Written by
RK Lianzuala

RETHEITE RETHEIHNA

Ṭhian pakhatin thingtlang khaw pakhat VCP a kawm thu min hrilh a, an khuaah chuan thil pawimawhah in tinin Rs.100/- thawh tur pawh ti se, thawh thei lo tur, chhungkuaa pawisa awm zawng zawng cheng za tling lo an tam thu a sawi a ni awm e. Rilru a hrehawm hle mai a, keini, khawpuia awmte hian kan ram chhunga mi retheite retheihzia leh, an dinhmun chhiatzia hi kan lo hre phâk lo hle dawn tihte a ngaihtuah theih a ni.

Mizo-te zingah pawh hian a neinung leh hausa te chu an neinung ve hle tawh a, hnam dang mi hausate chu la el pha lo deuh mah se, vanduaina rapthlak danglam tak an tâwk palh a nih loh chuan, thlahte thlenga nuamsa taka awm thei mai àwmte pawh hi kan nei ve nual tawhin a lang. Aizawlah hi chuan rethei leh harsa kan tihte pawh hi kan la ziaawm hret tho niin a lang a, ṭhenawm khawveng, tlawmngai pawl leh Kohhrante zarah te pawh, mualpho lutuk lova inpeizàwn dante a la awm a, mangan tawpa tlûk luhna tur pawh hmun kilkhawr zawk ai chuan a la awm deuh nge nge.

Mizoram hi a zau lo. Aizawl aṭanga motor-a ni khata thlen phâk loh pawh a awm lo. Chuti chunga darkar tam vak lo kal chauha kan unau te, heti tak maia an lo bet mai leh, cheng za fahran pawh kawl lova a khuaa chhungkaw tam tak an awm thei mai hi mi tam tak chuan kan ngaihtuah thiam lo hial àwm e. Awi loh mai pawh a awl ang. Hman deuhah khan April thlaah, 'Kumthar lawmna ruai bâk kha sa kan la ei leh lo' ti an awm tawh bawk a, Mizo rilru-ah chuan rethei bet lutuk nihte hi thil zahthlak leh mualphothlak a nih avangin, Mizo rilru pu ngel ngawl chin chuan an dinhmun chhiatzia pawh an sawi fo duh lo zâwk ang a. Damloh mangan tawpah, an kawrawng hle a ni tih zêp ngaihna a awm loh hunah mi dang chuan an hre chauh ang. Heng mite hi an thatchhia emaw, an thawk peih lo emaw a ni vek hauh lo ang a, thawhin awmzia a nei tâwk lo emaw, an thar chhuahin tangka a lei chhuak lo emaw, pawisa hmuhna tur inhlawhna lam chi a awm ngang lo emaw, an neih ve theih tur pawh khawiah emaw a táng pawh a ni thei ang a, khaw hotu meuhin an khaw dinhmun a sawi hi a namai lo hle a ni.

Hengah hian sorkar hi chuan mawhchhiat leh sawisel a tâwk tam tawh a, a kawng a la fuh lo pawh a ni thei ang a, helamah chuan indemna tur zawng ila, sawi sèn loh a awm ang. Kohhrante tan pawh mualphothlak tak a nih chin a awm thei mai thei a, mahse Kohhran pawh mipui awm khawm ve bawk a nih avangin, a mipuite an retheih miau chuan, thawhlawm emaw, Kohhrana sum lût tur emaw a awm ngawt thei chuang lo ang. Kan ram a ṭha kan ti a, kan thatchhe ngawt lo kan ti bawk si a, chuti chunga a ram puma kan rethei hle mai si hi chu, khawiah emaw chuan dik lo lianpui a awm tih a chiang a, sorkar aṭangin NLUP emaw, ni za inhlawhna emaw, thil dang emaw lo kal ve zauh mah se, retheihna a thûk tawh lutuk hi chuan mamawh a tam a, rualawh a na a, sorkar beisei dan ang veka hman pawh a harsa ve mai ṭhin chu a ni. Kan sawi tâk ang em ema retheihna hnuaiah chuan engkim hi a tawp tut mai a, khawsik hlek pawhin thlaphan a zual a, pawisak pawh a tlem thei hial ṭhin. Mi beidawng tluka hlauhawm an awm lo, tih a ni a, engtin tak chuan kan kal zel ang maw?

Inthlan dawna hmangaihna aw ni mai lo, kan mite chhawm chhuak tura beihpui thlâk deuh tak tak hi a hun tawh mang e. Hnathawh leh taihmâkin awmzia a neih te, thil thar chhuah hmanga tangka lâk luhna remchang te, lehkha thiamin sorkar hnuaiah ni kher lo, an thiamna phu deuha inhlawhna leh hnathawhna an neihte hi a ṭul ta. Tuna kan awm danah hi chuan nu leh pa tam takin Master degree nei khawpin kan fate lehkha kan zirtir a, an zir chhung hian kan phur lai ber a ang ta rum rum mai. Eng Master degree ṭha tak emaw an rawn hawn a, private sikulah cheng tlemte hlawhna an zawng ringawt maite hi chu a dik bik lo tlat a ni. Chumi-ah chuan sorkar chauh phût vek tur a ni bik lo ang a, hma kan sawn theih nan hian thingtlanga in tlem te te, darh sarh tak taka awm reng ringawt te hi thuneitute tan a khirh lutuk ve bawk.

Hetianga awm lui tlat te hian kan tu leh fa lo la awm turte hmasawnna tur kan dal thei a, an pawi kan sawi thei tih hriat a ṭha. 'Ka vote tawh lo ang' tih ringawt a ni lo. Vote-a inchinfel vek theih a ni hek lo, kan hmasawnna atan hian keimahni ngei hian a man kan pêk a ngai ve. Sawi tur a va tam!

- RK Lianzuala