TEHFUNG DIK

Zofate zinga mining engineer hmasa ber, Hriata Chhangte hringtu pa Pu Kaphnuna (L) hi pa pui ang reng tak, mi ngaihdan tur dáwn lem loa mahni ngaih dan tlang taka sawi mai ṭhin a ni a. Chhiatni ṭhatniah pawh a ngaihpawimawhte chauh hming hmerha sawm mai ṭhin mi a ni. Chhungkaw pa ber chauh kha a ngaih pawimawh ber chuan amah chauh chu a sawm mai a. Nupaa a ngaihpawimawhte chu, ‘In nupain ka sawm che u’ a ti leh mai. Mawi hawiha ngaihpawimawh vak loh thlenga sawm chiam kha a ti ngai lo. Hming hmerha a sawm ngatte chu lo tel ngei turin a beisei bawk a, an hmel a hmuh loh chuan a hnuah a chhuahchhal leh ngei ngei ṭhin an ti. Pa nun tlang tak, tunlai ṭawng takin mi frank tak a ni. 

Mi tam tak chu mi ngaihdan turah kan buai em em a, a langa mawi kan zawng nasa a, mi te’n engtin nge an ngaih ang ti reng rengin kan inkháp a, rilru chhingrila ṭha kan tih leh kan duh ang pawhin kan nung chhuak ngam ṭhin lo. Pu Kaphnuna zawng, mi chutiang mi chu a ni ve lo. Mahse, mizo society-ah chuan hetiang mi hian chapo nih te, buluk nihte an hlawh sam em em a, kan la changkan tawk loh vang pawh a ni ang e. Mahse, hei tak hi kan 

ṭhanmawh bawk chu a ni lawi si.

Ṭum khat pawh khawhar inah a kal a, mi tam takin thu an sawi hnuah a sawi ve a, “Kan sun tak chanchin kha ngaihnawm takin in rawn sawi tawh a, sports lama a thawh hlawkzia te, volley ball hmasawn nana a thawhrimziate in rawn sawi nasa a. Mahse, kan sun taka hi zirtirtu a ni a, a hna pui ber pawh naupang lehkha zirtir a ni. A eizawnna pui ber zirtir hnaa a tuizia te, a ṭhahnem ngaihzia te, a inpek zawhzia te, an sikul result neih ṭhat ṭhinziate sawi tur awm mang si lo a, a penhleh Volleyball tih ang renga a ṭhahnem ngaihzia in rawn sawi vak mai a, kei chuan khawvela mi hlawhchham berah ka ngai tho tho,” a ti hmiah mai.

Kan ramah sawrkar sikul a awngrawp tial tial a, a kum telin result an nei chhe tial tial a, private sikul kan bawh tial tial bawk a. Thingtlang khuaa pa ràwn kai, kohhran upa chin ngat te hi sawrkar sikula zirtirtu an ni duh khawp mai lehnghal. An eizawnna, an chaw bel ber an sikul chu tla chhe tial tialin, result nei chhe tial tial mahse inkhawm an taimak viau a, sawma pakhat an pek thlap thlap a, zu check tura an zam a ṭhat viau chuan khawtlang mipui chuan mi 

ṭhaah an ngai mai a, kohhran upa an ni zung zung mai a ni. ‘Nang hi Biak ina i sermon te a ṭhat theih teh reng nen, in sikul result hi a va chhe ṭhin ve maw le? I subject-ah lah naupang an fail hnem thei si, zirtirtu ṭha ni turin taimak i chhuah peih bawk si lo, i inchhiar zau peih bawk si lo’ tih nachang lah kan hre si lo. Pu Kaphnuna chuan a ti duh mai thei. Mahse, ani ang hi an tlem bawk si.

Mi nawlpuiin mi fel kan teh dan te, mi ṭha kan teh dan te hi a sir hé deuh chu a ni. Bialtu MLA 

ṭha leh fel kan teh dan thleng hian belhchian a dawl em le? MLA te chu ram hruaitu an ni a, ram leh hnam hmasawn nana ngaihtuahna seng a,ṭhahnem ngai taka rorel tur an ni. Hetih lai hian mi tam tak chuan MLA te hi bial mipui te chhiat tawh nia lang zat zat tur te, ruang chunga pangpar dah thlap thlap tur te, ruang thawnchhuah tur a awm pawha phurhna senso tum nghal zung zung turte hian kan beisei ṭhin. Hei hi mi tam takin MLA tha kan teh dan a nih tlat chuan hmasawn a har awm mang e. 

Kan bialtu MLA chuan Assembly rorelnaah awmze neiin thu a sawiin, zawhna a zawt ṭhin em? Taima takin ro a rel ṭhin em? Nge, a muthlu mai mai ṭhin zawk? Policy tihhlawhtlin kawngah 

ṭhahnem a ngai tak zet em? A hun chhungin a bial chhungah hmasawnna rohlu (asset) hnutchhiah a nei tak zet em? A hmalakna vangin a bial mipui sum lakluh (income) a san phah em? An thlai tharte man man zawkin an hralh theih phah em? Tui in tur thianghlim an hnianghnar phah sawt em? Hriselna lamah hma an sawn em? An kawngpui te a ṭha sawt em? A bial chhunga zirtirtu indaihlohna a kiam sawt em? Hengte hi MLA ṭha kan tehna tur tehfung pawimawh takte an ni. Chuti ni loa khawhar inah a kal taima em tih vel mai mai hi kan tehna a nih chhung chu a buk kan ṭhelh tihna a ni. Pu Kaphnuna anga a naka zen thaih thaih nachang kan hriat chuan kan Minister leh MLA te pawh a dang zak mai ang. 

Politician te chuan mipui tih lawm a, an vote hmuh kha an tum ber a ni a, kan lawmna a hoh viau  chuan kan lawm tawka awm dan an thiam khawp. MLA pakhat phei chuan a tul huna hman mai theih turin a motor-ah pangpar (mitthi pangpar) a dah reng e an ti. Kan lawmna a san a, kan tehfung a san phawt chuan Minister leh MLA te rilru put hmang pawh a kang awk awk mai ang. Thil ṭha tih tamah an inel tawh ang a, ramin nasa takin kan hlawkpui ngei bawk ang.

Engkimah hian tehfung dik kan hman a ngai ta e.