Written by
C. Lalthazuala Vengthlang
Champhai

KHAWI VENG NGE I NIH? (I house number pawh eng zat nge?)

Champhai Vengthlang-a cheng ka ni a, chutah pawh Awmpui Veng-a mi ka la ni leh zel a. Awmpui Veng chu Vengthlang huam chhunga mi a ni a, sawi buai tur a awm miah lo.

Ka buaina chu hetiang deuh hi a ni. YMA-ah leh VC-ah te Vengthlang tih kan ni a, Vengthlang mi ka nihna chu a chiang fu mai. Chiang ta lo ber zawk erawh chu sorkarin document min pekte hi a ni.

Ka voter ID-ah chuan Awmpui Veng, Champhai-a cheng ka ni a. Ration card-ah erawh chuan Bazar Veng tih ka ni ve leh thung a. Kan fair price shop min bialtu chu Vengthlang huam chhunga Bazar Venga mi a nih vang a ni. VC-in eng eng thil emaw atana hriatpuina min pekah chuan Vengthlang ka ni ve leh thung. Heng ka document-te hi Champhai khaw chhunga ka hman dawn chuan ka buai miah lo ang, a chhan chu ‘Awmpui Veng’ han tih te, ‘Bazar Veng’ han tih mai te hi Vengthlang huam chhung a ni tih kan hre vek tlat a ni. Mahse Aizawl-ah leh state chhung hmun dangah pawh a pathum hian hmang kawp dawn ta i la, hrilhfiah fe hnu-ah chuan an hrethiam ve mai chuan a rinawm.

Mahse, India ram ril zawka thil tihna atana hman rual dawn erawh chuan a khirh ta ṭalh mai zel a (a ruala hman a ngaihna a tam bawk si). Awmpui Veng leh Bazar Veng chu Vengthlang VC huam chhunga mi a ni tih kha han hrilh ngial pawhin an tan chuan pawm a har bik ta tlat a ni. ‘Address pakhat aia tam i nei’ min ti ta tlat zel mai a ni. A hmuna rawn kal a, rawn finfiah kha an tan chuan a har viau bawk si. Hetiang harsatna hi keia hriat ve phak maiah pawh Indian Passport siam dawnah leh PAN card siam dawnah a thleng ta tlat a ni.

Aizawl leh khawpui dangah pawh hetianga VC pakhat area ni lawi si, mah se veng pakhat chhunga veng awm leh chhawng kohna hming hi ration card leh voter ID lama lang ta daih zawk hi an awm ve nual ka ring. Ka harsatna tawh ang tawk pawh an awm ve maithei a ni. Tuna an tawh loh pawhin an mamawh em em hunah an tawk ve thei rengin ka hria.

Chuvang chuan, engtin nge he har­satna hi kan chinfel ang tih hi ngaihtuah a ngai khawp mai a. Ram a ṭhang zel ang a, central India nen kan indawr tam ve tulh tulh ang a, kan la buai dawn chauh a ni. Mipui nawlpuiin nakina harsatna kan la tawh tur hi kan sorkar department-te hian tun aṭang hian inthurualin a pumpelh dan tur hi lo ngaihtuah lawk se a ṭha khawp mai.

Kan veng bik hi han sawi leh ta i la. Vengthlang ti veka dah a rem kher lo maithei a. Mahse, entirnan, ka voter ID ah khan ‘Awmpui Veng’ ti ringawt lovin, ‘Awmpui veng, Vengthlang’ tih han ni se a ṭha a ni mai a. Ration card-ah pawh ‘Bazar Veng, Vengthlang’ tiin. Entirna atan kan awmna veng ka rawn hmang mai a. Khaw dang leh veng dangah pawh lo in endik ve chhin u la. Hetiang document address ziah dan inang lo nuaih, nakina harsatna thlen thei tur che u hi in neih ve tho ka ring. Sorkar hian ziah dan felfai tak duang chhuak thei se la a ṭha khawp mai.

House number

Champhaiah bawk hian kum 10 dana Chhiarpui (Census of India) neih rual hian house number hi min rawn pe ṭhin a. A buaipuituten an pek ang ang kha kan ring tlang ni maiin ka hria a; YMA lamin an buaipui tlangpui niin a lang bawk. 2001 Census-ah khan House number- 47 min pe a. Kum 2011 chhiarpuiah erawh chuan House Number- D-82 kan ni leh ta daih mai a. Kum 10 dan apiangah house number thar kan nei zel dawn tihna a ni ang em? 2021 Census-ah a dang min rawn pe leh mai ang em? Chutih laiin kan chhungkaw voter ID-ah chuan 26, Awmpui Veng tih kan ni a; kan house number min pek hi 26 tihna ni awm tak a ni leh bawk; a ni lo maithei bawk e.

A enga hi nge official document atan rin tur ber? House number-te hi document pawimawhah kan lo ziak ve ṭhin bawk si a (LPG Consumer Card, bank account, Aadhar, PAN etc.), thlak thlak chi niin a lang lo.

Ram a changkang telh telh ang a, house number hi a pawimawh telh telh bawk dawn. Tin, kan house number hi keimahniin eng thilah emaw kan ziah tel ni lo hian, min rawn pek rual hian sorkar record lamah a lang ve ṭhin em? House number hi NGO lamin emaw an lo pek mai tur nge, a petu awm bik deuh department an awm tihte pawh hi hriat a chakawm khawp mai.

Aizawlah ngei pawh hian kan chhungte ina house number pakhat aia tam intar ka hmu fo mai a. “A thar min pe a” hi an ti ve mai zel a, a thar inpek chhen chi ni pawhin a lang lo. Document pawimawha lo hmang tawh tan chuan a pawi vek thei tlat.

Khawpui lianah te chuan an municipal council/ corporation ten uluk takin an pe ṭhin niin ka hria a. Number thar an inpe ve chhen lo deuh maithei a ni. Ram changkangah te chuan house number ngai reng hi an hmang ngar ngar a nih hmel. Aizawl veng ṭhenkhatah pawh kum 20 chuang house number ngai la ring hmuh ka nei.

Keini-ah chuan kan house number pek dan te lah hi a han rualkhai lo khawp a. Veng ṭhenkhatah chuan number hlang tawp (e.g. 77) an pek laiin veng

ṭhenkhatah erawh chuan A, B, C. D etc. (e.g. C-32) in an pe tel a; a ṭhen­khatah chuan YMA section-a an awmna lamtawi V (Vanapa) tih ang chi te an dah ve leh bawk a. Rualkhai deuh hleka kalpui chi a ni lo maw? Town Planner te pawh kan nei ve tawh niin ka hria a. Eng department leh eng NGO pawhin house number pek hi buaipui leh dawn pawh ni se, chutiang mite hnenah chuan mi thiamte hian zirtirna pe se; house number rin reng theih tur pek dan zirtir se la. Khua a lo ṭhan a, in lo ding tawh sa, house number pek vek tawh hnua an inkara in ding tharte leh building a sang zawka sak vanga in luah tur awm belhte thleng pek chhunzawm dan tur ruahmanna felfai tak nen house number hi pek ni tawh se changkanna nasa tak pakhat a ni ngei ang.

A enga pawh chu ni se, census neih leh hunah house number dang nei leh lo tal i la, a ṭha ni mai teh se. Ka lawm e.

- C. Lalthazuala Vengthlang, Champhai