Obama leh Zodinga
(Zonet 'Ram Kalsiam' en laia rilrua so liam)
An dinna mual chu boruak mel sang tamin a kar dan a. An karah tuifinriat leh a fintu luipui tam tak a awm. Tuipui ral ve vea dingin khawvel hma hun an thlir a: pakhat USA-ah, pakhat Mualthuam North-ah!
American pa chu khawvela pa thiltithei, US president 44-na Obama a ni. Zopa chu Mizoramah pawha pa thiltithei ni phak ve lo, kuthnathawkmi C. Zodingliana a ni.
Chu mite pahnih chuan kum 2008 khan suangtuahna ropui tak an din ve ve a. An chen mekna khawvel chu, an chen ve tawh loh hnuah pawha chenna tlaka chhuahtu nih an tum ve ve.
Khawthlang pa chuan "Climate Action Plan" a duang a. Ngaw humhalh te, tuialhthei leh lungalhthei bakah gas tih vel aiah thil dang, a hman thlakna lam tur emaw dapte chu a ṭulin a ṭuah tak meuh tawh tih a hria. Heti hrim hrima kan leilung leh boruak tha kan hip ral a, kan tihkhawbaw zui chiam chiam zel chuan nakin lawkah "kan khua" tih tur te, "kan ram" tia han chhuan leh belh tur te kan nei lo thuai dawn tih a chiang. Khawvel sik leh sa inthlak danglam zel tur venna kawnga engti zawng pawha ke pen a duh a. An ram sum leh pai chu lo heu dawn pawh ni se, khawvel leh a chhunga chengte tan malsawmna hnar a nih theih dawn tlat avangin hma pawh a la na hle. Chuti mai a ni lo, ram dangte pawh a hmin zui ta zel a, 'climate change' chu kan buaipui mek zel a nih hi.
Khawchhak pa ve thung chuan ngaw humhalh mai bakah, thing a phun a. Obama-a'n 2008 kuma bul a ṭan ang bawkin, Zodinga paw'n a 'environment pianthar' kum bul atan 2008 a hmang. Bible-ah thilsiamte'n Pathian fate hmel hmuh an nghahhlelh tak zet thu a chuang a. Chu thu chu thu chuangtlaiah ngai ve lovin, a batah a ruat a; thilsiamte tan mai ni lo, mihring leh a khawvel tan chanchin ṭha chu a puang a–thing a phun tlut tlut mai a ni! Tunah chuan thing sang chuang a phun ta. A thing phunte a nung kim vek thei bik lo va, kut palh te, kut hlei thil te, kawng sialtute sulhnu vangtein a thing phunsa a puitling zo lo va, tuna thing nung zui mek anga chhal theih chu kung zanga vel a ni mek.
Supreme Court expert committee chuan kum 2021 khan thing pakhat hlut zawng hi, a thing kum zelah India tangka ₹74500-a puntir tur angin a report a. Chuti a nih chuan Zodinga thing phun ding mekte hi zanga-ah ngai ta ila, a thing phun kum khatna hlut zawng chu ₹3,72,50,000 hu zet a ni! Tichuan 2008 aṭang chuan kumin hi a kum 14-na a ni tawh. A thing man hu han pun turu tawh tur zia chu!
A hnam tan, he khawvel tan hian kum 14 chhungin Zodinga chuan cheng vaibelchhe tel man hu a thawkchhuak tawh a nih chu!
Supreme Court chuan thing pakhat kum khat mana ₹74500 a hisapah hian thingin oxygen a pek chhuak man ₹45000 te, leiṭha a siam man ₹20000 te leh lei chhungrila chawṭha leh thil dang a siam chhuah mante a hisap tel nghal a ni.
Oxygen bur khat man hi vanneihthlak takin ka la hre lo va, cheng eng zah man tak ni ang maw? Nungcha, ran leh thil dang chu sawi loh, mihringina englai pawha kan mamawh kha a ni miau a, kum khat atana kan oxygen mamawh hi a leia kan lei tur ni ta se, dam ve tlak lovin kei leh ka chhungte chu vaivutah kan liam zo tawh ang!
Nakinah, thlasik anga khel lovin ṭhal a lo thleng leh dawn! Tunah rih chuan i tuizemah tui a liam pur pur a ni thei, in kawmchar tuikhur pawh vai tlai inbualna atan i reserve phalsak em em lai pawh a lo ni ang. Mahse thla a'n rawn sik chho leh ang a, tui hnate chu boruakah an insem darh ta vek em maw tih hun te, nipui ṭhalvaekcharahte khan... Awi! A lumin a sa leh huam huam ang a, khaw ro tlawk tlawk leh mut tichhuak churh churh karah tui kang nghakin i ṭhu thlan leh dup mai tur asin! Tuisem hmelhriat nei in bula awm rikngawt pawh intihtheihna'n i hmang leh mai ang!
Kha'ng hun hremhmun, hun leilawt, hun anchhedawng ni awm tak kha a lawm Obama te, Zodinga te chuan an hmuh kar a, nakin lawkah phei chuan thlaler tel lovin ṭhal khawkheng tawp hlei thei tawh lovin khawvel hi min la pum hmawm thuai ang a; tui te, boruak thianghlimte hi mi tin man leh hman phak a ni lo thuai ang tih an hlau a, environment humhalh hi mut mawh hnar mawha an neih ni!
Hmanlai Red Indian-hovin 'Leilung hi kan thlah lo kal leh turte ta kan lo luah hawh zawk mai a ni' an ti a, zah tak leh dimdawiin an luah a. Mahse chuti ang ngaihdan ropui leh ril chu Vun sen pa ni lo deuh zawng hian hnawmhne ang riakah kan chan tlat a. Inawmlemna nun sahalin kan khurbing a, mahni lu chunga meiling chhek khawl zawngin khua kan hawi lui ngat ngat a, kan hmabak leh kan tawn chhoh tak mek chu – ruahtui mumal lo te, ruah a sur loh hleka khawi lai mai pawh Tropic of Cancer a ni ta vek em aw tih tur te, thlasik a vawt vin ta tulh tulh te, ṭek tla nasa tial tial te, thlipui inluling nasa ta tulh tulhte hi a ni. Hei hi mihringin amah chauh a inhmangaih avanga khuarel thinurna a chawhthawh tak zela chu a ni a. Han en ran ran hian, kan la duhtawk lo hle zawk hian a lang a, kan la tuar na tulh tulh dawn chu a ang rih ngawt mai.
En teh, nangmah i inhmangaih angin i chhehvel nun neite pawh hmangaih rawh. Mahni inhmangaihna avang hrim hrim paw'n kan hmangaih a ngai. Hei hi tute tlangau hla emaw sawrkar hmalakna tur ang leka i la ngai lui tlat a nih chuan, i lo piang ve hi khawvel hian chhawrbawlna a nei nep hle che tihna a ni ta ang!
Khawvel hian thil ṭha pe che se la i duh a nih chuan khawvel tan thil ṭha pe hmasa rawh.
- Zara