KA NUPUI MIT A RO

Khatia chhungpui nu ber mit kham leh nuam lo insawisel ta zeuh zeuh kha khawpui awm manah tiin mit lam thiam bik daktawr kan pan ve ta kha a ni a. Tin, ngai teh, uluk taka an inbih fe hnu chuan daktawr thutlukna chu ‘mit ro’ tih a ni ta. Damdawi thlawr tur chhete a chawh hnuin kan haw ta kha a ni a.

A mawl ṭhang hi chu kan mawl reng mai zawng a nih hi. Mi â-in an ât man an chawi seng lo tih zawng zawng kan neih zo a, mit ro chu eng ang taka hlauhawm nge, a dam thei em, mit tidel thei tur a ni em tihte chu in kan thlen hnuah hriat kan chak leh hnuhnawh pek a nih kha! A tuartu ber lah chu a kût chi lo hawi vel ve mai mai bawk a, a rilru kaptu pawh chu zawt fiah ta nge ti bik hek suh. ‘Kei aia fing mi thiamte hian a ṭul chu min hrilh mai ang,’ tih ngaihdan hahdam tak ka neih hi ka nupui chuan a chhawr lo chhiava chiang kher mai.

Sap lungmawlin, ‘mawlna hi a hlimawm riau,’ a lo tih angin ngaihṭhat lohna pawh nei lem loin nungphung pangngai ka chhiar chho a. Fin lutuk loh hi kan hahdam phah phian na a, fin loh lutuk erawh chu a hahthlak zawk fe tih tifiahtu nupa mawl tak chu kan va ni em! Zan a lo ni a, mut a lo hun a. Kei lah chu lu leh lukham insik rual deuthawa muhil nghal mai thei ka lo ni si a, ka kianga mu nuthaii chu lungphangin a lo awm reng tih pawh ka hriat si loh chu! Chu zan chu rei a lo ti ngiang a; sap nu ni ngat se zawng beram a chhiar a chhiar ve ang a, sekawtrawlh a zuan khumtir âwl lo ang chu! Beram chhiar mai maia zan mu chhingzia erawh a ni mawlh lo.

A mit ro chuan a ngaihtuahna zawng zawng chu hnuk khawmin chu ngawt chu a buaipui a ni si a. A mitah engkim infawkkhawmtir si chuan a pên darhtir lawi a! A ngaihtuahna chu a’n ṭai darhtir tak taka le, hringnun zeldin thubawl leh rinthu dik bawk site chu a va hawl kim tehlul em! A pasal fanaute thlengin nakina an awm dan tur zawng zawng a chhui chho a, mit ro e ti lo chuan a mit a lo hnam a, a mittui a lo luang zung zung a. Mit ro ata mittui luang chuan a thinlung ro chu a luan hnawng zo thung si lo. A tel lo chuan a chhungkaw hmabak chu thim riau dawn hian a suangtuah a ni phawt mai. Van Pathian pawh a hre chang tawh loa chha chu a ni e.

A bula a pasal hnar kûk kûk chu thawhsanin bathlarah chuan a tei a tei a. Kâwng chena sang bathlar hungna chu lawn liama kawmthlang kham awiha lei hreawm hmachhawn leh ngai tawh lo tura invawrh liam mai te chu a chak rum rum tawh a. A fate ngaihtuah thleng lo phei se chuan mit-ro-nu pasal fanaute mit chu a hul mawh ve teh ang chu! Chutiang chuan zan engemaw zat chu hun a lo hmang ṭhin a ni.

Zing a lo nihin a ni tin hna ngai chhunzawmin a kal leh mai ṭhin. Thinrim aia nuih nuam ti zawk a nih avangin a hmelah danglam hmuh mai tur a awm lo. A awm ang; ka hmu thiam lo zawk a ni. Chu lamah ngaihtuahna her bawk hek lo i. Mawl deuh hi chu a lo hahdamthlak riau rih zel mai a! Mahse, hun a kal zel a, zan lama mu ṭha thei lo, ngaihtuah bing engemaw tak nei chu thup sen a ni lo a. “Pastor inah len ka duh,” te a tih tak foah chuan a mawl chhah chi ber tan pawh hai rual a ni ta lo. Eng emaw tak fel lo chu a awm ngat mai.

Chhehei! Nu ber chu a lo mangang nangiang e. ‘Mit ro’ han tih chu a rapthlak roh em lah tak asin! ‘Ro’ chuan nunna a hloh tihna a ni a, a râwp ral mai dawna hriatna mak tak neih phei chuan tu fa mut nge han tui tehlul ang ni? Ngaihtuahna thiltithei zet mai hian thil ni lo lo a suihzawm phei chuan thil rapthlak eltiangte hi a chhui chhuak zut zut mai lah tak a. Khawvela a hlauh ber, mitdel chu rei lotea a chanvo ni ve mai tura a ngaihtuahna chuan beidawnna chu zanah riak turin a rawn hruai lut a lo ni a. Thim thuah hnih ai pawha thim chhah mup zawk nena hringnun a hman dan tur leh a pasal fanaute tana a ṭangkai theih tawh loh turzia ngaihtuahna beidawnthlak tak mai chuan nunna petu kuta innghah aiin mahni kut zala lungphu tihtawp mai chu a hnuk hnai ber nia ngaihna a hring a, bathlar vawt ruih chu a lo vel a lo vel ṭhin a lo ni.

Harsatna ruamah hian thlamuanpuite hi a lo te thei viau a ni ang. A pasal, mawlmang leh naran ve tak pumrua leh hmela chhuan tur nei chau ve tak chu a inghahna banpui zinga mi ka lo ni ve reng nia! ‘Ṭawngṭai rawh,’ a tiha kei misual ṭawngṭaina tlawmte chu a thlamuanpui ve em asin! Awm nghenga nghet taka kuahin a thlamuang ve huai a ni tih han hriat phei chuan pa lian buang thengthung nih hranpa reng ka chak bik hauh lo. Ka nupui tan hian ka lian ve tawk teh asin! Patling ngat ka ni alawm!

Hetiang hunah hian puan veng ngai lo pawhin puan ven sawi chhin a ngai ta. Mi ṭanpuina tur chu Lalpa, lei leh van siamtu hnena mi a lo thleng ang tih chu naupan tet ata thinlunga nemnghehsak tawh ka ni a, ṭanpuina tur hi a van tla thar nghah ngawt tur a awm lo tih hriatna nen, a rawn tirh tawh sa leia mite chu ka zawn a ṭul a ni. Ka kulhpui leh ka innghahna, ka pa hnen lam ka pan a, ani’n min lo ngaithla a. Lungsi taka ti ti dunin van Pathian an au a, kan manganna zawng zawng lak ata chu chhanchhuahin kan lo awm ta.

Khêl loin kum tin thla ruk danah Guwahati-ah mit entirin ka kal zak zak reng a. A hunbi a lo her chhuah leh chuan mit ro hlauhna leh thih mai duhna lak ata chhanchhuah-hlim-i chu ka chhawm thla ve ta a. Chumi hnu aṭang chuan nunphung pangngai kan chhiar leh thei ta.

Mit tinaltu hriak chu a mamawh ang mitin a pek chhuah tawh loh avanga mit lo ro ta chu a ni a, mit thlawr leh hnawih hmanga tihnal theih a ni reng mai tih kan han hriat phei chuan dam chhunga thlawr ngai tur pawh nise kan huphurh lo, a del ngawt dawn si lo a. Mit thlawr leh hnawih tur chi hnih kan neih phawt chuan kan lungngai lo ve. Chu chu kan kumkhaw hla tur a lo ni ta.

Mit ro e ti lo chuan mittuite chu a tla a tla ang lawi a; mittui chuan a tinaltu hriak mawm kha a ken ve miau loh avangin mit ro nih a ṭhulh hek lo. A tir lamah chuan kan han thlawrsak ṭhin tak na a, tunah zet chuan vaki ṭawng thiam laklawh ang maiin amahin a ti zet zet tawh mai; phurrit reng a awm lo. Ni tin zan tina thlawr tur hi nei ta lo se a kut hian a tin zuau zuau reng tawh tho hial awm asin!

Thli thaw leh ni sa lutukte erawh hi chu mit ṭha pangngai tan pawh a ṭha kher lo ang tho hian ani tan phei chuan a hnawk hma zual a; chuvangin sap khualpang zin ang deuhin tarmit dum te a vuah ve ta fo a, ni sa leh thli thawte chu a palang nen chuan a do dai ve ta fo mai.

Ka dam chhung hi mit buaipui reng reng hian ka hmang dawn a ni ang. Mi dang mit buaipui leh thurawn pek turte hi ka nei ve zut a, ka nupui mit ro chungchang thleng hian thurawn pek a lo ṭul leh ta. Lengpuia ruang kan hmuah ṭumin ṭhian pakhat, a nupui Guwahati-a inentir lo haw nen kan inhmu a, chanchin kan inzawt a. A nupui pawh mit ro tho a lo ni a, ani pawh hreawm tiin mit del tur riaka inngaiin a lo ṭap a lo ṭap ṭhin a ni awm e. Daktawrin a refer duh bawk si loh avangin an neih ang ang pawt khawmin an inentir ve chu lo niin. Kan lo paltlang tawh hnu a ni tih a hriatin a nupui hnena chanchin

ṭha tlangaupuitu atan min it ta hle a. Lengpuia motor din khupna karah chuan rem leh rem loin kan thil tawn- he sual ral..oh..mit del hlauhna thlarau kan do daih dan te, chuti luaa ral hlauhawm a nih loh dante leh mit thlawr tur kan hmuh chhunga kan lungngaih loh thute chu mitthi tho leh vanram fan chanchin sawi ai maha awihawma ka’n sawi tak kha. A thawl phah ve hawk em ang chu maw!

Heti hian kan ngaihtuah. Kan daktawrte hi ṭawng tam ve hret se kan ti. Dam lo, inentir ngaite hi manganga inentir vek kan ni tih hi hre mawlh teh se. Dam huai beiseiin hlau leh khur chungin kan inentir a, kan rilru hahna tizualtu hi ni lul teh suh se. Hriat belh duh nei ṭeuh, daktawr zahawm takte zawt ngam si lote kan ni. A hlauhawm loh dante hi min han hrilh kilh kelhin thurawn nen min umzui se aw, kan dam huai huai tur. Natna hlauhawm vak lote chu kan lo thih chhan ṭhelh a, lungngai mangang lungchhe vankuaiin kan lo ṭahpui a ni si a. Rilru leh thinlung bakah kan sumpaiin a tuar teh asin!

Kan naupan laia Zarkawta kan rawn fo Dr Sangkunga (a chin ka hre ta lo) kha thinlaiah a thar a, a ngaihawm thar mang e! Ani chuan hlim nui sêng chung hian damdawi min chawh pahin, “En teh e, he damdawi te hi i ei ang a e, ka ṭha e i ti ang a e,” min han tih seuh seuh kha chuan e, a pindan kan chhuahsan hma hian kan dam chu a ni nghal ruai mai zel e!

- C. Lalduhawma