Written by
J. Lalchhuanliana (Vala)

SORKAR TLA TUR ZIA

Kum 2 chauhvin min dang tawh a, kum 2018 ah MLA thlan a lo hun leh dawn ta mai. Politics ngaihtuah mite chuan tu tak sorkar leh ang maw tiin an ngaihtuah ṭan leh ta. Sorkar tla tur leh tur lo hi zawlnei tan lo chuan hriat harsa tak a ni. Mizoramah chuan zawlneia inngai thupuan tam tak hi a thleng dik ṭhin lova, mumang tam tak a dik lo tawh bawk.

Tling tur leh tur lo inrin siak hi a nuam ve reng reng a, Politics hian chhungkua nasa taka min nghawng ṭheuh ṭhin avangin tunge ṭha ang tih ai mahin tunge sorkar ang tih hian min kaihruai nasa zawk mah ni tein a hriat. Duhthusamah chuan tunge sorkar ang tih aiin tunge sorkar se ram leh hnamin a ṭhatpui ber ang tih ngaihtuahna in thutlukna siamin vote ṭhin ila ram tan a ṭha tur hi a ni a.

Tunlai Politics in lumleh dan thlirin mumal taka Third Front a pian hleih theih tak rih loh avang hian Congress leh MNF hi final khel tur chu an nih leh rih a ngai dawn hmel ta a nih hi. Chutichuan, MNF a sorkar zo ang em tih leh Congress sorkar hi a tla ang em? tih hi chhanna thuhmunin a chhan theih mai awm e. Hun kal tawha sorkar tla tur zia i lo bih nual teh ang.

1) Sorkar tla tur reng reng hi an chapo deuh ṭhin. Chhe thei lo anga inngaiin

ṭawng pawh an duhtui lo fo. Congress sorkar hi chapo viau tawha kan hriat chuan an tla ang a, chapo viau lem lova kan hriat chuan an la tla lovang.

2) Tlak an inring ṭhin lo, sorkar kan hrawn tawhte hi an vanglai tak nia an inngaih laiin an tla chhe fo. Kum 2008 a MNF sorkar tla turte khan tlak an inring reng reng lo. Mahse an lo tla thei khawp mai. Tuna Congress pawh hian tlak an inrin hmel loh hle. Kan sorkar leh dawn avangin an ti dawt dawt ngam a nih hi.

3) Laina induhsakna a hluar ṭhin. Tupawh sorkar se laina induhsakna hi chu engemaw chen chu a awm vek mai. A awm tawk baka induhsakna a hluar chinah chuan sorkar tlak a hnai tawh tihna a ni. Tuna Congress sorkar hi laina leh Party worker induhsaknaah an kal thui tawh viau chuan an tla ang a, an rorel a la lai viau a nih chuan an tla lovang.

4) Party chhungah thiltithei leh thei lo an awm ṭhin. Hun pangngaiah pawh thiltithei leh thei lo chu awm a ni chawk a. A lutuka party chhunga thiltithei bik leh hotute a tlatlum fal an awm hle tawh chuan party chhunga inthikna avangin sorkarin an tlak phah ṭhin. Vote tu ngaiten an vote kim tawh ṭhin loh avangin.

5) Ṭawngkam an chhep sual fo. Ram hruaitu tla turte hi chuan ṭawngkam an chhep fuh thei ṭhin lo. Sawi fuh viauva an inhriat laiin anmahni vawlettu an sawi chhuak chawk. Chuvangin, Congress hotute ṭawngkam chhuak hi lo chik ula, tla tur ṭawngkam nge, Lal leh tur ṭawngkam tih in hre thei mai ang.

6) Mipui zah lohna : Inthlang ram kan nih avangin thlangtu mipuite zahpahna nei lo leka ram hruaitute an chet tawh chuan mipuiin an paihthla ṭhin. Congress hruaitute hian mipuite an la venthawn hle chuan an la tla lovang; an venthawn vak tawh loh chuan an tla ang.

7) Mahni insawi mawi : Tupawh sorkar se a mawi tawk chuan an insawimawi ṭhin. An hnathawhte an puangzar bawk ṭhin. Uchuak taka mahni hnathawh sawi a, belchian dawl lova thusawi chu miin an kham duh viau. A dik tak pawh nise mahni insawimawina a tam lutuk chuan ninawmah a kal duh.

8) Kohhran nena inkar : Sorkar tla tur reng reng chuan Kohhran duhdan an pawisa phal tawh ṭhin lo. Kohhran sukthlek avang hrim hrima thutlukna sima vote thlak ṭhin hi zaah 3 tal chu an awm reng a, tunah chuan hei ai hian a sang mai thei.

Neutral tak tak kan tam tak zel avang hian. Chuvangin, Congress sorkar thil kalpui dan leh Kohhran ngaihdan ala inan hle chuan an tla lo ang a, an inan loh erawh chuan an tlak phah thei ang.

Hengte aṭang hian Cong­ress sorkar hi tla tur ziain nge an kal, tla lo tur ziain tih i lo chik ve dawn nia. Duhthusamah chuan Party ruihchilh, vawkpui pawh nise ka vote ang ti chi hi an tlem tial tial ila, neutral tam tial tial ila, neutral-te pawhin hmuihmer um lovin ram leh hnam ṭhatna turin vote thlak ṭhin ila a ṭha. Tangka sem leh zu/ drugs leina man vel avanga vote thlak mai mai Mizo ṭhalai zingah awm lo ila a ṭha. Mizo nula tlangval dik tak i nih chuan i vote hralh mai mai suh.

- J. Lalchhuanliana (Vala)