Written by
Mahmuaka Chhakchhuak

DREAM

Martin Luther King chuan ‘I have a dream’ tiin a sawi a, chumi awmzia chu ‘kan ram tana hmathlir ka nei a’ tihna a ni thei awm e. Hetiang bawk hian Abdul Kalam chuan ‘A dream is not that which you see while sleeping, it is something that does not let you sleep (dream chu zana mumang lama kan hmuh hi a ni mai lo a, mutmu pawh tuah tha hleithei lo khawpa min siamtu zawk hi dream chu a ni) tiin a lo sawi bawk a.

Martin Luther King hian America rama mihang (Negro)te zalenna turin a theihtawp a chhuah a, hnam zawng zawng leh chi zawng zawngte hi intluktlang vek kan ni a, America mipuite inkarah intluktlanna alo awm theihna atana August 28, 1963 nia kawngzawh huaihawtna hmunah chuan hetiang hian thu a sawi a – Kum 100 liam tawhah khan Abraham Lincoln chuan helai hmunah ngei hian zalenna dar vuain chi inthliarna tihtawpna tura thuthlung chu alo ziak fel tawh a. Chu chu mihang sal tam takte’n zalenna kan neihna tura thuthlung chu a ni.

Amaherawhchu, kum za dang kan hman leh hunah pawh mihangte chu kan la zalen chuang lo a, a ngai rengin hmuhsit leh rahbehna chu ala thleng reng a, ala danglam chuang lo a ni. Kan mamawh hi pek kan nih loh chuan kan hnam hi ala tlu rup dawn a, tun nipui boruak thengthaw nuama mihangho authawm hian favang hun a thlen hma ngeiin zalenna leh mitin intluktlanna hi a auchhuak tur a ni tih tein nasa takin thu a sawi a ni.

Mihangte tana nasa taka a beihna avang hian chawimawina pawh dawng hialin, Time Magazine chuan kum 1963 ah khan Person of the Year atan an thlang a. Kum 1964 ah kum 35 mi lek a ni chungin Nobel Peace Prize a dawng bawk. Nimahsela nasa taka a beihna chu a hlawhtlinna a hmuh hnu reiloteah kahhlum a ni a, zalenna chenin hun a hmang rei hman lo hle a ni. Khawvel hian a chanchin hi ngaihnawm a ti a, vawiin thlengin thawnthu ngaihnawm ala tlingin chawimawi tlak ala ni fo a, a bik takin mihangho tan ngat phei chuan chawimawina hlan nawn awn awn fo tlakin a hnathawh hi a ropui a ni.

A tawi zawngin sawi ila, Martin Luther King-in ‘I have a Dream’ a tih chu nasa taka a beih hnuah a hlawhtling a, mipui tam takin zalenna an lo neih phah laiin a nunna erawh chuan a tawrh phah ta a ni.

Martin Luther King ang deuh bawka Abdul Kalam tawngkam hi sawizau theih tak tur a ni bawk a. India 2020: A vision for the New Millenium tih lehkhabu phek 294 lai a ziah kum 1998 kuma a tihchhuah hi lehkhabu namai lo tak a ni. Ram leh hnam hmangaihna tak tak nen suangtuahna an hmang a, ram leh hnam tan tiin an theihna zawng zawng an hman avangin an nunah entawn tur tam tak a awm bawk thin. Kum 2015-a a boral khan a thil neih a kalsante chu - Lehkhabu 2500, Sana, Kawr 6, Kekawr 4, Suit 3 leh Pheikhawkte an ni mai a. A mimal thil hnutchhiah hi India ram President ve meuh atân chuan kan ngaihin a hlu lo maithei; mahse, a thiamna leh theihna hmanga ram tâna a hnutchhiah leh a kalsan zawng zawng hi chu sumin a lei theih loh, sâp tawnga 'priceless' kan tih ang hi a ni. Hetiang a nih vang reng hian ram hruaitu tlakah midangin an ngaiin an sawm a, inpeih lo chungin ram tan a theihna a hlan a nih kha.

'INDIA 2020 : A vision for the New Millenium' hi han bih thuak thuak ila. Khawvel ram changkang sawina pakhat chu ‘developed country’ tih hi a ni. He developed country ni ve thei tura India tana a ‘dream’ hi lo chhiar ve ngei ngei la ka duh che. developed country hnuai chiahah hian developing country an awm leh a, chutah chuan ram panga: Argentina, Guyana, Brazil, China te awmin India pawh heng zingah hian a tel ve mek a ni. Kalam hian he lehkhabuah bung hmasa berah hian ‘Can India become a developed country’ tih thupuia hmangin India chu developed country kan ni ve thei ang ngem tiin a kailawn tur thil chi hrang hrang a ziak.

Sawi tur tam tak a awm nain heti chinah hian duhtawk mai rih ila. India ram tana a suangtuahna zawng zawngte hi a taka thleng thei vek a niin keimahni zawkin kan zir a, kan kalphung a dik phawt chuan kan hma­baka awm reng angin a ngai a ni.

Kan thenawm ram, Sri Lanka-ah ngei pawh kum 1948 aṭanga mahnia ro an rel hnua an tlakchhiat ber tum ni ngei turin tunah hian ram hruaitu diklohna avangin harsatna nasa tak an tawk mek a ni. Hei hi an lal chhungkua - Rajapaksa chuan sum leh pai an enkawl duh dah vang a ni bera ngaih a ni. Sum leh pai lakluh aiin hman ral a tam a, ram hruaitu berte’n sum leh pai an atchilh vang chuan ram mipuiin harsatna nasa tak an lo tawh phah ta a ni. April 4, 2022 vela US dollar khat leh an Rs. 310 in hen tawk vel kha tunah (May 22) chuan US dollar khat leh Sri Lanka Rs. 355.30 hi a inhen mek a, hetiang zela an pawisa hlutna a tlakhniam chak chuan an pawisa hi chhan ngaihna awmlo khawpa hlutna nei lo ala ni thei hial ang. Thufing 29;2 thuah chuan, ‘Misualin rorelna an chanin mite an rum thin’ tih thu kan hmu a, khawvel roreltu tam takin ram mipuite an lo ti rum fo tawh thin a ni.

Kum 40 vel lai kal taah khan Philippine ram hruaitu Marcos ngei pawh chu a eiruk nasat avangin an ram mipuite chuan kawtthlerah a nuai tel pungkhawmin an auh khum hial a nih kha. Marcus lah chuan mittui tlakna hloin a kah tir chiam mai nain mipui lam lah an rawn pung telh telh mai bawk si a, a tihngaihna hre lo chu helicopter hmangin a tlanchhe ta ngawt a nih kha.

Kan chenna ram hi khawvel awm chhunga danglam tawh ngai lo tur a ni a, a enkawltute enkawl dan danin a danglamin a danglam lo ang. Chuvang chuan ram hruaitute mawhphurhna pawh a sang em em a ni. Bihar state-a kum 15 zet rorelna fawng chelhtu Laloo Prasad pawh tunah meuh chuan an ram mipuiin an hnawl satliah pawh a ni lo a, a thubuai pakhata bail-a chhuah phalsak a nih hnuah tunah thubuai dang siam sak leh a nih hi.

Fodder case (ran chaw supply buai chungchangah) a neih hnu khan hnehsawh tak leh inthlahrung hauh lovin a nupui a CM tir a. A han CM thar apiang khan Officer rual a transfer zel a, transfer duh lo ho kha chuan sum pe-in an han insawi fel phawt a. Chung an sum sen vak vak chu an state sum hman dik lohna lian ber a ni ta ṭhin a ni an ti.

A nupui, CM pawhin jail aṭang tein a rawn thunun reng tho a han ni te kha ngaihtuah thuak chuan nuihzathlak deuh a nia, nimahsela Bihar hmangaihna rilru thuk tak pua han ngaihtuah chuan nuih a ti za thlawt lo thung. Ram hruaitute’n ram tana ngaihtuahna an sen loh a, mahni sahmim hnawrpuarna tur emaw lam chauh an ngaihtuah phei chuan ramin a tuar a, ram mipuite an lo retheih phah mai zawng a nih hi.

- Mahmuaka Chhakchhuak