MNF-in SEDP a puan tur hi
Chanchinbu aṭang tea kan lo hriat danin, ni 23.3.217 khian MNF Party chuan uluk leh fimkhur taka an lo zirchhuah an Party Policy thar tur Socia-Economic-Development Policy/ Program (SEDP) chu Official-in an tlangzarh dawn ta a ni awm a. Kum 2013 inthlan dawn pawh khan he an Policy tlangzarh tur ang deuh tho hi a ni mai thei, SEDP an tih chu an lo auchhuah pui deuh nual tawh kha a ni a; tunah hian anmahni sawi danin ngun lehzuala zirchian hnuin Mizoram mamawh Policy-Program dik leh ṭha ber tur duang chhuakin an puang dawn ta ni ngei tur a ni. Anmahni sawi anga Mizoram tana policy ṭha dik tak leh enkawl hlawhtlin ngei chi a nih chuan nakkum inthlan hunah pawh sokarna an chan phah ve mai thei a ni.
Amaherawhchu, policy ṭha tak pawh a enkawl zuina lama hlawhchhampui leh mai chi a awm thei. Kan hriat ṭheuh angin kum 2008 inthlan dawna Congress party-in NLUP an zawrh kha a policy/ principle ṭha tak a nih avangin inthlanah pawh an tlinna chhan point pawimawh ber a ni awm e, mahse a ‘implement’ lamah an hlawhtlinpui tawk lohzia chu ram mipui hian kan hre vek tawh awm asin. Tichuan, kan sorkar chuan remhre ang reng deuh maiin he NLUP thlak nan policy/ program thar New Economic Development Program (NEDP) chu March/ April 2016 aṭanga hman turin a rawn chhawp chhuak ta thung a. NEDP hi NLUP ang lo taka hlawhtlinpui ngei tuma hmalakna a ni a, a enkawl dan turah pawh Department te kutah sum te chu dah vek a hnathawh tur a niin Mizoram hian a ṭhatpui ngei ang tih kan sorkar hian a ring a, NLUP aiin kan ṭhatpui dawn pawh a ni mahna!
Kan NEDP hman chuan kum khat a tlin dawn mek laiin a vilzuitu tur, ‘Evaluation & Monitoring Committee’ chu a vawikhatna atan ṭhutkhawm a ni ve ta a. Mipui leh sorkar tan pawh hetia enkawl a nih hian beiseina thui tak pawh kan neih phah ngei ang; amaherawhchu, department te kuta economic program pawimawh te dah an nih
ṭhin hian mipuite manganna le retheihna a thlen zawk fozia hi mi thil chik mite chuan an sawi fo thung. Tun hnaia LE&IT department thil thleng ang chi kha a thlen belh zel pawh thil awm thei tak a ni.
World Class Education tih thupui hmanga Pu Lalremliana Pachuau-in ZAWLBUK Evening newspaper-a, ni 8.3 a a ziakah khan Zoramin doctor leh lecturer-te kan mamawh tam em em laiin Civil Administration lam thawk tura lak (MCS) te, an thawh loh tur chi department a thawhtir zawk ṭhin te chu kum tinin a lak belh fo zawk hi world class education tumna nen inmil lo, an ngaihna hriat lohzia lantirtu a nih thu a sawi hi a dik hle awm a nia. Ni e, civil administration lama thawk tura lak (MCS) te ni si, development (economics) department te enkawltua thawhtir vung zel mai chu- insak mistiri kuta motor workshop enkawl hna pek daih ang vel emaw, YMA hruaitu remchang apiang pastor hna emaw camping-a speaker hna thawhtir zel ang emaw an ni. Thlarau lam thil chu tisa mite tana enkawl puitlin/ hlawhtlin a har turzia kan hre ṭheuh awm e. Tichuan, NEDP, economic program pawimawh tak hi ‘Economic Measures or consideration’ a nihna aia civil or fiscal administration hmanga enkawl zel hi kan hruatute duh leh thiam dan a nih zel chuan a hlawhtling tawk loh ang tih a hlauhawm.
Tichuan, MNF pawh hian a SEDP sawi fo pawh hi department te kutah a dah ve leh zel mai lawng maw? Nge, NLUP enkawl angin party mite hnenah sum tam tham tak (Rs. 300000) hi sem a tum ve zawk ni ang? Nge ZNP thil tum ang deuhin sawhthing leh thlai dang te, mipuite rilru lak nan leisak vek zel (sumdawng sorkar?) a tum dawn? Hetia a landan hi chuan party tin hian employment siam tam chu an duh vek a, tum pawh an tum vek ngei ang; mahse eng ang hna leh engtiangin tih chu an la puangzar ṭha duh lo deuh vek niin a lang!
Tin, ZNP leh PC party te hian Congress NLUP leh NEDP aia ṭha policy hi chu an nei bik lo niin a lang. Chutihrualin MNF SEDP hi NLUP leh NEDP ai hian a ṭha lo zawk dawn nge a ṭha zawk dawn le aw? 2013 inthlan dawn laia PPP mode hmanga hnathawh ṭhat dan tur an sawi thawi nual te kha an tum thei tak tak dawn nge sum sem dan ṭha, tactic thar a hmuchhuak zawk le? NLUP enkawl aia changkanga party mite duhsak dan thar an zirchhuak chu a ni em lovang chu maw!?
Hman deuh khan an party MLA Pu Ruatkima khan Congress ho NEDP hi chu MNF SEDP an modify an ruksak aṭanga an duan chawp mai a nih thu a sawi a; tin, an Vice President Pu Thangtea chuan NEDP leh SEDP chu ‘Chepa’ leh ‘Vahrit’ anga induhawm-hleih an nih turzia a sawi tawh bawk. Ram mipui tana belhfakawm leh ṭhat tlan theihna tur program enkawl hlawhtlin theih ngei tur chi an ni em tih chu kan lo thlir tlang dawn a ni.
Tin, SEDP hminga ‘socio’ tih an telh danah hian hmasawnna thlen tum dan zau deuh zawk a huam dawn em ni aw? Development awmzia dik tak chuan hringnun peng hrang hrang social leh moral te, culture leh sakhaw vawnte leh a dangte an ṭhan tlan dial dial a ṭul a tih angin MNF policy hian sum sema mite moral tihchhiat lam aia kan social life leh hnam nun zemawi chhawm nung zel chunga hmasawnna kawng ṭha dang a nei a nih chuan chu chu policy ṭha tak pawh a ni thei mahna! Mahse, mipui rilru lak nana ‘socio’ tih telh hmingmawi a Congress NLUP sum sem aia tam zawk daih (nuai 3?) laite sem chu an thil tum pui ber a lo nih chuan mipui zingah inthik leh elrelna thlentirtu leh kan moral tichhe zualtu a ni lek fang dawn si a. Tichuan, he SEDP hian engtiang chiahin nge Zoram economy dam lo reng hi chhanchhuah a tum tih chu an tlangzarh hnu lamah kan la zirho leh remchang turah ngai ila.
- H. Lalhmachhuana, Zobawm