Written by
Lalbiakhlira

Kuthnathawktute Harhchhuah A hun ta!

Lo kan vât zo ta hlawm a, chap kan pho mêk a. March ni 15 a lo hal zo tura hriattirna pawh sawrkarin a tichhuak tawh a. Zawm ngei pawh tum ila. A pawimawh ber chu awmze nei thama lo neih leh thlawhhma lâk a ni. Kan sawi tur hi kan zawm thei a nih ngat chuan Zoram hmel a danglam dawrh dawn a. Ram changkângah kum hnih khat lek chhungin kan in vawrh chho thei ang. Hetiang hian kumin 2017 aṭangin hma i han la ṭan teh ang.

Tute nge Mizoram tân pawimawh ber ang? A chhânna chu, "E le, lo neitute hi!" tih a ni mai. Mizo mipui zawng zawng hi mi 10 ni ila, chung zînga 7 lai chu kuthnathawk leh lo neia ei zawng kan ni a. Kan kutah kan ram hi a innghat tlat, sawi bo chi a ni lo. Kan dinhmun a phet rih a, awmzia kan nei lo rih mai mai a ni. Khai le, ṭangrual tawh ila, keimahni hi sâng takah inchawi chho ila, ram pawh a changkâng ve nghal ang.

"A va dik hmel ve... mahse engtinnge ni ang?" Lo ngâithla teh, heti hian kan ti ang. Kan khuaa kuthnathawktu zawng zawng, chhûngkaw tin kan inzawm khawm tawh ang. Hruaitu kan inthlang chhuak ang a, a dang zawng chu committee member kan ni vek ang. Khaw tinah a tam ber kan ni a, pawl lian leh chak tak kan ni ngei dawn e. Keimahni kan in chawikâng thei tawh ang.

Kuthnathawktu Pawl kan din fel tawh chuan keimahni kan in buaipui thei tawh ang. A hmâ lamah kha chuan, "Mahni seh seh mual hranah" tih kha kan awm dan a ni mai a, awmzia kan nei thei ngai lo. Tunah chuan kan bânsan ang a, "A hniak tam lam lam" kan ti thung ang. Kan thupui tur pawh, "Ṭanrual hi chakna a ni" tih a ni tawh ang. Hengte hi a pawimawh dawn:

v Engtinnge hma kan lâk ang? Kan khaw ram hian eng thlai nge a ngeih ber? Hmarcha, sawhthing, bekang, fu, thingpuife, buh, bawkbawn, samṭawk, changkha, anṭam, chhawhchhi, maian... a ngeih vek mai thei. Chi khat chauh committee-ah kan thlang chhuak ang. Hlâwkna leh awlsamna a keng ṭeuh dawn, kan tifuh dawn e.

v Kan thlai thlan chu hmarcha lo ni ang sela: chhung tinin kan chîng vek ang. Kum 5 vêl lai a rah thei a. Kum tin lo thar (ring thar) lama kan kalsan ta mai

ṭhin a, a rah ṭha dawn chauh a, a uiawm lutuk. Kum tin insawn tawh loin hmarcha rah tihṭhat dân tur chauh kan ngaihtuah tawh ang. Hengte hi kan hlêp nghal dawn: kum tina lo vah a ngai tawh dawn lo; lo hal kum tin leh nunna hial kan inhloh phahna hi a bo dawn. Ram kâng duai duai leh ramsa thi ṭeuh ṭhin a tlem sawt ang, thlâm sak kum tin leh la ṭha reng rauhsan a ngai tawh lo ang; feh kawng sial kum tin avanga tha sen a tlêm sawt dawn... a tam lutuk, lo ngaihtuah chhunzawm ve mah teh. Hmarcha hi entirna mai chauh a ni.

v Kan thlai rah hralhna lam pawh kan pawl thurêl ang zel kan zui ang. A ro dip khera hralh kan duh chuan a ṭha hlei hlei. Tunlaiah khâwl a ṭha tawh a, senso tam lo têin mamawh dap a har tawh lo. Hmarcha ngah chu kan thiltum pui ber a ni phawt; a chîngtu kan tam poh leh kan hlâwk mai dawn.

v Kan khua a len loh avangin duhtâwk ngah dawn loa kan inhriat chuan khaw ṭhenawmte nen kan la inthurual thei. A tlangdung khua zâwng te, a district zâwngte pawhin kan la inthurual thei cheu. Kan thar ngah phawt chuan kumpui lingleta kan thawh rah chu kan seng dawn khawp mai.

Sawrkar lamah kan bei­dawng em ni? Sawrkar lam chu rilruah dah a ṭul rih lo, a la hun lo. Thlai ber kha a pawimawh phawt. A hralhnaah kan buai fo a, sawrkar lam kan beisei ṭhin a, engmah a sâwt si lo. Inthlan dawn apiangin party tinin min hmangaih siak a. Party lamah lah chuan a ruh ruh kan ni ṭhin ve bawk a. Tun aṭang chuan loh theih lohin sawrkar apiangin min ngaihsak tawh dawn. Kan ṭangrual tawh a, min hlamchhiah ngam tawh dawn lo. Ram pum huapin kan in thlunzawm vek theih phei chuan kan sâwtpui khawp ang.

Kan mamawh khâwl, thlaichi ṭha, lei ṭha, tui lâkna, market lam, thar hlâwk dan zirtir lam... ngaihtuah chak apiang an sawrkar tawh ang. Party lamah kan buai hman tawh dawn lo; politik kan khêl ve lo ang a, politik khelh nân min hmang ve thung ang.

"A fuh meuh ang maw?" Fuh dawn lom ni! Sihphir-ah iskut an chîng a, an bawh huk a, an thar tam. Ram pawna an thawn chhuah tamzia te, an hlâwkpuizia te hi kan chhiar ve nange? Lunglêng khaw loneituten fu an chîng sup sup a, a fu chauh ni loin a kurtaiin an hralh chhuak a, an lârpui a ni ngawt hleinem; Kurtai apiang hi "Lunglêng Kurtai" a ni zel tawh mai! Hnahlan khaw loneituten grep an chîng sup sup a, uaiin sawr khawl nen an ri mup mup tawh a, an hlâwkpuizia hai rual em ni? A khua khuaa kuthnathawk hlawhtling sawi tur an awm nual, sawi vek a ṭul lo e. Kan ding chhuak thei tih erawh a chiang tâwk.

Sawi kim vek lo mah ila a chiang tawk tawh tho ang chu. Awmze neia inzawmkhawm leh thlai chîn hi kuthnathawktute kan dinchhuahna tur chu a ni. "Ṭanrual hi chakna a ni" tih thufing hi kan finfiah dawn. Eng vangin nge ram mipui zaa sawmsarih (70%) te hi kan indawm kun reng ang? harh a hun ta!

- Lalbiakhlira