A puak ta nge nge maw

Tunlai ti ti ber chu Kolasib sermon a ni awm e. KTP Conference thupui an thlan leh a sawi tura an mi duh atang khan an tum chu a hriat theih deuh a. Tam tak beisei lawk aiin a puak na deuh pawh a ni mai thei e. Chutih rualin puak na lo mah maha hria pawh kan awm nual tho ang. Lung kuttum tiat vaw keh turin tuboh lian vak a ngai lo, amaherawhchu, lungpui thlam tiat vawrh darh tur chuan jelatin tlawn khat mai pawh a tawk lo mai thei. Chu chu thil awmzia a ni.

Ram leh hnam dinhmun hmu phaa, Mizo Kristianna veitute tan chuan pasaltha mihrang huaisen hlauh nei miah lo a che a ni ringawt mai.

A rau rem rem
Thenkhat chuan ‘A rau lo’, ‘Politics sawi loh tur, Pathian Thu sawi zawk tur,’ tizawngin zu sawisel thei a! Hei hi kan Kristianna thanmawh bawk a ni a. Heti zawnga ngai fotute hian zawlneite nun leh thuchah kha an chhui chiang peih ngai lo va, ‘I ram lo thleng rawh se’ tia tawngtai ve fo siin Pathian ram zia pawh an hriat an tum chuang hlei lo a ni ang.

Samuela'n Saula a buai­pui dan te, Elija leh Isaia ten ram roreltu dik lo an beih nasat dan te, Amosa sermon zawng zawng te kha a lang chiang a ni lo emaw ni? Zawlnei Nathanan Davida sual a phawrh a “Chu mi chu nangmah hi i ni,” a han tia a’n kawk siah mai te kha a va han ‘rau’ rem rem em!

Pathian Thu inawitlei nana hman tumtute tan chuan chaw tak hi a tui lo fo a. Intichangkang deuh ho zu leh sa nena an in-party rilru chen chauhva Pathian Thu leh Kristianna hmangtute hian Pathian Thu tak an pawh ngai lo. Setana buma awmin tuipui loh tur zawkah an tui a, buaipui loh tur zawk an buaipui avangin Pathian Ramin a tuar thin a, chu chuan rah tha a chhuah ngai lo a ni. Pathian Thu hi kan intihhlim leh inawitlei nana hman tur chauh a ni lo va; kan nun pumpui, kan eizawnna, kan nun hona min lepse sak vek tur thutak a ni. Chutah chuan politics a tel chiang.

Pathian Pasaltha Rev. Chuauthuama thu au chhuah­pui hlutzia kha thangtharten an la hre telh telh ang. An hre lo zel a nih ngat phei chuan Mizo Kristianna hian beisei tur a nei lo mai ang tih a hlauhawm hial e.

A thusawiah khan i lo ner deuh a nih lek phei chuan ‘rinnaa i awm leh awm loh’ infiah a hun a ni mai thei a nia!

Beng sikin i ngaihtuah ang u
Keini conference kal ve lo chuan Pu Chuaua thusawi zawng zawng kha kan hre pha hauh lo va. YouTube lama kan hmuh phak chin kha a ni mai a. A thusawi rual khan hotu dang thusawi te, leh tunhma zawka midang thusawite pawh an rawn dah leh nual mai. Rilru a titharin ngaihtuahna a hruai thui hle a ni. Mizo Kristiante hian bengsikin i ngaihtuah tak tak teh ang u. Kan Pathian Thu buaipui dan hi her rem deuh a ṭul chiang a ni lo maw? Pathian hnathawh kan hmuh thiam dan te, Thlarau Thianghlim chetna nia kan hriat te, ‘thlarau mi’ nia kan hriat ang zawng zawngte hi suih mam a va han ṭul tehreng em! Pastor leh Upate tal hi chuan puanven i sawi chhing ṭheuh teh ang u. Kan Zoram ka hmuh ve dan pakhat chu - pawn lam aṭanga thlir chuan khawsa thei awm tak anga lang, mi zinga intichangkang pawl, punkhawm nia thawmhnaw nei ṭha ber ber, chhiat ni ṭhat nia a fel leh zei ber awma khawsa ṭhin, hmuihmer leh sa ngaina em em, mahse a taka engmah nei miah lo, leiba nei ṭen ṭun chunga khawsa ve mai mai, an khawsakna in tak ngial aṭang pawha um chhuah nghak mek chhungkua, zu zawrh tum ut ut khawpa tlabal – ang vel hi a ni fo ṭhin a ni. Kan khawsak a nuam e, kan khawtlang nun a nuam e, kan induh e, kan inngaisang e…mahse a tak ramah chuan kan mawih ṭawih hle thung si a.

Pu Chuau-a'n kan nak nemah min zen
Zoram hmangaihtute chuan he ram hi Pathian ram bik nia hriatna an nei tlat a. Chuvangin Pathian ram nena inmil lo chu an hua a, an hnawl ṭhin mai a ni. ‘Kan party kan chak theih nan, kan lo awm nawm ve deuh theih nan,’ ‘posting ṭha kan chan theih nan,’ tih lam an chhui ve lo. Mi hausa zawkten ram an chuh chakzia leh mipuiin kan la tuar phah turzia a sawite kha a va pawimawhin ka va kham lo em aw! He thu ngat hi chu kan ngaihtuahho a ngai. ‘Land ceiling’ kan nawr nat a ngai. A neizote'n an duh zah zah an lei a nih chuan kan ram zim te hi mi hausaten an la insem zo ang a, mi retheite kan bet tawlh tawlh mai dawn a ni. US-ah chuan CEO hlawh tlangpui chu ni tin inhlawhfa aiin a let 350 in a tam a, Indiaah chuan 250 velin an ti a nia! Hetiang hi kan dinhmun a nih si chuan hausate an che na tial tial ang a, mi rethei dinhmun hi a hniam tial tial thung dawn a ni mai awm e.

Sorkar hnathawk hlawh tamzia a sawite kha a va ṭha tehlul em! Keini sorkar hnathawk ve lo phei hi chuan an hlawh hi tam kan ti ṭhin a nia! Eng vang nge maw ni an hlawh hnem em em ni? Kan sorkarin thawhchhuah a nei si lo va, a hnathawktute'n an hlawh hnem bawk si a, a intuha lo hle mai. An hlawh tur chu Central sorkarin a pek a lo ngai a, vaiho chuan chawmhlawm Kristian state chu an ngaisang har dawn tih chu rui lo hai lo tan chuan hriatthiam a harsa lo. Tin, sorkar hnathawkte hlawh hi lo tlem ta sawt se, Kohhrana thawhlawmte pawh a tlahniam dawn tihna a ni ang a, chu chuan Kohhran leh a thawktute pawh sawhkhawk lo nei dawn ta mah se, a sawitu kha chuan pawi a tih loh hmel ngawt mai. Kan tih tak tak chuan lepse vek a ngai hial awm e. A pumpui huapa kan chet ngai ta a nih hi maw. Kan rama sum awm chu a khawi laia mi pawh hi ‘central sum’, eng emaw zawnga sawi chuan ‘ringlote sum’ a ni deuh vek. Chu chu kan hmuh thiam a ngai. Kohhran thleng hian ringlo vai chawm kan ni mai lo maw? Pawm chu a har, mahse thil nihna chu a chiang e. Pu Chuaua sermon aṭang hian Zoramah Harhna Dik thleng mawlh teh se!

A zahthlak thui ta lua e
Mizoram state hi a pawimawh em emna chu Kristian nihna (Kristian identity) a keng tel tlat hi a ni a. India ramin Kristianna a sawi chuan Northeast state te hi an rawn en ṭhin an ti. Pathian hmangaihtu i nih chuan chu chu i ngaihthah thiang mawlh lo a ni. Chanchin Ṭha hril (Evangelism) i tuipui a nih chuan i Kristian ram hi i vei a ngai. He hmuna kan lam nasat leh nasat loh lam hi an tehna a ni si lo. Rinna humhim (Apologetics) tih te hi a lar ta viau a, i humhim dan pawimawh ber pakhat chu i sawi rin leh thiam ai mahin i nun chhuahpui dan kha a ni si a. Kristian state ve si ina entawn atan Communist CM te, Atheist lo ni tawh ṭhin CM te, Hindu dik tak CM kawh kual a ṭul ta kha a va han ‘evangelistic’ lovin, a va han ‘apologetic’ lo ve le. Kan ram angte chu min rawn kawk ther fer fur tur a nih hmel zawk si a. Kan state nihna pawh kum 34 vel lai a nih hnuah pawh lei rem kan la ram thei lo hi chu “In state-ah chuan Christianity a fail em ni? Kristian taka ram leh hnam hruaiin awm lo vem ni? Kristian vek in ni sia engmah tih theih in nei lo em ni? Kristian nih hi eng nge a ṭhat bikna?” ti tein min zawt ta se chhan a har phian ang. ‘Harhna a thleng nasa a nia, kan lam tuiin kan zai tui a nia,' tia chhan ngawt chi a ni dawn der si lo. Kan ram ka thlir hi chuan a zahthlak thui ta ka ti. Keini lah chuan politics te chu mahni inchhekarbawm nan, sorkar hnate chu hausak nan hman phet kan tum a la ni si a. Midangte tana malsawmna nihna kawng ṭha, ram leh hnam siamna hmanrua leh Pathian Ram din mawhphurhna kenkawhna chanvo pawimawh anga hmu chiang kan ngai a ni.

- RE Ralte