EDP hnawlin EDP thlan zawk tur maw?
Chief Minister Pu Lal Thanhawla chuan inthlan urlawkna thu a sawi leh ta, “Mizoram mipuite’n duh thlan tur dang an nei lo a, tlanchhiatna tur dang an nei chuang lo. Kum 2018 MLA inthlanah hian Congress party titla thei an awm lo,” a ti tawl mai. MNF president Pu Zoramthanga ve thung chuan, “Mizo mipuiin term hnih danah sorkar kan thlak ṭhin. Congress sorkar term hnihna hmang mek hi Mizoram mipuiin an ning tawh lutuk a, inthlan leh hunah chuan kan duh emaw, duh lo emaw, sorkar hi kan ta a ni tawh hrim hrim,” a ti ve thung.
Kan ram hi hmasawnna kawng zawhin engtinnge state dang um phak turin kan tlan chak ve theih deuh ang tih lo lungkham ve ṭhin tan chuan, kum 2018 assembly inthlan huna kan hotu pahnihte chak inrin chhan thu-hla hian ṭah a tichhuak ngawih ngawih. “Ka kaihhruai sorkar chuan he ram leh mipui tan heng hi kan thawk a, heti khawp hian Mizoram hi kan tihmasawn a, chu chu mipuiin min hriatsak a, chuvangin thuneihna min chantir leh ngei ang,” tih lam awm lo a, “Mipuiin tlanchhiatna an nei chuang lo,” tih leh, “Term hnihah chuan mipuiin sorkar an thlak hrim hrim,” tih vel politics vauchher bera han neih ngawt mai hi, an mipuite nih pawh a vanduaithlak a, a lungchhiatthlak khawp mai.
“Kan mipuite hi duh duha hnuh kawi theih khawpin kan siam rethei tawk ta bawk a, a thlawna dawn theih chi eng emaw hmatheh hi vote zawn nan a finthlak ber zel e...” ti ni awm takin Congress chuan New Economic Development Policy (NEDP) tia a vuah, pawisa sem policy a zuar ṭan leh mek a. MNF lam pawhin, “Pawisa faia sem chi (NLUP) kha vote zawn nan a ṭangkai ber a, sem zat tur hi ti tam hret ila, i zuar ve phawt mai ang,” an ti ni ngei tur a ni, Socia Economic Development Policy (SEDP) an vuah chu an han zuar ṭan ve ta bawk a. Chu pawisa sem policy karah chuan, kum 2018 MLA thlan hunah hian, mipuite kan hawihai dawn a nih hmel. Heng EDP chi hnihte hi mipuiten thil thar tehchiama ngaih tur a awm lo, NLUP hming thar mai a ni. Hmasawnna hnaa ‘nil’ ve ve tan hmatheh tur dang a vang ve bawk a ni. Congress party hian CM ngai ngar ngar hmangin kum 19 sorkar an lo khalh tawh, tunah an khalh mek a; MNF hian CM ngai ngar ngar hmang ve thoin kum 10 sorkar an lo khalh tawh bawk. Chumi chhunga kan party pahnihte sorkara kan CM pahnihten Mizoram min thlenpui chu, India ram state 29 zinga intodelh dan tehfunga teha 28-na dinhmun, tuna kan luah mek hi a ni.
Party len zawnga teha pathumna nia inngai ZNP hi, hmanni lawkah an hotupain CM bangla chungnungah zanriah a ei a, chumi hnu lawk aṭang chuan non Congress, non MNF sorkar dinpui turin mipui a sawm zui ta daih a. CM Bangla aṭanga a thuthlung puak chhuah hian mipui min barakhaih ang reng a, fiamthu a thawh nge magic a show tih hriat a va har em. Kum 2018 inthlan hunah Congress do zawngin nge nomination a file dawn thlawp zawngin tih hi inrinsiak a ngai rih. A sawitu fukthleng hi a chian phawt loh chuan, a thu-hla ngaihnawm tak ringawt aṭang hi chuan mipuiin mark an la pe ngam rih lo a nih hi. Mipuite min sawm chhuak rih lo a nih pawhin, min lo hriat thiam hlek a ngai ang. Congress sorkar leh party a beih chhin dan review meeting dinner hi CM Bangla-ah a rukin an lo kil ang tih mipuite hian an hlau pawh a ni mahna.
Tun aṭanga thla 22 vel ral hnuah, kum 2018 kum tawp lam hian, Mizoramah MLA inthlanpui chu a awm hmel, chu chu mipuiin an thlir lawk ṭan mek. Sorkar ngai hrawn huphurhna, a thlakna atan MNF it chuan lohna, tlanchhiatna tur dang awm chuang bawk si lo, ram vei em ema insawi rualte pen chhuak ṭha duh bawk si lo, etc. etc. tih vel hi kawng peng ṭhuam titi luahtu chu a ni leh tawh.
Kum 1983 khan Andra Pradesh state-ah NT Rama Rao khan party thar Telegu Desam a din a, thla 9 chhungin sorkar siam khawpin a chak hman a, party ṭhang duang ber record a la ni awm e. Kum 1993 khan Sikim state-ah Pawan Kumar Chamlin chuan party thar Sikkim Democratic Front a din a, thla 18 chhungin sorkar a siam thei ve thung. DELHI CHANGE tia title an pek Aam Admi Party kha December 2013-ah din a ni a, thla 14-na February 2015-a assembly inthlan khan minority sorkar an siam hman. Pawn lam aṭanga thlawptu party-in kum vei hmain an thlawpna a hnukdawk vei rawk a, a hnu lawkah an han inthlang leh a, sorkar titlutute party chu an awm ve tih pawh hriat mang loh khawpin an chak khum leh nghal.
Khawvela ram changkang bera ngaih USA-ah chuan, chawlhkar khat chhungin politics boruak a inlet thut thei a ni. Mizoramah hian front thar piang ta se, sorkar siam khawpa chak turin, khawvel ram dang ang bawkin hun a tam tawk a, hun remchang a inhawng ṭha tawk bawk a, hnam changkang zawkte ang thoin Mizo mipuite pawhin kan ngaihtuahna hi kan her rem thei. Chuti chunga an chakpui zawh loh chuan puipate zir loh vang a ni ang, mipui lam chu an inring a, an inhuam bawk tih a hmuh theih.
Kan ram a zim, thla khat chhungin a tuam chhuah vek theih a, print/ electronic media leh social media a chak em em tawh. (New) EDP leh (Socia) EDP hi ram hmasawnna thlen thei chi policy ni sela chuan, Congress sorkar kum 19 chhung leh MNF sorkar kum 10 chhung khan hmasawnna ruhrel (infrastructure) chhuanawm, vote zawn nana hmatheh tlak pakhat tal kan ramah hian a awm ve tawh tur a ni. NLUP awm hma daiha huan hlawhtling sa te, sangha dil hlawhtling sa te, NLUP rim nam hauh lo bawngpui lo vulh tawhsate an thla lak kual a, NLUP hlawhtlinna ni awm taka chhal a, mual lehlama mite bum kual mai mai hi Mizo mipuiten an hai lo; hmahruaitu erawh an dap hmu rih lo a nih hi.
K. SAPDANGA