KHAWCHHIAT NI ATAN INKHÂWL RAWH

Kan thupui hi Sap ṭawng a ni, Sap ṭawng hi a mâwi; anni chuan ‘Save it for a rainy day’ an ti, a awmzia eng nge? Eng nge kan khâwl ang? Sum a ni mai, pawisa hi khâwl tur.

Mizorama kan chênpui Vaite leh Mizote hi eng nge kan danglamna - Vâi chuan pawisa an khâwl a; Mizo chuan a hmanna tur kan dap. Vâi chuan bank-ah account an hawng a, pawisa an dah lût ṭhin; Mizo chuan hawng ve mah ila, "Account hawnna pawisa hi a lâk chhuak leh theih em," tihah kan buai nghal. Vai chuan an neih chhun an khêk thiam a, an inkhâwl thiam; Mizo chuan kan neih chhun bakah pûk chawp tur nên lam a hman ralna tur kan chhawp sa a, hlawh lâk hma aṭangin kan indaih lo sa. ‘Chuan engtin nge ni zel? E le, Vai chuan chhiatnî leh mangan nîah an khâwl sa an hmang a; Mizo chuan pûk tur kan dap.

Ṭhâl laiin in kan sa, chu chu fûra kan tawm hulna tur a ni. Khua a ṭha reng thei lo tih hre reng chung siin nipui thereng chu eng mah thawk loin a hrâm reng a, thlasikah ei tur nei loin a mangang tih Esopa thawnthu fingah kan hmu. Hnam dang chuan chu chu an hria a, pawisa an khâwl ṭhin. Mangan huna ṭhenawmte tlawn kual tur zawng dû dû loin an pawisa khâwl sa an hmang leh mai a ni.

Mizo chuan kan pawisa hmuh ang ang kan hmang ral a, kan la indaih thei lo. Dam loh hritlân nikhuain chhungte pawisa nei deuh kan ngaihtuah kual zut zut a. Kum tâwpah kan inhmang dâ a; kum a lo thar a, kan hui leh pup pup ringawt.

Mizo ngaih danah chuan, "Dam chhung tâwi têa inhrem reng te chu a, mahni ei duh zâwng leh tih châk zâwng chu tih zel tur," kan ti a; Sap thufing, "Ei tam i duh chuan ei tlêm rawh," tih hi hre thiam mah ila kan nunpui thiam tlat lo. Natna leh harsatna tam tak pumpelh theihna kawnga insûm buai vel ai chuan, tunah ei mawm hmuk ila, nakinah damdawi inah let leh tual ila, a pawi kan ti dêr lo. Chutiang a nih loh chuan ‘mahni inhrem’ emaw kan inti tlat.

Pawisa khâwl tih hian a ken tel chu insûmna a ni. Inkhâwl thei lote hi mi entawn tlak an awm lo, mi ta awh an ching, a ṭha lo. An nuam tih zawnga awm emaw an inti a, a ni lo; anmahni an inbum mai mai zawk a ni. Mihring hian mi dik ngaihsân a duh a; mahse, mi hausa bawk a ngaisâng leh si ṭhin; hei vang hian inkhâwl kan harsat a, kan neihchhun leh tlêm hmangin kan khawsak phah ṭhin.

Tunah pawh bank chuan a tlem berah chuti zât tal awm se an ti a, kan huphurh hle. Rethei inti hauh si loin, "Mi rethei tan engtin nge ni ang?" kan ti a, mi rethei leh zirlaite tan chuan ‘zero balance account’ a hawn theih, an hawn ṭhinna a rei tawh. Tlawntlai ṭha zuar, dam lohna leh rual ban lohna nei lo, kum leh kap lama puitling tawh nih ve si chuan mahni bank account-ah Rs 2000, Rs 3000 lek nei thei lo tura inngaihna rilru hi a piangsual a ni. Pawisa nei loa online hman reng te hi thil dik a ni lo; kum 18 tling tawh si pangchang aw duai reng mai te hi mi ang lo thawmhnaw a ni. Bank-a minimum balance awm hi a ṭha e chu ka ti lo; neih kan nei lo lutuk hi a zahthlak e, ka ti a nih hi. Hnam dangin, “Puitling ve si” min ti palh ang tih a hlauhawm.

Pawisa nei lo, mi rethei nia i inhriat chuan pawisa khâwl rawh. Pawisa nei lo chuan pawisa khâwl rawh se; a nei tan khâwl a ngai lo, an nei sa. Kum chanve kan hnaih leh ṭan, inkhâwl ṭan vat vat rawh.

- Rempuia R. Lûtmâng