Written by
R.Lalhmangaiha
Bethlehem Veng

Congress sorkar hi Mipui beisei ang a ni em?

Congress sorkar chuan a kum 9-na term a hmang mek a, inthlanpui pawh nakum lawkah kan hmachhawn leh dawn ta reng mai. Kan sorkar hrawn mekin kum 8 ṭha zet chhunga a hna thawhte hi ‘a ṭha thawkhat viau e’ titute tan chuan a ṭha a ni mai a, sawisel duh tan pawh sawiselna tur a tam viau awm e.

Sorkar term khat (kum 5) chhung hi chuan mipui hian sorkarah beiseina kan nei sang teh chiam lo a, term hnihna meuhah chuan danglamna nasa tak hmuh kan beisei thung. Sorkar hmasa kih hnawk thian reng renga sorkar term hnih hmanral ṭhak erawh mipui beisei a ni lo. Keini ang State pachhiaah chuan mipui beisei leh duhthusam ang diak diak chuan hmasawnna hi thawk leh khatah a thleng thei lo tih chu kan pawm tlang a. Mahse, kan nitin mamawh tui, kawlphetha, buhfai leh gas-ah te hian mipui beisei angin ram mipui min hlui lo. Thil man ‘rate’ hrang hrang thununtu awm lo ang maia to chak ta lutukte hian kan sorkarin ‘kan VIP’ a tih, rethei leh khawsak harsa zualte min nghawng na bik a ni.

A hnuaia point hrang hrang chhete kan tarlan aṭang hian mipui beisei leh rin ang sorkar a nih leh nih loh chu kan hrethiam mai awm e.

1. Zu chungchangah:- Kan ram hruaituten ‘zu in miten zu ṭha an in theih nan zu kan zuar’ an ti a. Zu zuar lovin, a in mite chhanchhuaha centre changtlung tak din zawk hi sorkar ṭhaah chuan mipui beisei a ni. Zu avanga police ringawt pawh 300 chuang thi tawha sawi leh civil mi pawh sang tel tak meuh an thi tawh nia sawi thawm hian kan ram hi a ti ralkhel hle a. Hmeithai leh fahrah tam tak an pun phah a, zu zawrh hmaa in ve ngai lovin a ngawl an vei phah ṭeuh a, kohhran mi leh mi lote pawh lungngaiin an rum mek a ni. Ṭawngkam duh tui lo takin kan hotuten ‘zu zawrh hi kohhran ho ṭawngṭai Pathian chhanna a ni” te an la ti leh ta deuh deuh a. Nu leh pa tam tak bakah kohhran mi ngeite hian kum 2013 inthlan laia an vote hlu tak an pek rah chhuah kha, an beisei ang a nih chu a rinawm ta hauh lo mai.

2. Eiru phoro min tiam a:- ‘Corruption a zung nen lam kar phawnga phoro’ tih kha sorkarna an siam hlim khan an sawi vul chuk a. ‘Hmalakna pakhat mah an nei lo hulhual e’ chu ka ti hauh lo. Ram mipui zai khata kan luan za theihna tura kawng pawimawh tak pakhat chu hlemhletna laka sorkar a fihlim hi a ni. Vigilance Commission din an tum pawh an zuzi ta mai mai a. Sorkar khalh ngil tura Ethics Committee an din hmasak lah khan awmzia a nei lova, an han thar thawh leha awmze nei lo bawk a ni. S.P. hnuaia awm ṭhin ACB chu ti lianin Directorate hranah dahin IGP meuh an ṭhut chilh tir chu lawmawm tak a ni. Mahse, eiru suspend emaw, hremna pek leh an hna aṭanga chawlh tir tak chu sawi tur an vang hle.

Eiru phoro min tiamtute sorkarah Kau, Tlabung Tuipang MHP te, Lottery Scandal te, Dihmunzawl leh Zo Carbon te hian mipui lung a awi thei lo. Vai company lian thurual pui nia sawi thawm pawh hian Congress Party mipui ngei beng pawh a tithlep a ni. Kan ram hruaitute ṭawngkam mawi takte kha mahni inphen mawi nan leh a langa mipui hnena in sawi mawi nan chauh emaw, kawrah chauh an hmang mai ang tih chu mipui hlauh ber a ni.

3. Kawngpui ṭha khawihah nge?:- Dt. 3.02.2017 khan Congress Bhavan-ah Chief Minister Pu Lal Thanhawla chuan “Kan hotute hmalakna a ṭhat avangin sorkar laipui pawhin min en san ngaihna a hre lo” a ti a. Kum 8 ṭha zet zawt an sorkar chhung hian hmasawnna ruhrel tam tak chu a lolut ngei mai. Hmasawnna hi eng tiang pawhin lolut mah se kan inkalpawhna kawngpui ber a chhiat si chuan enge hmasawnna chu ni ta ang le?

Assembly House zahawm takah kan Minister leh MLA rualten kan ram kawngpui ṭhatzia hahipin an tlangau pui a, “Air condition-te kan vuah ngawt a nih loh chuan hei aia tih ṭhat leh dan chuang a awm tawh lo” an ti a. Mipuiin kan ram kawng dung tluan a chhiatzia kan hria a. Hnatlang thain kawng kan siam mup mup a, lirthei neituten hna tlangin kawng an siam a, PWD-te chu a changa JCB thawhtu leh hnatlang thingpui lum saktu an ni ta ringawt mai. Kan ram kawng dung tluan thlir hian ṭha lai reng sawi tur a awm lova, a laili deuha chhiate hi a chhe laili a, hmun kilkhawrah a chhe kilkhawr a ni ringawt mai. Kan Airport panna kawngpui ber Rangvamual kawng lah an siam ṭha thei lova, fur laia kawng chhia kan sawiselin roreltuten min dem a, ṭhal laia siam ṭhat lah an tum chuang hek lo. Kawng chhiat avanga motor lian accident, kawngpuia mu nget ngut lah hmuh tur a awm reng a. Hna thawhna tur pawisa awm loh an chhuanlam reng a, PWD-a thawktute pawh an khawngaihthlak zozai tawh e. Heti lutuk hi chuan mipui hian kan sorkar hi kan lo beisei ruk ang a nih a rinawm ta lo hle.

4. World Class Education min tiam:- Kan hotute hian World Class Education min tiam a, amaherawhchu kan sorkarah hian zirlai leh zirtirtute hian ngaihsak an hlawh lo hle. SSA zirtirtute thla tam tak hlawh la thei lovin an mangang a, naupangten zirna lamah harsatna namenlo an tawh phah bawk. Rorel lai party leh opposition-te pawh an hlawh chungchangah media lam thlengin an inchaltauh phah a. Hetih lai hian CSS hnuaia Hindi zirtirtute lahin thla 10 hlawh la lovin, chawlh la meuhin he thuziah lai thleng chuan sorkarah an hlawh an ngiat a, tun thla tawpa an thawh hun ‘term’ tawp mai tur pawh chhawr chhunzawm an nih theih nan an nawr mek. Kawng hial an zawh a, Congress Ministry hian an sorkar laia an lak ngeite an mangang ta hi, mutmawh hnar mawhah neih a hun tak zet a ni. Heng hlawh la thei lo zirtirtute hi chhungkaw chawmtu nu leh pa an ni deuh vek a, thla khat hlawh lak loh pawha harsa em em vek an ni. Hlawh an lak theih loh hian zirlaiten an tuar tel nghal zel bawk.

Kan sorkar hian a mawhphurhna hlen ngamin a hnathawkte thawh hlawh chu thla khat pawh ba lova pe mai zel tur leh, thawk tura chhawr chhunzawm pawh State sorkar mawhphurhna a nih anga rawih chhunzawm leh mai hi mipui chuan kan lo beisei a, khawiah nge World Class Education min tiamtute kha?

- R.Lalhmangaiha, Bethlehem Veng