Sum ngah ngah hmelṬha
Hman ni deuha Vanglaini lama kan lo hmuh ‘Mizo Pa Hausa’ tih khan rilru a kaihruai thui hle mai. Khata inziak ang khan Mizote hian tun hma chuan kan mi hausate kan hre vek mai a, tute nge an niha an chawr chhuahna kan hria a, an sum lakluh chhan an hausak chhan tak kan hria a nih kha. Tunlai chu kan hre tawh lo hi a buaithlak lam aiin a thinurthlak tlat a ni.
Champhai lamin an ngai haw lo turah ngai ila. Champhaia ka hmelhriat titi pakhat chu, “Keini khua ve zawng, tun hmaa hausa deuhte ngaisang lo tur khawpa sum ngah hi an tam tawh a, a hausa leh hausa lo hi hriat hran a harsa tawh khawp mai,” a ti a, he thu hian awmzia a nei thui hle niin ka hria. Mi huatthu sawi a hlauhawm avangin hei hi ka sawi zui dawn lova, a khaw mal bil ni lo hian a ram pum mai hian hausa thar kan tam hle a nih hi.
“Sorkar hnathawk hausakna state” tih kha kan han hre ṭhin a, sorkar hnathawk hausakna state chu kan la ni chiang mai. Kan sorkar hnathawk zingah hian millionaire hi an awm tak tak a nih hi. A hre chiang deuh sawi dan phei chuan sorkar officer ṭhenkhat hi chuan an hna hi ‘hlawh nei lovin’ an thawk duh ang an tih chu mawle.
Tun hnaia thil intihhmuh deuh pakhat awm leh chu sorkar hnathawk an hna aṭanga a hun hmaa pension/ ban hi a ni. Chumi hnuah sumdawnna/ eizawnna dang an luhchilh leh a, chu sumdawnna chu sorkar hna an thawh laia an hmingchhiatna tur khuhna remchang tak a ni a, an thawhlaia an thil hriat kha an private eizawnna lamah an chahwr zui bawk a, hetianga ti hi an awm ve nual tawh an tih chu.
An sawi uar ber erawh chu khehpuam leh chiahpuam hi a ni bawk. Khehpuam hi tunah hian an inlar chhuak mek a nih chu. Mizoramah hian damdawi dawr nei zinga khehpuam lama in direct taka inhnamhnawih hi an lo tam hle a, hei hi a tirah phei chuan ‘sual’ ang pawhin an ngai lo. Vanglaini lamah pawh an ziah tawh angin mi state-ah damdawi zuarte hi an hausa thur thur lova, eizawnna nghet tak a nih laiin eizawnna hlawk leh len pui thur thurna a ni lova, kan Mizoramah chuan damdawi zuar hi an hausa thur thur tih chu mit ngeiin kan hmu a, damdawi zuar mak taka hausa hi an awm thluah a ni.
Hetiang thil nawi te te hi sawiin han phun han phun mah ila, hla thua kan hmuh angin ‘sum ngah ngah hmel-ṭha’ an tih ang zawng zawng kha kan chang zo tawh a, sum ngah kan tihte hi khawtlang mai ni lo kohhran thlenga an tlaktlum tawh avangin thil ṭha lo titute avanga lungngaih hi a awl hle a nih hi. Mahse hei hi khawvelah pawh hian a tlo lo, dik lova hausa na na na hi chu an la tluk sawp pui tho ka ring a, chu chu history-ah pawh kan hmuh ṭhin a ni.
- H Zoramliana