Written by
Lalchawiliana (LCA) Chenhrang
Lawngtlai College Veng

LungzarhṬuma thlalaksak thu ramsial

(Tun hnai khan Lawngtlai District-a Lung-zarhṭum khuaah Mizotena kan ngaih ropui em em, ramsial a rawn chhuak a, he ramsial hian Lungzarhṭum khaw mite bawng nu vulh a rawn beisei a ni. Ramsial hi thlalatuten thla lak ngei tumin an thawk chhuak a, thla la tura an thawh chhuah chanchin a ni)

Ramsial chhuahna khua Lungzarhṭum (Tlangpui) hi Lawngtlai aṭang khawchhak lamah, km 90 vela hla a ni. Ramsial a chhuah thu kan hriat hian vawi tam kal ve kan tum ṭhin a, rokhawlhna avangin vawi tam kan ṭhulh bawk a; mahse a tuma tum ta ngang leh ramsial thla la châk ta ngang chu engmahin min dang bet zo ta lo. A ṭum khat nan kan ṭhianho - Jonathan Chinzah leh Fanchun Malsawmhlua te nen, kan pathum chuan Forest lama kan hotute - Pu Albert-a leh Pu Muanpuia te leh an naute nen March 17 zan dar 8 velah kan kal ve ta rawih a, zan dar 11 velah Ramsial chhuahna Tlangpui chu tluang takin kan han thleng ta a; forest lam hotuten an checkgate-ah mutpuan nuam tak nen min riahtir a, kan lawm hle. Tlang chhip a ni bawk a, a vawt hle. Kan kal hma zana Ramsial lo chhuak chu kan kal ni zing dar 5:30 vel thleng hmuh theihin a lo awm a, chumi hre sa chuan kan kal bawk a, kan phur tlang khawp mai.

Kan thlen zan chuan zankhuain a khât tawkin kan han en zeuh zeuh a, mahse lo chhuah zai reng a rel thei si lo; hemi zan hian kan hlawhchham. Kan chhuak ta sa sa, tiin a tuk zanah chuan beiseina sang tak nen a zan hnihna atan kan riak leh ta a. A zan hnihnaah pawh kan beisei ber chu alo lang leh ta lo. Han riah leh pawh duh viau mah ila a hriate sawi dan aṭang chuan beisei a bo ta riau a; kan kal ni zing khan a nù a lo pawl a ni awm a; "Hetia a nu a pawl tawh chuan a nawn ngai lo" an ti mauh mai si a, keini tan beisei tur a awm ta lo, thlen in mumal kan nei lo bawk nen, Pathianni pawh sawi thei loin kan haw san ta a ni.

Hun a kal zel a, ni khat chu Fanchun Malsawmhlua'n mi rawn telephone a, "A lo chhuak leh an ti, han kal ang hmiang" a rawn ti leh ta thut mai. Kal tum chuan kan inbuatsaih leh ta a, chhuah kan tum ṭepah chuan rokhawlhna a awm leh ta tlat mai. A rem leh ta lo a, kan ṭhulh leh ta phawt. Kan ṭhulh zan leh a tuk zingah hian thu kan dawn danin thlalak theihin a awm lang a ni awm e.

Inrinni zan a ni a, Fanchuna'n mi rawn telelphone leh ta a, "Tukinah dar 7:30 vel thleng a chhuak a, han kal ve leh ila" a rawn ti leh ta. Kal tum chuan kan inbuatsaih ve leh nghal char char a, March 24 zan dar 10 pelh hretah Lungzarhṭum lam panin bike chuan kan inkhalh chhuak a, zanlai pelh hret, dar 12:30-ah Ramsial chhuahna chu kan thleng ta a ni. Lungzarhṭum khua chu a lo reh ṭhap tawh a, Ramsial chhuahna lam chu kan pan nghal a, kal hnai mai ngam loin hla ve tak aṭang chuan kan hmehdet chuan kan han chhun kual te te a, kan hmu mai lo. A hnaih deuha Tanky ruakah chuan a ruk thei ang berin kan lut ru a, kan han chhun kual leh a, kan rin ngam loh leh kan beisei em em si chu a lo bawk ta run mai le! Kan lawmin kan va hlau si em! Thâwm dîm em emin Tanky chu kan chhuahsan a, a thlang hla feah, a him china kan ngaihah camera kan in-fit fel a, kan han chho leh a, hlau leh khur chung zelin tlem azawng chu kan han click ve hram a. "Khawvar hunah ala awm leh tho ang, khawvar nghak ang", kan ti ta a. Hmelhriat mumal nei ta hek lo chu Tanky chhungah chuan kan ṭhu tlaivar ta ringawt a.

Kan bike chuanna mawng na/ kham nen, ṭhut rem a har tawh hle. Khawvar lam hnaihah phei chuan ṭhut theih a ni tawh lo, a vawt zek bawk nen. Khawvar huna a thlalak kan tum ber chu khua a var dâwn hnaih, zing lam dar 3:30 velah chuan ram hnuai lam panin min kalsan ta vuah vuah mai a, chumi nilengin a rawn lang nawn leh ta lo; bei a dawng rum rum mai.

Beisei pakhat erawh kan la nei che che. Kan kal hma khan tlaiah "dar 3:00 vel aṭangin a rawn chhuak" an tih kha maw le, tiin tlai lamah a lo chhuah leh tâk mialin tiin, kan nghak ve leh ta ran a. Tlai lam dar 2 vel aṭang chuan uluk takin kan lo

ṭhu khiau a, a thim leh ên dan tur tawk vel chuan kan camera chu kan lo click chhin vel pah a. Kawlah ni a liam a, unau hmel hai a ni a, rei lo teah khua chu a thim fel ta. Kan beiseina chu a va thlâwn chiang leh ta êm. Zan zana haw mai kan duh tawh a, chutihlai chuan bei nge sei Rûn dung tiin, zan dar 8-9 vel thleng beisei leh chhin ang, tiin rilru kan siam leh ta a. Kan hun tiam a thleng a, awmzia a awm leh ta lo. A hma zanah kan tlaivar ti tih bawk nen, zan haw chu kan zuam ta chiah lo. Forest lam kan hotuten min duat a, checkgate-ah chuan mutpuan te hawhin min riahtir a, kan lawm hle; Tanky chhung ai chuan nuam tak a ni.

March 26, zan dar 10 velah kan mu a, kan muhil ṭep tihah kan kal chhan ber chu a lo chhuak ta hlawl mai, kan lawm lutuk kha kan inkuah chung a ni ber e. Theih ang tawk tawkin kan hmehdet nen chuan thla chu kan han la ta malh malh a, kan hmehdet lah a chaw (battery) a zo lam a lo ni bawk nen, result chu a turu lo khawp mai, "chhân loh aiah" tih vel bak a ni thei der si lo. "A takah mit ngeiin ka hmu tho alawm le" tiin keimah leh keimah ka inhnem vel ta ringawt a, eng vak kan tih theih loh avangin zingah a lo la awm leh lâk, awm loh leh kal leh ngai tawh lo tura haw nal nal a ni mai tih rilru pu ran chuan kan mu ta a ni. A tuk zing dar 5:30 velah kan tho a, kan theih tâwk leh phak ang tawkin kan tum ve nasa bawk a, chung lamin kan thawhrimna min theihnghilhsak hauh lo mai, khaw ên hnua hmuh theiha a la awm rei ber tuk chu kan chang thei ta hlauh a; zan li (4) zet kan riahchilh hnu chuan lungawi takin kan hawsan thei ta a ni.

- Lalchawiliana (LCA) Chenhrang, Lawngtlai College Veng