"Missionary Day (11th Jan, 2017) i lawm ang u" tih kha en zui deuh a va ngai ve!
Vairam thleng thlenga kan chhiar ṭhin, nitin chanchinbu Vanglaini January ni 11, 2017 chhuakah khan Rev. Dr. K Lalrinthanga chuan kan thupui tarlan khi a rawn chhuah liam puat a. Hetia han en maia dik awm viaua lang a nih laiin Mizo pa rilru leh leh chekin a ngeih loh hlek hlek thil a tel takah fiin kan han tuihnih ve hnuhnawh dawn a ni.
Pu Rinthanga’na Missionary Day lawmna rilru pua a rawn so liampui hlut “Chanchin Ṭha malsawmna kan dawnte” tia point ruk lai a ziak hi chu thu a uar lo mah mah emaw chu aw ka ti. Amaherawhchu, a hmalama point ruk a rawn thur nghauh nghauhte hian kan hnam pal a nek avangin kan ṭhial fip deuh hlek a ngaih hmel e. Ani, mi puitling ta chuan a chhana lak a thiam ngei pawh ka ring, tin, a thuziak point rukte chu hetiangin i lo en ho dawn teh ang.
Pakhatna - Sakhuana lamah chuan ramhuai bia:- Sakhuana lamah hian kan pi leh pute khan Pathian chu Isua a ni tih hre fiah famkim lo takin ‘Chung Khuanu’ ‘Chunga mi’ ti ten an lo be daih tawh a ni. Chu an Pathian biak ṭhin hnenah chuan an mangannate thlenin, Liandova paw’n Tuaisiala hnenah “Chunga Pathianin bawkkhupin min en reng asin...,” a tia nih kha. Tin, AG. Mac Call-a pawhin, “Hmanlai Mizote chuan Pathian pakhat ropui tak awm chu an ring, malsawmna an dawn pawhin, ‘ka Pathian a ṭha an ti ṭhin,” a tia ni.
Chung khuanu Van Pathian bia a an khawsak hunlai khan an damloh erawhin dam khawchhuah nan ramhuai hnenah an inthawi ṭhin mai a ni. Isua Pathiana kan biak hnua kan dam lohva ‘Parasitamol mum’ kan ei thar taka hi Isua ring lova ‘Parasitamol betu kan ni’ inti mauh mai ila khawvelin engtin nge min ngaih ang aw?
Hmanlai chuan mingoho khuan mitthi an neihin puan dumin an inkhuh tlat ṭhin a, a chhan chu kha mitthi thla khan a rawn tihbuai an hlauh vang a ni. Tichuan, chu an mitthi hlauh form, puan dum sin chu ropui ta riauva ngaiin kan zinga pa inhmuam up fe fe te pawh hian mitthi awm changa kawr dum hak huna kan lo hmang ve thla ngawt hi chu a fuh ber lo ang. Sapho mitthi hlauh form a inthuam ai chuan Salvation Army te anga kawr var vek maia inthlah hi a mawi ber fo mai.
Engpawh ni se, kan pi leh pute ṭawng kalhmang kan zirin ‘bia’ leh ‘thawi’ tih hi thil inpersan tak chu a ni hrim hrim.
Pahnihna - Lehkha zirna leh thiamna lamah chuan zero:- Hei hi chu phat rual a ni lo, mah se “Kan ṭawng ziaka dah a la ni lo,” tiin ziak dah hlutzia a rawn hrut tel hi en zui tur tlem a awm ta a ni. Ziaka kan dah, kan hla thu ṭha zawng zawngte hi hawrawp kan neih hmaa mi a ni deuh vek hlawm lo maw?
Tlawmngaihna te, taihmakna te, rinawmnate leh inzahtawnnate hi ziaka kan dah hnu chauha kan hnam nun hruaitu a ni lo e. Kan savun lehkha bo kha A AW B a chantirin kan missionary ten min lo pe let leh a, kan lawm em em tur a ni.
Pathumna - Incheina lamah saruak deuhthaw:- He sentence hian eng hunlai (period) kha nge rawn sawi a tum ber ni ang aw? Kan Bible keu ila, Adam-a te nupa chu theipui hnaha inthuama bul ṭan an ni a, Bible neitu hmasa Israel ho khu Adam-ate nupa inthuamna hi an incheina a ni mai e tiin ziak ta ila an duh lo maithei. Incheina tih thumal hi chu changkan hnu lama ṭawngkam lo chhuak thar a ni ang. Kan pi leh pute incheina kha hnawkhal leh siapsuap ni loin puanchei leh ngotekherh te a ni zawk awm asin!
Palina - Ei leh bar lamah chi liah khawp pawh nei lo:- A chi hrim hrimah chuan a dik thui viau ang. Mahse, ei leh bar thuah chuan chawngchen leh khuangchawi tur chuan kum khat tla aia tam an thar fo a ngai ngei ang le. Tuna kum 122 na Missionary Day lawm thei tawh state ropui tak hian sap lem change vai buh rin reng mai hi chi liah khawp pawh neih loh hunlai ai khan kan beisei van kanan hi kan hnaih zual biak riau ang emaw chu le?
Pangana - Chenna in leh lo ṭha pawh nei lo:- A hun azir zela chenna in hi ṭhaa ṭha lo mai a ni. Abrahama hunah chuan puan in kha a ṭha tawk viau. Kan pi leh pute tan khan maurap leh thingtuai hmang in sak kha a ṭha tawk thawkhatah a ngaih theih bawk ang. Hmanlaia an in sakna hmanruate leh vawiina kan bungruate hi khaikhin fo a rem lo ang. Zawlbuk leh an insak dan design te kha an indo thut thut vanga an rin lailawk mai a nih hmel, an mawl hunlai zuk thlir pui chuan fing tak an lo ni zawk.
Parukna - Mi lu lak ching an ni:- Mizo pasalṭhate reng reng khan a ṭul dan ang zel chauhin lu an la ṭhin. Engmah zir chiang peih hawt loa, pulpita chuangkai thei satliah nazawngina ‘mi lu lak chin hunlai kha chuan’ tia an han chham liam puat ṭhin hi chu an hre famkim lo deuh a ni. Mi lu hi duh a pel pel ṭhin hnam ni sela chuan Mary Winchester te pafa lu pawh kha an khai haw nelh nelh mai ang chu! Hmanlaia kan Sailo leh Pawih lalte kha tunlaia Independen ram hrang hranga an Prime Minister-te leh an President te tlukpui hi an ni miau a, eng emaw thu hla mai maia indo kha an khua leh tui chhan nan a ngai ve tlat a ni.
Kum 1914 June ni 28-ah Serbia tlangval Garillo Principa chuan, Australia lalṭhutthleng ro luahtu Archduke Franz Ferdinand-a te nupa a kap hlum ringawt a. A thla leh July ni 28-ah Austra ram awptu Franz Zosefan indo a puang nghal a, tichuan khawvelah indopui khatna a lo chhuak chu a ni ta der a.
Kum 1939 September ni khatah German-in Poland a run a, ni hnih thil thu lekah Great Britain leh France-in German do a puang nghal a, khawvel indopui pahnihna a chhuak chu a ni ve leh ta reng mai. Keini aia kum tam fea Kristian lo ni hmasa tawhte indo chhan leh kan pi leh pute huna mi lu an lak chhan kha eng nge a danglamna tehchiam awm ang le?
Chuvangin, hetiang lam thu historical context khawih thei thil hi kan ziak dawn emaw kan sawi dawn a nih pawhin tlemte tala hnam kalphung chik thui ve deuh a ṭha ang e.
- T. Vanlalhruaia Mizo