Written by
Chhana Ralte

GRAPE WINE LEH A BEHBAWM

Sorkarin Grape Wine a man sak tih kan hmu a, kan sawi luai luai mai. Hemi hrulah hian thil chik tur leh ngaihtuahna tizautu ni thei kawng hrang hrang a awm a, tlemte chauh lo tarlang ila.

THIL THLEN DAN

Excise lama thawktuten an mansak a, an mansak chhan chu an chunga thuneituten thu an pek vang a ni. Thuneitute chuan kan dan hman mek zawma an man a ni a, dan siamtute chu duh taka kan thlanchhuahte an ni. Dan an siam chhan chu Mizoram huap pawl ngaihdan laa an siam a ni bawk.

MAN MAI KHA A DIK RENG

Kan ram hi dan lalna ram a ni a, kan aiawha kan thlanten Assembly-ah lungrual takin a khapna dan an siam a. Dan phal loh thil chu mit siai san emaw, haider luih tlat tur a ni lo. Tin, inthlan dawna an auhla hi an tihlawhtling tur a ni bawk a, mipuite pawhin vote kan thlak danah kan fimkhur a ngai ve bawk.

ZU A NI EM?

Ṭhenkhat sawi danah chuan wine hi zu (alcoholic beverage) ang ni lovin chaw lam (food item) anga ṭhen a ni an ti. Mahse alcohol pai apiang man tur a nih si chuan kohhran hoin sakramen atana kan hman wine pawh hi phal loh tur tihna a ni ang a, dan anga kal kan tum rau rau a nih chuan kan khap tel a ngai bawk. A sen reng reng kan hlau ta sa sa a, intluktlan lohna hi kan duh tur a ni lo ang.

DAN ZAWK HI?

Dân avanga an man a nih chuan thil dik tak a nih laiin kha 'Dân kha a ṭha em?', 'Mipui tana thil ṭha a ni em?', 'Midangte harsatna thlentu a ni em?', 'Mipuite huap zo dân a ni ni em?', tih te leh thildang tam tak ngaihtuah hmasak tur a awm thei ang.

Ka ngaihdanah chuan miin eizawnna atana a hman thil a nih tawh a, thil tha vak a nih loh vanga tihtawp kan duh tur chi a nih pawhin vawi lehkhata tihtawp ai chuan zangnadawmna pek a, eizawnna dang dap sak ngei ngei an ni hmasa tur a ni. Chu chu sorkar ṭhain mipuite a enkawl dan turah ka ngai.

DAN SIAMTU RILRU

Dan lalna ramah chuan dan siamtu an pawimawh a, anmahni thlang tlingtu leh ram neitu dik tak - mipui huap zoin an siam ngei ngei tur a ni. Pawl ṭhenkhat nawrna avangin kan dante hi a sawi bawih bawih tur a ni lo a, rualkhai takin kan kengkawh tur a ni bawk.

Hetianga nawrna an dawng a nih pawhin an thutluknaah mawh an phur ngam tur a ni a, a nawrtute mawhpuhin an insawi fihlim tur a ni lo. Chutianga an insawi fihlim zel dawn a nih chuan thuneihna fawng vuan tlak lo an ni tihnaah a ngaih theih ang.

PAWNLAM AṬANGA NAWRNA

A nawrtute chhuanlamah an hmang a, an puha te berin insawi­fiahna an tihchhuah tak si lohah chuan awmphaw angin an hmang tihna angah a ngaih theih ang a, mipui sawiselna pawh an tawng ve ngam tur a ni bawk ang.

Pawl kan tam ta hle a, pawl hmingin ngaihdan kan puangchhuak fo ṭhin. Hetiang thilah hian kan pawl memberte ngaihdan pela pawl hminga sorkar hnena thu kan thlen fo chuan kan pawl khan a huap zo ta lo viauah a ngaih theih a, kan pawl zahawmna kan tibawrhbang tihna pawh a kawk thei. Chuvangin sorkarin a rawn a nih pawhin a mimal angin an ngaihdan thlen mai se, Kohhran aiawh emaw, YMA aiawh emaw hmanga thu an thlen duh a nih chuan an memberte ngaihdan nawlpui an la hmasa tur a ni ang.

PAWL FIMKHUR A TULNA

Kan pawl hrang hrangte hi hmingṭha tak tak an ni fo tawh. Mahse hetianga an zahawmna leh hmingṭhatna hmang ṭangkai a, mahni agenda bawhzui duh avanga pawla inhmang kan awm thei viauin a rinawm. Chuvangin hemi kawngah hian kan fimkhur a ngai.

Kohhran nih tak avanga thil reng reng a rawng mila ṭhen fel thlap vek tumna neih pawh hi midangin min thunun duh vanga an 'tactic' a ni ve ṭhin. 'Kohhran chuan zu a haw tur a ni' tih ngaihdan sala tang lovin, 'Kohhran chuan kan thatna turin mipui a zirtir ang a, mipui dikna a humhalh tur a ni...' tih zawnga zau leh zalen taka kan chhiatpui thil kan do thiam a pawimawh a, sorkara thlen tur chin leh kan thuneihna chhunga mipui rilru kaihhruai dan tur kawngte kan thliar thiam a pawimawh bawk; a sen reng reng hlau tura inzirtir mai lovin.

Kohhran member ka ni a, YMA member ka ni bawk a, chutihlaiin Mizoram huapa kan hruaituten kan pawl ngaihdan min lo thlen sak a nih pawhin keichu an thu rawn thlenah khan ka tel ve lo a, ka ngaihdan an rawn thlen lo a, sorkarin thutlukna a siamna kawngah pawh ka kut ka sil tih ka rawn zep tel leh hram bawk a ni e.

- Chhana Ralte