt sawi hreh lo nia kan hriatna te hian mipui rilru a ti hliam nasa hle a ni. Hetihlai hian mipui lam pawh kan dik chuang bik lo, kan lungawi tawkna an hre em em emaw tih mai turin lungawi tawkna tha lem lo tak thui tak min lo kalpui tawh a, sum hmuh hlawkna tur a nih dawn phawt chuan mi bum kan hreh miah lo va, mahni hlawkna kan hmu lian em em a, dik lo kan ti phal tawh lo, sawrkarah lah mahni hlawkna kan kher ngang ngang a, dik lo tak pawhin kan hotute thiltihtir kan hreh miah lo nia.

Mipui kan thuhmuh fo thei lo, mah se kan ram siam ṭha tur chuan kan ṭangrual thei tih hi kan inlungrual hun hunah kan ram siamṭhatna kawng hian hmasawnna a kal chak thei tawh ang. Hruaitute chauh an ni lo, mipui kan pawimawh zawk, a thlangtu rilru a dik loh chuan hruaitu tha kan nei dawn lo. Party ruhkawl tala hi a inkalhna chahbi in hawng ila, paih daih ila, mi ṭha dik tak thlang chhuak dawn teh ang u khai. A rawn inzuar thiam thiam, dawt dangnal tak taka rawn sawi zuah zuah ho ni awm takte lakah fimkhur ila, Christian kawra hmang mai, Pathian thu inthuamna rinawm atana hmang mai, a tak taka nunpui chuang si lo tamnaah hian fimkhur ila, kan ram siam ṭha tur chuan mipui rilru a dik phawt hi a pawimawh ber a ni. Rilru dik pu mi inhlawm khawm rah chhuah chuan kawng dik min zawh pui ngei turah ngai ang. Rualawh luat tuk avanga Pathian duh loh zawnga duhamna khura nu leh pa kan lut tlat te hian kan ram hi a tidam lo a ni.

Dikna duh, mi kawlh leh huaisen hruaitu nei ta ila:- Kan rilru-in a awh em em hruaitu ṭha leh dik, huaisen bawk si, dik lo chu dik lo tia thuneihna chelek ngam, insawipui luai luai karah pawh ram siamṭhatna a nih dawn phawt chuan a ṭha zawnga thuneihna chelek ngam tak tak hi han nei ta ila, a zo lo tu leh sawiseltu tur chu mipui tho hi kan nih a rinawm. “Hetiang em em chu a, a ti lutuk a ni” kan ti mai lawng maw? Dan anga thiltihah ‘ti lutuk’ a awm thei ngai lo. Hmasawnna pawisa lo kal ang anga hnathawhna a hmang zo mi hruaitu chuan a hnathawhah hmasawnna a lang ang. A hlawkna teltu tur chu mipuite kan ni. Kan ram a lo mawi ang.

Tuna kan kalphungah hi chuan dikna chanve in kan inhrethiam mai mai a, “hei chu a awm ve tho alawm” kan ti mai a. “Hah man chu kan tel tur alawm” kan ti mai a. Sawrkar hnathawk chu eng ang pawhin thawk sela, a hlawh bak a lak duh chuan mi duham a ni. A chhan chu a hah man sawrkarin hlawh ṭha tawk a pe a ni. Contractor pawh a hnathawh avanga pawng han len thur thurna tur leh hausa bik tura kan ngaihna hi a dik lo hul hual a ni. An hah man an hnaah a awm ve tho a, hna ṭha taka thawhna turah hlep hnem tum lutukna avangin hnain a tawrh phahna kha a dik lo va, mipui sum dik lo taka eina pakhat a ni. Sawi tur a tam thei viau dawn mai. Chuvangin, dikna hi kan duh tak tak em? Hnathawk ṭhate hi kan ngai thei lo viau zawk lo maw? tih hi ngaihtuah tham tak a awm.

Mi tupawh mai hi duhamna dik loah kan tlu lut nasa lutuk a, thuneitute kan han sawisel viau ṭhin nangin, thuneihna lal ṭhuthlengah han thu ve hlawm ila, eng ruai ni lo tur kan tam em em, piangthar emaw inti, hnathawhna leh pawnlam nuna Pathian thu nun chhuah pui miah lo, mi zahawm ve anga lang mawi hi kan zi nuaih nuaih bawk nen. A lema nung kan tam em avang hian mi dik tak hruaitu ngai thei lo tur hi kan tam viau ta ve ang. Kan ram siam ṭha tur hian kan thawhhona a ṭhat a ngai a, kan rilru a dik a ngai a ni. Mihring rilru a dik miau si loh chuan engtikah mah “dikna” hian hmun a chang vek thei dawn lo a ni. Hawh u, Lalpa inah i kal ang u. A duhzawng nun chhuahpui turin piantharna dik tak kan neih a ngai a ni.

- R.Zomawia