DAWHTHEIHNA HI
Dawhtheihna nun neih hi a harsain a awlai lova, mah se, a ngai si. A bikin ram hruaitu ni tur te, khawtlàng leh kohhran lam thlenga chhawmluha ṭangkai ber chu, hmelṭhat, hausak, retheih, pian nalh lam ni lovin, dawhtheihna hi a ni. A ba thla deuh pawhin dawhtheihna neih hi a ṭangkai hlei hlei.
Ramin hmasawnna chak tak a kalpui mek lai a, a dawng hmasatu nih inchuha kan inhawrkhawm chiam chiam ṭhin te, LPG gas, khawnvartui lak, buhfai thlenga inchuh hrat, nun màwl tak nei kan nih chhung hlawm hian chuan hmasawnna hi a ṭhang chak thei ngai lo vang. Ṭhang turin dawhtheihna nun biak ina kan chhawm ṭhin kha, vântlàng puipunnaah te hian kan chhawm nun a va ṭha em.
St. Ambrose khan, kum sang liam ta khan, hetiang thu hi a lo chhak chhuak tawh a. "When in Rome, do as the Romans do" tiin... "Rom rama kan awm chuan, Rom ho tih dan phung kan zul ve mai tur a ni" a ti a, a dik hle.
Dawhtheihna hi midangte hneh theihna atana hmanraw tlem leh tlàwm ber a ni a, hmanraw hlui leh tlo ber a ni bawk. Dawhtheihna neih hi nun hausakna intehna hmanraw pawimawh ber pakhat a ni a, dawhtheihna zira a taka hmang chhuak tura pawimawh ber berte chu nang leh kei hi kan lo ni si a.
Abraham Lincoln-a nun hmuh tleu sak a, sel rengtu leh a policy te chu hniam ti em emtu, Edwin Stanton-a khan a hming lemah pawh na takin 'Original Grorilla' tih hial a phuahsak a nih kha maw... Mahse, Abraham Lincoln-a khan ngai pawimawh chhe te eih duh lovin khang hun laia War Minister-ah a dah lut lui tlat a. A chhan ber ni ta chu, a hna thawh a rinawm a, a tih ṭhat tlat ṭhin vang a lo ni. Lincoln-a an kahhlum ṭum khan, Edwin Stanton-a chuan rilru na ṭeuhin, a mittui nen, "Khawvèl mita hmuh theih hruaitu ropui kan chan ta...!" tiin a sawi hial a ni.
A mi huat ṭhin, a hmuhsit, a policy hniam a tih ber ṭhin nun khan a nun a lo hneh em kher a! Abraham Lincoln-a dawhtheihna rah chuan a thinlung a hmin a ni ber mai - a va ropui em. Mi ram hruaitute khawsak zia, an nunphung, a hun laia langsar si lova, thih hnua mite nun tikehsawm vektu nun neitute hi an thih hnu-ah chhinchhiah an ni fo ṭhin. An dawhtheihna avanga an damlaia thil ṭha an kui ṭiah zozaite hi, khawvel history timawitu leh tingaihnawmtu ber berte an lo ni leh si ṭhin.
Vawiina kan ram hruaitu huhang ngah leh viak ṭha tak takte pawh hian, insela indiriama indeusawh mai lovin, dawhtheihna nun nena ram kan enkawl a ngai tawh a ni. Rorelna dik leh thianghlimnate hi luipui angin mawi takin luantir zel thei ila; kristian rama ram inrelbawlna atan hian a mawi bik bawk ang.
Thlirtu essay ziaka min dah saktu, chawl ta Kaphleia khan, tihian a lo sawi mathlawn lo va, "Mi fing leh mahni ram tana thil ṭha titute erawh chu khawvelah nung rei lo mah se, an thih hnu pawhin an nung reng ang - chu chu a ni, dam rei chu....!" a lo ti a ni.
Ni tlak rualin a tawp a. Zîngah khawchhak lam aṭangin ni èng mawi a lo chhuak leh ta. Titeh, naktuk atan vawiina kan tih theih tawk, dawhtheihna hi i zir ho teh ang u.
- LH. Hauheng, Nghilhloh Rùn