Written by
R.Lalfakawma
Seling

Class XI & XII kalphung tharin

Kum 2017 - ‘18 Academic Session thar aṭang chuan MBSE hnuaia Pawl XI leh XII te chuan exam kalphung thar ‘Integrated Evaluation Scheme’ an hmang tawh dawn a. A tawi zawngin sawi ta ila, subject tinah mahni sikul aṭangin internal mark 20 an nei ang a, Board exam-ah mark 80 pu an hmachhawn tawh ang. Subject ṭhenkhat, practical neite chu - theory (70 marks), practical (10 mark), Internal Assessment (20 marks) angin kalpui a ni bawk ang. Pawl XI pawhin internal-ah 20 mark ni thovin promotion exam-ah mark 80 pu an chhang tawh dawn a ni.

He ruahmanna kalpui tur hian Mizorama Higher Secondary School hrang hranga Principal leh zirtirtu senior-te kokhawmin uluk taka kalphung thar tur inhrilhfiahna neih a ni a. Session thar aṭang chuan naupangte tana phurawm, zirtirtute tan pawha choawm takin naupangte thiamna teh a ni tawh dawn tihna a nih chu.

He kalphung thar hnuaiah hian zirlaite (Cl-XII) thiamna chu an sikul ngeiah mark 20 pu-a tehna siam a nih tawh dawn avangin zirlaiten heng tehfung chi hrang hrang - term exam (5 marks), assignment, project/ practical works/ field study (10 marks), attendance (5 marks) an ngaihpawimawh em em a ngai tawh dawn a ni. A hma anga darkar thum chhunga an kum khat zir (subject khatah) tehna siam

ṭhin kha kum tluana teh a nih tawh dawn avangin zirlaite kumtluana an ṭan a ngai tawh dawn a, hei hian naupang zirna kalphung nasa takin a siam ṭha ngei ang. Exam dawna lu leta ṭan khawh a, tawng pawng by-heart vak vak ṭhin kha a tawk tawh dawn lo va; kum tir aṭangin sikul-in tehna hrang hrang a siamte ṭha taka hmachhawnin mahni zirlai thiam tak tak naupang an lo tam phah dawn ta a ni.

Kalphung thar tur hi zirtirtute tan chuan a lawmawm thawkhat hle a, selection test neih a nih tak loh avangin naupang tam tak chu inthlahdahin term examination pawh an ngaipawimawh lo ṭhin. Tunah chuan Board exam-a hlawhtling tur chuan internal/ external exam-ah pass mark an hmuh ve ve a ngai ngei bawk a, hlawhtlin tum tan chuan sikula inthlahdah theih an ni tawh bik lo vang. Zirtirtu ten ṭhahnemngai em ema theihtawp an chhuah laia ti ṭha duh lo tlat, sikul dan leh thununna ngaipawimawh duh lo va pass percentage tichhetu, engtia han tih hleih theih si loh zirlai naupangte pawh an awm ve bawk ṭhin a. Ṭhenkhat phei chu exam form an fill-up hnuah chuan mahni zirtirtu ngei ngei pawh zah lo leh ngaipawimawh lo te an awm ṭhin; hengho thunun nan hian a ṭha dawn viauin a lang. Kalphung tharah chuan zirlai naupang chuan a exam tawp ni ber thleng pawhin sikul discipline leh zirtirtute thu a ngaihpawimawh a ngai tawh dawn tihna a ni.

Internal Assessment-in mark 20 lai a neih dawn avang hian mi tam tak chuan thil dik tawk lo, mahni zirlaite duhsakna uchuak awm turah kan ngai maithei. Amaherawhchu, he thil tenawm tak hi ti awm ta se, hriat chhuah an har hauh lo vang. Entirnan, naupang pakhat chuan internal assessment-ah mark 18 lai lo hmu ta se, external exam-ah lo fail hial emaw si se, thuneitute tan chuan thil rinhlelhawm chu a awm duh hmel viau dawn a ni.

Hetiang sikul hi chu hmeichhe raipuar an sawi ang deuh, ‘an chet sual lai kan hmuh hauh loh, mahse an che sual ngei a ni tih chiang si-te’ an ni dawn a ni. Hei hi naupang pakhat chauh thuah chuan thil thleng palh thei a nih rualin a nawlpui anga hmuh tur a awm lo thei lo tluk a ni ang a, hriat a har lo khawp ang.

Engpawhnise, kalphung thara kal hunah chuan sikul hrang hrangten kal dan inrualkhai neih a ṭulin a pawimawh hle dawn a ni. ‘Chumi sikulah chuan an chu ti, chutah chuan an kha ti’ tih tur bik a awm vaih chuan ‘C.C.E hi ṭha viau mah se, kan kalpui zo tak tak lo’ kan tih ang tho hi kan hmabak tur a ni.

Integrated Evaluation Scheme (C.C.E te chi) hi zirtirtute tan pawha thil ṭha tak a nih rualin mawhphurhna a sang sawtin tih tur hrang hrang pawh a awm ve diah dawn a. Zirna kawnga zoram hmasawnna tur thil pawimawh a nihzia hria a taihmak chhuah deuh deuh pawh a ṭul ngei ang le.

- R.Lalfakawma, Seling