Written by
Lalhruaitluanga

Online Shopping : Inchim ralna?

E-commerce/ online shopping hi India ramah kum sawm hmalam te pawh khan lo awm daih tawh mah se, Mizo nawlpuiin kan hriat lara thil kan chah ve ṭanna chu tun hnai kum li chho vel aṭang chauh hian a nih a rinawm. Tichuan, online shopping sites lianhoa an thil zawrh kan han chah tak tak chu kan ram sumdawngte hian thil an ti to uchuak ṭhin niin mi tam takin kan ngai ta ṭhum mai. Kan thlir dan azirin he ngaih dan hi a dikin a dik lo thei ang. He thil hi inchim ralna kawng khat te thlengin a lo ni hial thei em? I han khel dawn ang hmiang.

Anni vs keini

A tlangpuia lakin dawr pangngai aiin online-ah thil a tlawm zawk. An tih tlawm theih bik ṭhinna chhan hriat theih nan India rama e-commerce company lian ber pawl Flipkart hi entirna atan han hmang lawk ila. Myntra leh Jabong neitu, Flipkart hian sorkar kum (FY) 2015-16 chhung khan cheng vbc. 13,177 an la lut thei a. Thawktu ringawt pawh mi 30,000 chuang zet an awm. A company hi tunah hian mi dangin lei dawn ta se, a hlut zawng tur chu cheng vbc. 36,944 chuang daih a ni ang. Sum an tuak (fund raise) duh ch^ng pawhin an tih fuh ṭum phei chuan cheng vbc. 6,000 chuang chuang hmantir duhtu, venture capitalist te an awm leh mai ṭhin. Tunah pawh hian cheng vbc. 10,000 dang tuak belh an tum leh mek nghe nghe. Kum 2015-a sale r<npui, Big Billion Days an siam ṭum khan darkar 10 chhung lekin mobile handset nuai 5 chuang an hralh hman a, a pumpui phei chuan cheng vbc. 1,334 chuang man daih an hralh.

Kum 2011 chhiarpui behchhan chuan Mizoramah mihring 10,91,014 kan awm a. Kumin FY 2016-17 atana Mizoram sorkar budget chu cheng vbc. 8,038.39 a ni. Kum 2014-15 chhunga Mizoram sum deh chhuah zat, GSDP chu cheng vbc. 11,458 a ni a, hemi zat zaa 60 dawn chu sorkar hnathawk, mi 59,000 chuangte thawhchhuah (an hlawh leh adt.) nia chhut a ni bawk.

Mizoramah hian sumdawng (trading bikah) thawktu mi 100 nei pha an awm ang em? Thawmhnaw zuar zingah ṭum khata nuai 100 man la ṭhin an awm ang em? Mizorama mobile phone dawr awm zawng zawngte hian Flipkart-in darkar 10 chhunga phone an hralh zat ang hralh ve turin engtia rei nge ngei ang? Company pakhat chauh pawhin kan state kum khat sum thawh chhuah zat aia tam mah an lak luh theih a, kan sorkarin kum khat atana sum hman tur a neih zat (budget) leh company pakhatin ṭum khata an sum tuak ngah theih zat te a inzah thuak thuak tawh chuan khaikhin loh tur pui hi kan lo khaikhin ṭhin a ni thei mai ang em? Heng e-commerce company dang - Snapdeal, Amazon, eBay leh mi dang dangte kan chhiar tel phei chuan khaikhin chi ziaz^ng kan ni lo lehzual ang.

Eng vanga ti tlawm thei bik nge an nih?

Economics-ah chuan Economies of scale tih thumal hi an hmang lar hle a. Thil siam chhuah zat a tam hrim hrim chuan pakhat siam chhuah man a tlawm thei tihna a ni deuh mai awm e. ‘Made in China’ thil a tlawm theih ṭhin chhan pawh hmun dang aiin thawktu hlawh a hniam bik vang chu ni tel ve bawk mah se, he economies of scale vang tho hi a ni. Tichuan, he economics ṭawngkam hi online-a thil a tlawm theih chhan pawh chu a rawn ni ve ta chiah a. Siam chhuah zat a tam chuan a man a tlawm phah a, an lak hnem pawhin man tlawm zawkin an lak theih phah a, an hralh chhawn hunah pawh man tlawm zawkin an hralh thei ta ṭhin a ni.

Mi’n ni li chhung chauha handset nuai 5 an hralhna aṭang ringawt pawha cheng vbc. 1,334 an lak luh theih tawh chinah chuan, zaa 1 chauh hlep turin discount pe ta chiam pawh ni se, cheng vbc. 13 chuang chu an la hlep pha dawn tho tho. Mizoram dawrkaite thil zawrh lei thei tur ^wm, prospective customers chu nau piang hlim chhiar tel pawhin mi nuai 10 chuang awrh chauh an ni. Online shopping site-te prospective customers neih zat erawh ram chhungah chauh thawn chhuak thei (nation-wide shipping) pawh ni se, a nuai za tel teh meuh an ni bik ta tlat si a. Kum 2015 khan online-a thil chahtu zat chu ram pumah mi nuai 550 vel an ni a, hei hi kan hma lawk, kum 2020-ah phei chuan nuai 1,750 an tlin chhoh theih rin a ni. Tun dinhmunah pawh a let 50-60 chuangin customer kan inngah hleih sa nghal pang tihna a nih chu.

Online shopping: Inchim ralna?

Tun hmain tlangval hawk­lakin vai chhang kawh an laksak mai te, vai dawr hal leh bungraw chhuhsak tih te kan lo hre tawh ṭhin. Kan ṭhenawm Khasi hnam chu Marwari-te’n sumdawnnain an chim ral kan ti a. Chutah, trading regulation hmangin inhung bik kan han tum viau ṭhin tak nain, India Danpui kalh si lo chuan hnam tana him dam zan tur han duan chhuah tak chu a lo theih chiah lo pawh a ni mahna. Vai dawr awm kan ngaithei lo a, pawl

ṭhenkhat chuan vai dawr emaw vai zawmpui nei dawr emaw nia an hriat te chu an lo kharsak hmiah mai zel bawk a.

Tunah chuan hmun leh hmunah ni kher lo, ral aṭangin ‘r^lin’ ral chah hmangin min ‘chim ral’ dawn ta zawk a ang hle. Kan khaw tualah rawn inbunin dawr rawn hawng lo mah se, Mizo leh Mizo kan inchawi k^n theihna, tual chhunga sum vir vel tur kha phai lama vaiho sum b^wmah kan thawn liam zawk ta zel a. Kan sumdawngte aṭanga sorkarin chhiah sum a lak luh theih te zawng zawng pawh kal k^nin, online shopping/ e-commerce ‘r^lin’ ch^n loh kh^nah min ch$m ral chho mai ang tih a va’ hlauhawm em!

- Lalhruaitluanga