Written by
Lalrinliana Colney

KAN MAMAWH HMASA COLD STORAGE

Kan ram thar chhuah Tomato, Assam ramah thawn chhuah a nih thu leh kan Deputy Chief Minister meuhvin a vai liam thute kan hriat hnu lawkin, tun hnaiah social media aṭangin Tomato hralh theih loh Pickup trip hnih lai an paih lai Video an rawn theh darh leh ta. A uiawm ṭhin mang e.

Hetiang hian thu an rawn ziak bawk a, “Engnge maw chu ngaihtuah a ngai a ni. Pathian zarah nikumah, Tomoto kan hlawhtlin pui em em a. Kuminah khaw hnih, Tualte nen kan han ching a, anni lam phei chu an ram a lo ṭha si a. Kan khaw hnih thar ngawt pawh a turu lutuk a, hralh ngaihna a awm ta mang lo. Vawiinah Pick up trip hnih an paih ringawt. Food processing industry kan nei si lo. Phai aṭanga lût dan tih vel lah chu, an hmuiah bâk a awm tak tak si lo... Mizote hi kan thatchhe lo asin le” tiin.

Hei hi a sawifiahna lamah chuan, Khawzawl KVK Cold Storage an dah thara dah ṭhat tur, thlan bang a nih thu an rawn sawi fiah nghal. Ruahmanna fel lo deuh chu a awm bakah, Cold storage chu a lian tawk lo niin a lang bawk. Pickup trip hnih man chu tam deuh asin.

Kan dinhmun hi a la chhe mang e: Thlaia intodelh thei kan nih thu leh, kan ram leilung ṭhatziate kan sawi ṭhin. Hmalakna ṭha kan neih phawt chuan, thil te tham te kan tihah pawh, eizawnna tling a thar chhuah theihzia, kut hnathawktute pual, TV programme-ah hmuh tur a awm ve nual ta. An hmalakna a la lian lo em a, harsatna lian tham an la tawk lo, lian tham deuhvin hma la ta ila, harsatna kan tawk thuai dawn tih, he tomato paih aṭang hian a lang nghal.

Tun hnaiah Horticulture Depart­ment hmalaknain, mipuite Tomato kan inchintir a, hlawhtlinpui tam tak kan awm nghal, an han intihhmuh ṭan a, Tomato-te chu thlai chhe hma tak a lo ni si a, a hralhna lamah kan buai nghal mai. He social media-a video darh hi, Assam rama hralh zingah engtizia nge a tel ve hman loh? A chhan lian ber chu Cold Storage kan neih a la te tham vang a ni.

Kut hnathawktute hma kan laktir dek dek a, marketing lamah kan buai leh thuai si a, thlai dang pawh han ching zel dawn ila, risk vek hian kan kal a la ngai chu a nih hi. Kan dinhmun hi a la ṭha lo khawp mai.

Kan hmang thei mai lawm ni?: Horticulture Department hmalakna bawkin, Sairanga Cold Storage kan dinte kha, Covid hri len zual lai kha chuan kan hmang ngei mai a, a la ṭha zel chuan a rinawm. Khangte kha, Vegitable Supply Chain atan chauh a hman theih tihna em ni ang? Sorkar hmalakna reng reng hi chu, a hna a muangin, thil tihfel hmasak tur a tam thin si a, He Cold Storange pawh hi, mi malin an hman ve theih dan awlsamte tal a awm thei lawm ni?

A har lo ang mawle: Sum chang thlai chin kan la uar deuh deuh dawn, a chinna ram leilung chu kan nei ṭha, a hralh chhuahna lam kawng leh, chhe mai lova vawnṭhatna lam hi kan ngaihtuah vat vat a ngai a ni. Industry lam reng reng, sorkar hmalakna a nih chuan a zuzi duh khawp mai. Buichali a sawhthing sawngbawlna te, Sairanga thei tui sawrna te pawh kha, sum tam tak kan sen hnuah zuzi leh hman theih lohvin kan dah mai mai. Khangte kha mimal kutah hlan vat ila chu, kan hman ṭangkai dawn tehreng nen.

Tuna Sairanga Cold Storage kan neih pawh hi mimal kutah kan hlan phal mai lawm ni? Sorkar ai chuan an hmang ṭangkai zawk dawn asin. Hei chauh lo pawh mi hausate hian sorkar ṭanpuina nen Cold Storage hi District tinah lian tham deuh din ta sela. Sum chang thlaia hma kan laknaah hian, harsatna tawk lovin, changkang zawkin kan eiturte pawh kan sawngbawl nghal thei ang. Thlaia intodelh mai ni lovin, a thawn chhuah thlengin hma kan la thei tawh ang.

Ram hmangaihna rilru tak tak nen hma kan lak phawt chuan, mi ram pawhin an tih theih chu, kan tan a harsatna bik tur a awm lo. Kan hma­lakna hi a bul aṭanga a tawp hawlh thleng phak ni ṭhin se, intodelhna kawng hi kan hnaih viau tawh asin.

- Lalrinliana Colney