HMANGAIHNA LEH THALAITE
Khawvela Pathian thu ziak chhiar hlawh leh internet a zawn hlawh ber chu Johana 3:16-na hi a ni e an ti a. Chuta ṭang ngawt pawh chuan hmangaihna hi mihring leh nunna nei zawng zawngte hian kan duhin kan damchhan ber pakhat a ni ti ila kan sawi sual awm lo e. Min siamtu Pathian meuh pawh hi hmangaihnaah hi chuan a tuiral a, Vantirhkoh chhiar sen lohte’n thlem mah se a hmangaih mihringte tan chuan mihringah lo changin chatuan nunna min pe a nih hi. Tun lai ṭhalaite hian hmangaihna hi engnge nia kan hriat a, engtin nge kan nunpui ve le?
Kan nu leh pa, pi leh pute hun lai ang kha chuan tun lai ṭhalaite hian hmangaihna hi kan la lungrun tawh lo em tih hi zawhna awm thei leh chhanna dik pek har tak a ni ang. Tun hma chuan khaw khat ni lo inngaizawngte chu an inhmu khat em em ṭhin a, lehkhathawn kha a hlu em em ṭhin. Tunah chuan WhatsApp leh Messenger te hmangin kan thlalakte nen lam kan in thawn thei tawh a. WhatsApp an update hnu phei hi chuan internet 4G ngat phei chuan 'video’ in kan inbe thei tawh a, kan lungleng vak tawh lo.
Kum 2000 hma lamah kha chuan kan hmangaihte chu chhungkaw rethei leh pachhe ve tak, sual ve tak leh innghahna tlak ni lo mah se kan duh bur a, chhungte’n an ṭhatlohna min hrilh eng ang mah se kan hmangaihna tizualtu mai mai a ni zawk. Kan duh berte nena bahra khur laih kha duh miah lohte nena khuangchawi ai khan kan thlang ṭhin a nih kha. Mahse kum 2000 a’n ral chho a, khawvel changkanna te, rethei leh hausa inkar lo hla zel te chuan hmangaihna kan lak dan leh hmangaih tur kan zawn dan a thlak a. Kan hmangaih tak tak hmain an dinhmun kan thlir hmasa phawt a, kan hmangaih chawp chho tawh zawk a nih hi tiraw? Building ṭha tak nei fate hi chuan lo neitu fate nen hian kan in makpa/ puzawn thei tawh meuh lo a nih hi!
Kan fing chho zel a, kan inneih hun a kan dinhnun tur hisap hmasa in ngaihzawng kan nei a. Rethei taka chhungkaw bul ṭan ai chuan nuamsa zawka bul ṭan kan duh avangin kan hmangaih tur kan zawng thiam tawh hle. Hei hi dimhnun ṭha leh khawpuia awmte tan chuan a ṭhat em em laiin thingtlang mi, chhungkaw harsa ve tak tan chuan chance a awm lo in kan level pui te bak kan melh ngam ta lo. Chuti anga kan inneihna chuan kan tum loh leh hriat loh hlanin rethei leh hausate dinhmun kan lo tizau zel a ni; mah se siamṭhat ngawt theih pawh a ni chuang lo.
Heti ang class ho hi chuan an bialnu/ pa te nen pawh inṭhen thut mah se an talbuai lo. Facebook, Instagram leh WhatsApp status-ah te pawh an intihel khum a, photo upload leh ‘Dp’ ah pawh an bialnu/ pa tharte nen an photo an hmang leh zung zung thei mai.
Chuti taka khawvel changkan tawh lai leh hmangaihna pawh a dal tawh hle a kan sawi mek lai chuan thinlung zawng zawng pe, dinhmun leh engmah thlir loa mi hmangaih ve chawt mai hi kan la awm reng bawk. An tlinlohna te, an ṭhat tawklohna leh an thinghlim tawklohna te chu hai derin an tan engkim huamin kan la inpe zo em em. Hmangaihna hi inngaihzawnna leh induhna ringawt ni loin a aia thuk a nihzia kan hre chiang a. Kan hmangaihte lakah kan inpekna a thukin kan beiseina a sang em em a; a zawng zawngin kan inpumpek ṭhin - kan hmangaih tak zet avangin.
Inṭhen chang leh inhauh changte awm mah se hmangaihna leh dawhtheihna nen kan tuar a, kan la beisei fan a. Kan laknat luatah harsatna awmin kan tuar thiam lo a, mahni nunna hial lak phah pawh kan awm hi. Kan hmangaihte’n mi dang an neih leh an awm dan te kan tuar thei lo a, social network lama an activities te chuan min tiṭapin nun beidawnnaah min hruai lut a, mi tam tak an thih phah fo.
An ngaihnep hlawh khawpin kan hmangaih a, an hmaah kan chhe zo a, kan zahawmna zawng zawng kan hloh ṭhin. Inchhirna te, mahni inrintawklohnaah te min hruai lut a, kan khawvel a thim phah ṭhin. Hmangaih lo thut dawn ila kan thei si lo a, kan hmangih berte hmuhsit kan hlawh ngawih ngawih mai a ni.
Hmangaihna avanga thinlung keh chhia, nun beidawng leh hreawm tuar i nih pawhin zak suh, tuar tawp rawh. Sawi la, share la, bia la, text rawh. I hmangaih loh hma chu i hmangaih loh theih dawn loh avangin chumi hun nghak thleng tur chuan dam tum hram hram la, ṭawngṭai lo thlahthlam lo ang che.
Kan chaklohna tak hi Pathian thiltihtheihna famkim kan hmuh theihna a nih avangin i chaklohna kha Lal Isua min hmangaihzia hriat chhuah nan hmang hlauh ang che.
- Rinfela Zadeng