Written by
H Lalchhuanliana

RAWNGBAWLTU LEH POLITICIAN

Pathian thu hriltuten Politics an sawi a, kan Politi­cianten Pathian thu an sawi tawh, tih thu hi sawi a ni fo ṭhin. John Calvin-a zirtirna zuitute tan chuan Kohhrana rawngbawl hna leh ram kaihhruaina hna hi kal hrang tur ni lovin, inrem tlang taka kal kawp tûr a ni reng a ni.

Hetianga kan kal kawptîr loh avang hian ram rorelna hian a tuar mek a ni mai lo mawle. Kan Bibleah chuan, ram chu Lalpa ta a ni tih hi kan hmu a, Lalpa ram chu amite tan chuan duhdah taka enkawl tur a ni lo ang. Kristian chu a chunga roreltu, Krista zirtirna mila kawng engkima thawk tur a nih avangin ram rorelna chu dik takin a kalpui tûr a ni dâwn lâwm ni.

Kan ram roreltute pawh Kohhrana rawngbawltu pawimawh tak takte an nih ṭhin avângin ram rorelnaah pawh kan beisei sang hle ṭhin a ni. Kohhrana an rinawmna kha ram rorelna hmunah pawh an chhawm zêl tûr a nih laiin, Politics tuinu in a lo chiah bal ta ṭhin a, rorelna dik a awm thei ṭhin lo tih a la ni reng mai. Kohhran rawngbawl hna leh ram rorel hna hi Pathian hna ve ve a ni tih hi ram hruaitute hian an hriat reng a, inrem tlang taka an kalpui a ṭûl a, chu chuan rorelna dik a hring ngei bawk ang.

Kristian ramah hian Krista chanchin ṭha mil, dikna leh rinawmna hmanga ram rorelna hi vawiin thleng hian kan la hmu lo a ni ber mai a. A chhan ber ni a lang chu, kan sawi tâk ang khian ram rorelna leh kan Sakhaw rawngbawl hna hi kan dah hran ṭhin vang a ni. Kan Kristianna behchhan leh ṭawng chhan reng chung si a kan Politician, Kohhrana rawngbawltu pawimawh tak takten ram rorelna an kalpui danah hian mipui hi kan beidawng lek lek ṭhin niin a lang fo ta mai.

Tun hnaia Kohhrana rawngbawltu tam takte thusawi leh thu ziakmite ziak aṭang pawh hian kan ram rorelna duhkhawp lohna a lang ta fo mai.Ram rorel hna hi Pathian rawngbawlna a ni tih hi kan pawm thiam a hun tawh takzet a ni.

Kohhrana an thlarau damna tura an thawhsak mipuite tho kha, an nitin eizawnna leh khawsakna kawnga an thawhsakte an ni tho a ni. Ram dan pawisak lohnate, kut tling lo va hausaknate, induhsakna hleihluak leh tangka sum ngainatna zawng zawng laka Kristian State ti a inchhal kan fihlim si lote hi a veiawm takzet a ni.

Kohhrana rawngbawltu, ram rorelnaa rinawm lo kha Kohhranah pawh a rinawm thut thei lo ang. A tawi zawngin sawi ila, kan ram angah chuan Kohhranah leh ram rorelnaah kan rinawm dan a thuhmun tur a ni ang. A hna thawh dan hrang deuh mahse, Pathian hna ve ve, Isua zirtirna mila retheih leh hrehawm zawk pawh huam chunga mipui tana rawngbawlna tur a ni a, inhaivur hausakna lam a kawk lo e. State ṭhenkhata ring lo mi kan tih hruaitute awt zawk rêng rengin kan awm ni a sawite hi a dik tawh hial em le?

Kumin Kristian Tlângau May thla chhuaka Rev Lalchungnunga, Mission Veng Sermon thu ziak aṭang pawh khan ram rorelna leh Politics a kal hran theih loh thu kan hmu a nih kha. Kohhrana rawngbawltute Politics-a an tel hian Pathian thu anga ram rorelna ṭha siam tura an ngaih thu leh, chumi avânga Kohhran pawh an lawm thute a ziak a. Mahse Kohhran hote beisei anga dikna dinpui ngam lo, hotute tihsual pawh hrilh ngam lo, Pathian leh a Kohhranho thu aia politics-a dinhmun ṭha zawk petute tlawn zawkte pawh kan awm ta hial ni a a hriat thu thlengin a sawi kha a dik hmel khawp mai.

Kohhran upate meuh pawh party-a inpumpek leh rinawm (loyal)zawk, Politician eiru leh dawt sawi chingte, thutiam tipuitling leh duh lo hruaitu dem ngam lo hial an awm tak thu thlenga a sawi khan politi­cian ho hi kai harh teh se.

KṬP General Conference, Kolasiba neih zawh taka thusawitute thusawi aṭang pawh khan ram rorelna dik leh Pathian duh zâwng rorelna a pawimawh thute, roreltute rorêl dana an duhkhawp lohna thlengin an au chhuak a nih kha. A thling baw hawk khawpa thusawite pawh kha kan la hre reng awm e, sawi nawn rih lo mai ila! Pathianni kal ta Dt.29.5.22 thlenga Kraws Crusade, Dawrpui Biak ina neih ṭum pawh khan thu sawitute khan ram rorelna an vei thu deuh hlir an sawi leh bawk a. Kan Politiciante hian ram rorelna kawngah insiam ṭhatna tur an nei ngei a nih hmel e, mahni inenfiahnan lo hmang hram teh se.Ram rorelna ah hian Pathian duh zâwng, dikna leh rinawmna hian hmun laili lo chang hram tawh se hmasâwnna dik kan hmu mai ang.

Sawi tur tam tak a awm a kan sawi vek seng lo vang. A hnuaia rawngbawltute thusawi ṭhenkhat aṭang hian rorelna dik kawnga kan tuihal zia a hriat a, i inenfiah teh ang u.

1.Rev Dr K Lallawmzuala thusawi ṭhenkhatte:-
Kan ram hruaitu ṭhenkhatte hi chu hausakte pawh hi an hausa lutuk ta deuh em aw? Sakhuana laimu tur chu Rorelna dik hi a ni tur a ni. Tun dinhmun taka ka hlauh chu, Smuggling leh Khehpuam vela inlalian, sum ngah em em, inhmun leh ram duh lai lai lei pawp pawp ho hian kan ram rorelna hi an rawn luhchilh anga, hengho rorelna hnuaia kan kun hunah chuan mipuite dinhmun hi a thim khawp ang. (Revd Chuauṭhuama chuan hengho hi rorelna ah an tel tawh hial niin a sawi)

2 Revd Chuauṭhuama thusawi ṭhenkhat:-
Kan ramah hian ram hmangaihtu kan tam lutuk, kawngpui leh Luipui kam zawng zawng hi mi hausate ram, Khehpuama inti hausate ram a ni deuh vek tawh, hêng ho lakah hian kan fimkhur a ngai. Mizoram hian sawi tlawr thiam kan mamawh tawh lo, a taka thawk thiam kan mamawh tawh zawk. Mizoram hian Sawrkar ṭha kan mamawh, nakum lawkah kan inthlang dawn, Kristian ṭhalai nuai telte hian awmzia in nei thei.

Mizote hian tûnlaia kan ngaihhlut ber ni a lang chu tangka sum hi a ni a.Kan venga Doctor pakhat chuan, thluaka TB lût leh khawsik lut hi chu a tihdam theih a, thluaka pawisa lût erawh hi chu tihdam theih a ni lo a ti tawp mai a ni.

Tunlaiin kan ramah hian enge kan vei kan tih chuan, Puam chi li - Chiahpuam, Kheh­puam, Leipuam leh Kuva phurh puam in min tuam a ni ber mai. Thlem­samate, thlemsamite i ni lo hram ang u.
Tuna ka sawi leh tur hi chu a thling a baw deuh hawk ang.Sawrkar ṭha kan mamawh, tunlaia Mizote kan manganna ber chu Sawrkar ṭha, chak leh thiltithei kan nei lo hi a ni a, Sawrkar ṭha kan mamawh a ni.

3. Upa PC Lalhma­chhuana thusawi ṭhenkhat:-
Khawvel tana khenbeh Chief Minister, Cabinet Ministers, MLA rual kan mamawh. Khawvel tana khenbeh YMA hruaitu, Local Councils veng tinah,Contract hna zawnga vir hut hut ni lo.Khawvel tana khenbeh Supplier, Contractor, Engi­neer, Police rual kan mamawh.

Ram hmangaih anga insawia, ram thau sâwka, a thau sawh thupnan Kohhrana thilpeka hmai phih fai tumte u, in fai chuang lo.Mihring ngaihah fai angin lang mah la, Lalpa lakah i fai chuang lo. Sum bawlhhlawh la lo tura khenbeh ṭhiau hian kan ram hi han khalh kal se la, rei lo teah kan ram hi a dam em em ang.

Nakumah kan inthlang dawn,ram an inhmangaih siak leh hut hut dâwn. Khawvel tana khenbeh ni lo chuan MLA seat chuh ve suh, ram hmelma i ni a, Pathian ram khawih chhetu i ni.Hmangaihtu der, tisa mite hi nam thlûk an hun a ni.

4. R.Lallungmuana thusawi ṭhenkhat;-
Kan ramah hian Kraws a tlu sawp mek a, kan Politics tui a nu em em a.Ram hmangaihtu ni a insawite thinlungah Kraws a tlu sawp a, eirukna a reh thei si lo va.Kan lam mup mup a, eirukna a bo chuang si lo hi ngaihtuah tham a ni.

Zoram hian zu leh drugs ngawl veite Testimony kaltlangin harhna kan chang zing tawh a, tûnah chuan Kohhran hruaitu corruptte Testimony mipuiin kan ngaithla duh tawh. Khaikhawmna:- Kan Kohhran hruaitute(MKHC) hi kan ram roreltute hian Committee pawimawhah an telh fo a ni.Ram rorelna dik ṭul thute, roreltute dik lohnate leh Kristian zirtirna mila ram rorelna kalpui tûr hian ram hruaitute hi thurâwn an pe ṭhin em le. Nge ni, social media lama David Sailo intiin a post, Pastor Contract hna thawk a hriatte kha thu dik niin an lo sawi ngam lo zawk tihte hi rilruah a awm ta hial mai.Kan sakhaw zirtirna mila ram rorelna hi kalpui tûr kan ni a, chu chu India danpui nen a inkalh lo a ni.

Rorelna dik lo kalpui lui reng chunga sakhua hi kawrah kan hmang a nih vaih chuan Pathian malsâwmna hi beisei ngam tur kan ni lo vang. Kan ramah rorelna dik a awm theihnan Kohhran hoten ram hruaitute tan Thupui siam meuhin thlatin kan ṭawngṭaipui ṭhin a, kan ṭawngṭai zêl ang a,Rorelna dik chu kan la hmu mai ang chu maw.

- H Lalchhuanliana