Written by
Ramchhana Hmar
Phuaibuang
HMA LAM PAN
Kumin zet chu hma lam pan reng chung si hian, mihringte remruat ang ni lova kal a tam bik riau nite hian ka hre ṭhin. Kum thar kan lawmna kut thang a reh fel chauh a, mihringin kumin atana kan hmatlir kan duan lawk, kan beisei neih ve te chu, kan rin loh lamah 'ka dil loh zawk malsawmna' tih ang deuhin hripuiin min nuai a.
Hausa leh rethei a thliar lo a, thi si lova chhungkua kan inṭhen chang lah a tam, a vanduai mi tam takin mual an liam tawh bawk a. He hri zet hi chuan hmangaihte nen kan inkarah hmun a la khuar dawn chauh nite hian a hriat tlat. Chuvangin, tawrh tlawk tlawk leh kun ngawih ngawih reng zawng a hahthlak ti pawhin sawi ila kan sawi sual awm lo e.
Hma lam panin kan kal reng emaw kan tih mek laiin, home quarantine, lockdown, curfew te nen kan intawng leh thut thut a, inrin hman a har ṭhin teh zawng a nih hi. Mahse, kan him tlanna tur leh kan tana ṭha tura mithiam zawkte rorel a nih miau avangin thuawi taka zawm mai hi kan tih tur a ni a. Nun a ralmuang lo a, in chibaia inlawm ṭhin te'n kut an lek chhuak ngam tawh lo a, hmel hlim in hmuh tir avanga mi dangte nun hial tihlim ṭhintu pawhin a hmai chanve a khuh loh chuan mi hlauhawm a nih tlat tawh avangin kan la hmelhriat ngai loh nunphung zet chu hmachhawn pawh a har ṭhin mang e.
Chaw ei dawn leh chaw ei khama kut sil ṭhin khan, tui kan hmuh apiangin kut kan sil emaw tih theih a ni ta. Chu mai a ni lo, kut tih thianghlimna kan ak reng a, tunah zet chuan hmai tuamna (face mask) leh kut tihthianghlimna (hand sanitizer) te chu sumdawnna muala hralh tla leh hralh kal ber ber te an ni ta. Fimkhur takin kan khawsa a, min hnaihtu apiang kan hlau a, hlauh nei renga khawsak chu hringnun zinkawng nuam tia sawi tur a ni lo takzet a ni. Mahse, kan himna bulpui a ni tlat si a, tisa inhlat mah se thinlung tala kan inzawm hi a va pawimawh em.
He kan hripui vang bawk hian kan hma lawka kan tana lo piang Lal Isua Krista piancham lo thleng tur hi kum dang ang chuan kan lawm thei dawn lo tih a chiang ta. Krismas leh kum thar hunpui nuam leh hlimawm em em ṭhin, zaikhawm leh ruaiṭheh tih te chu thil mak danglam bik kan chungah a thleng a nih loh chuan tuna kan dinhmun thlir hian kan ti thei dawn si lo. Inkhawm te chak hle mah ila, kan la thei lo a ni fahmiang bazar, sa leina hmun leh petrol pump-ah petrol la turte awm khawm luih luih mah ila, biak ina inkhawm tak hi chu, Covid 19 a hlauhawm bik a ni mahna le!
Lamtuala lam chi kan nih vang te, kut benga chil per sak sak khawpa Pathian faka zai ṭhin kan nihna hi a hlauhawm bik a nih chuan inkhawm loh ngam zel hi kan tan chuan himna a ni tlat lawi si.
Kan hriat angin krismas hian rim nei se chuan a nam leh vet vet tawh ngei ang. Rim a nei lova a hnai tawh tih erawh chu kan boruak awm dan hian a hrilh fiah tawk viau mai, mi tinte kan awm hmun ṭheuhah fimkhur tak siin kan hma lawka Lal Isua piancham lo thleng tur hi lawm tura inbuatsaih a hun ta hle mai. Thinlung a dam lova, tha a tho lo a nih pawhin inti chak tawn ila, rilruin Covid 19 ringawt ngaihtuah lovin Bethlehem lam hi i thlir teh ang u.
Kan sawi ang khian biak ina kal te a la rem dawn lo, khaw en chhung bak chu a ṭul tawpkhawk lovah chuan pawn chhuah a theih loh avangin a nei chuan kan in leh a velte chei bawl ila, rilru tih thar nan hrim hrim pawh i pen chhuak teh ang u. Krismas pawh a ang love tia hman liam ngawt ai chuan hripui leng mahse, ka hlim ber ṭum a ni tih tur khawpin kan awm hmunah hian i inbuatsaih ang u.
Thawmhnaw thar nei leh pawn a chhuaka vah hi krismas ti krismas-tu ber a ni lo a, mi tam tak tana hrehawm thlentu alo ni tawh hial ṭhin zawk a ni. Kan thawmhnaw leina tura pawisa kan lo khawlte chu mi rethei zawkte pe ila, a thara kan thinlunga Lal Isua alo pian theih nan ṭawngṭai mawlh mawlh ang u. Kan awmhmunah ṭheuh kan tawm a ṭha, hlau leh khur chunga hripui lo hmachhawn ai chuan thinlung thianghlim tak leh huaisen takin awm ila. Kan chunga thleng tur hi chu engkim a ruat lawk sa a nih avangin hlau uchuak lutuk nih pawh kan hlau love kan tihna lam ni lovin, hrehawmna thlentu mai a ni.
Mitin hian kan awm hmun ṭheuhah tih theih kan nei a, kohhran hote a huhova Pathian fak leh chawimawina kan nei theih kher loh pawhin keimahin chhungkua ṭheuhah ṭan ila ṭhar teh ang u. Kum dangah pawh i lo tih ṭhin, krismas leh kum thar lawmnan i in leh a vel i chei ṭhin kha hripui leng avangin kum danga i tih ang kha i peih lovin i hnual phah maithei; mahse, ngaihtuahna thar nen hun harsa tak karah pawh khawvel hmachhawn dan zangkhai zawk a nih avangin, mahni inthing harh ila.
Kan rilru nguai leh kan khup zawi tawhte tichak thar lehin kan awmhmun aṭang hian hma lam pan hram hram ang u.