From your Valentine
Valentines day chanchin leh ṭobul hi kan hre nual tawhin a rinawm. Valentines day lo chhuah dan mi hrang hrang sawi dan lah a tam a. Khawi ber nge rin tura khawi ber hi nge awih tur tih hriatthiam a har ta hle mai. Roman Catholic Kohhran meuh pawhin St. Valentine martyr a thi pathum zet an nei nghe nghe!
Vanlentines day chu tleirawl leh ṭhalaiten nuam ti takin kan hmang ṭhin a, hmangaih berte hnenah ei tur te, chocolate te, rose te leh thil hlu tak takte kan duhzia lantir nan kan inpe ṭhin. V-day chu hmangaih berte hnena hmangaihna lantirna hun ṭha a ni ngei mai le.
Kum zabi 3-na lai khan Rome Emperor Claudius II chuan dan khauh tak mai siamin a sipaite chu nupui reng reng neih a phal lova. Sipai ngaihzawng neite chu a rûkin puithiam Valentine-a chuan a inneihtir ṭhin a. A tawi zawngin, Valentine-a chu man chhuah thuai a ni a, thi tura a chungthu rel a ni. Lung ina a tan chhung hian lung in vengtu fanu nen chuan an inngaina hman hle. A thih ni chuan lung in vengtu fanu chu lehkha a thawn a, a lehkhathawn khar nan 'From your Valentine' tiin a ziak a ni. Chu thawnthu chu mipuiten ngaihnawm an ti em em a, an ngai hlu hle bawk a ni. St. Valentine-a chanchin chu darh chak hle mai.
Kum 2000 hnu lam aṭangin Zoramah V-day kan hmang uar ṭan ti ila kan sawi sual awm love. V-day hian kum zabi 18-na aṭangin England ramah par a rawn chhuah ṭan a, kutziak ngeia lehkhathawn an inhlan ṭhin. Valentines day hmang uar hmasatute chu America, Canada, Mexico, UK, France leh Australia te an ni. Kum 1900 hnu lam aṭang khan Valentines day card khawla chhut inpek an uar ṭan. Mi thil chik mite chuan kum tin khawvel pumah 1 billion chuang Valentines Card an inthawn ṭhin a ni an ti. Holiday card thawn chhuah tam lama pahnihna hauhtu a ni ta hial mai, pakhatna chu Christmas card a ni.
Valentines Day hi Valentine-a thihcham hriatrengna emaw ti tawk an awm laiin, mi ṭhenkhat chuan Pagan festival 'Lupercalia' christian sakhuaa kaihlekna niin an ngai thung. Engnge ni Pagan chu? Pagan chu ni leh thla, arsi leh khawvel thil siam betute an ni. Pagan-ho chuan February thla laihawl hian 'lupercalia' kût an hmang ṭhin a, thlaithar hlanna kût a ni. Chu kût chu buh leh bal intodelhna Pathian 'Faunus' hnena hlan ṭhin a ni. Chumai bakah Roman hmuchhuaktu Romulus leh Remus-te hnenah an hlan bawk ṭhin.
Romulus leh Remus-te hi chinghne enkawl, chinghne hnute tui ringa seilian an ni a. Heng mite seilenna-ah hian Rome puithiamte kalin, chu pûk-ah chuan an inthawi ṭhin a ni. An ran vunte chu lipin an zai lép a, ran thisenah chiahin kawng an zawhpui a. Ran vun thisena chiah chuan an nula te chu an vua a, buh hmunah te kalin an thlaite chu an vaw bawk a. An nulate chuan mitthi vap dahna bel-ah an hming an ziak a, tlangvalte chuan an duh ber an thlang a, kum khat chhung an inkawp a, chumi hnuah an innei ṭhin a ni.
Kum zabi 5-na a lo herchhuah meuh chuan Rom khua chu Kristian sakhuana in a chiah hneh hle a. Pope Gelasius-a chuan Luperci festival chu St. Valentines day-ah a thlak daih mai. Middle Age hunlai khan France leh England-te chuan February ni 14 hi sava chi thlah ṭanna (mating season)-ah an ngai ṭhin a, chutiang a lo nih leh zel avang chuan Valentine day chu ‘inngaizawngte ni’ ni hliah hliahin a hriat theih ta a ni.
US chuan Valentines day card maktaduai 190 zet chu hralh turin a thawn chhuak a. Chinese-te hian V-day an nei ve lova, V-day tlukpui 'Lover's Festival' an nei thung. Ni 7 thla 7-a hman a ni ṭhin.
South Korea hman dan erawh a danglam khawp mai, V-day hian hmeichhiaten mipate chu chocolate an pe a, March 14-ah mipaten hmeichhiate non-chocolate candy an pe ve thung. February ni 14 leh March ni 14-a engmah dawng ve lote chuan April 14-ah Chinese-Korean restaurant-ah kal in 'Black noodle' an ei ṭhin. Happy Valentines Day vek ule.
- H. Lalmuanpuia