Written by
ZM Ralte

SWINE FEVER (Vawk pul hri)

Swine Fever chu vawk pul hri natna hlauhawm tak, inkaichhawn awlsam tak leh vawka thihna thlentu langsar tak natna a ni. India ramah chuan ranvulh natna ṭihbaiawm ber thlanchhuah panga (5) zingah a tel pha hial a ni. Mizoramah pawh kum 1988 ah he natna hian rawn luhchilh ve ṭanin, ran tana natna hlauhawm tak ni siin invenna lam kan la ngaihthah hle lawi si a ni.

Vaccine & Vacci­nation: Hei hi natna lo thleng tur laka inven lawkna a ni. Vaccine kan han tih hian, natna hrik dotu turin, natna hrik vek kha hmang ṭangkaiin chu a natna hrik (virus) pai tura (poison) paih bovin natna thlen thei lo tura siam danglam a ni. Natna laka veng zawk thei tura siama ṭangkai taka hman kha a ni. Tin, he vaccine hian pek ni aṭanga thla sawm pahnih chhung a veng thei a ni.

Natna a inkai­chhawn theih dan: He natna hian vawk naupang leh pui­tling thliar bik a nei chuang lo va. Amaherawhchu, vawk vaccine pek loh ro roah a note bikah he natna hian a nghawng nasa lehzual. He natna hi boruak aṭanga inkaichhawn theih natna a ni.

Mithiamte zir­chianna ṭhenkhatah a lan dan phei chuan mel khata zau huam chhunga ranvulh teah natna hi awlsam takin a inkaichhawn theih a ni. Chu mai bakah a chow ei leh tui in aṭang te, a pui rai laiin a noteah natna hi a thlen thei bawk a, a pa chi aṭang pawhin awl­sam takin a kai chhawn theih bawk a ni.

Natna lanchhuah dan: 1) Khawsik sang tak. 2) Kawṭhalo 3) A beng leh a ke hnung lamah duk (bawkbawn rawng) 4) A mit bul velah vung te etc.

A natna ven theih dan: Kan ranvulh te an hriselna uluk taka enkawl hi kan tih tur pawimawh tak pakhat a ni. Kan ran vulh te an dam loh chuan a rang lama mithiamte rawn vat ṭhin tur a ni. S.F Vaccine a hun taka pek hi invenna ṭha tak a ni. Tih dam aiin inven hi a fin thlak ber fo.

- ZM Ralte